Atyraý oblysynda jyl saıyn Jaıyq pen Oıyl, Qıǵash, Jem men Saǵyz ózenderinde bolýy múmkin sý tasqynyna qarsy qamdanys jasalady. Oblystyq tótenshe jaǵdaılar departamenti basshysynyń mindetin atqarýshy Nurlan Jańabaevtyń aıtýynsha, bıyl sý aıdyndarynda tasqyn qaýpi týyndamaıtynyna boljam jasalyp otyr.
– Tabıǵat qubylysy kez kelgen sátte ózgerýi múmkin. Sol sebepten sý tasqyny qaýpiniń aldyn alý úshin daıyndyq júrgizýimiz qajet. Qazir Atyraý qalalyq pen aýdandar ákimdikteriniń bergen aqparatyna sáıkes sý tasqynynyń yqtımal saldaryn joıý úshin 22,5 tonna janar-jaǵarmaı, 485 tonna ınertti materıaldar, 29 myń 800 qapshyq, 17 shatyr, 5 294 kereýet, 3 660 tósek-oryn jabdyǵy daıyndaldy. Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginiń nysanaly transfertteri arqyly respýblıkalyq bıýdjet esebinen tótenshe jaǵdaılardyń týyndaý táýekelin tómendetý maqsatynda 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan «Qaýipsiz el» ulttyq joba iske asyrylyp jatyr. Osy joba aıasynda Jaıyq ózeniniń Mahambet aýdanyndaǵy Mahambet jáne Alǵa aýylynyń tusyndaǵy jaǵalaýyn bekitý jumystary qolǵa alynǵan edi. Alaıda Alǵa aýylynda 2021 jyly reperlerdi ornatý kezinde ózen jaǵalaýynyń 15-20 metrge aýytqyǵany anyqtaldy. Sonyń saldarynan nyǵaıtý jumystary toqtatyldy. Jaıyq ózeni arnasynyń 15-30 metrge ózgerýine baılanysty jobalaý-smetalyq qujattamaǵa túzetý engizildi, – deıdi N.Jańabaev.
Jaıyq-Kaspıı oblysaralyq basseındik balyq sharýashylyǵy ınspeksııasy basshysynyń mindetin atqarýshy Turlan Súleımenovtiń málimetinshe, Atyraý oblysynda 31 gıdrotehnıkalyq qurylys nysany bar. Gıdrotehnıkalyq nysandar qurylysy ótken ǵasyrdyń 60-80 jyldary salynǵan.
– Bul nysandardyń naqty tozý deńgeıi 60 paıyzdan joǵary ekeni anyqtaldy. Qazir gıdrotehnıkalyq nysandardyń qaýipsizdigi men senimdiligi kúrt tómendedi. Sondyqtan gıdrotehnıkalyq qurylystardy qaýipsiz ári senimdi paıdalaný, turǵyndar ómiri men densaýlyǵyna zııan keltirýin boldyrmaý máselesi aıryqsha ózekti bolyp otyr, – dep málimdedi T.Súleımenov.
Oblys ákiminiń orynbasary Qaırat Nurtaevtyń aıtýyna qaraǵanda, Mahambet aýdanyndaǵy Alǵa aýylynyń tusynda Jaıyq ózeniniń jaǵalaýyn nyǵaıtý jumystaryn júrgizý úshin «Pavlodar ózen porty» AQ merdiger retinde tańdalǵan. Alaıda bul merdiger jumysty kesheýildetip otyr.
– Alǵa aýylynyń tusyndaǵy jaǵalaýdy bekitýdi jedeldetý qajet. Geoshpýnt qaǵyp úlgermeıtin bolsa, eski ádispen aldyn alý jumystaryn júrgizgen jón. Bıyldan bastap jaǵalaýda qorǵanysh bolmaı, ózen arnasy 13-14 metrge deıin aýytqysa, aýylǵa qaýip tónýi múmkin, – deıdi Q.Nurtaev.
Onyń deregine súıensek, keıingi jyldary Batys Qazaqstan men Atyraý oblysy úshin mańyzy erekshe Jaıyq ózeninde sýdyń azdyǵy baıqalyp otyr. Tipti ózenniń Kaspıı teńizine quıar saǵasy taıazdanyp barady. Qazir onyń tereńdigi 30-40 sm deńgeıin qurap, jarty metrden az bolǵan. Al saǵadan shamamen 10 shaqyrym qashyqtyqta zerttelgen ýchaskelerdegi tereńdik eki metrden asqan.
Osyǵan baılanysty ózen arnasyn tereńdetý jumystary qolǵa alynǵan. Bul uzaq merzimdi joba bolǵandyqtan, ózen saǵasyn únemi baqylaýdy qajet etedi.
– Jaıyq-Kaspıı oblysaralyq basseındik balyq sharýashylyǵy ınspeksııasynyń mamandary taıaý kúnderi dál koordınattar arqyly árbir naqty núktede ólsheý júrgizip, tereńdiktiń deńgeıin kórsetip otyrǵany jón. Bul saǵalyq keńistiktiń jaı-kúıin egjeı-tegjeıli zerdeleýge qajet bolady. Naqty derekter ózenniń teńiz quıar saǵasynyń túbin tereńdetý jumystaryn júrgizý kezinde paıdalanylady. Kóktemgi sý tasqynyna qarsy is-sharalardy daıyndaý kezinde eskeriledi, – deıdi oblys ákiminiń orynbasary.
Atyraý oblysy