Basqa-basqa, jambyldyq jastar jyl saıyn «О́ńirimizde qysta demalatyn oryn joq» degen máseleni aıtýdan eshqashan jalyqpaıtyn. Túbi bir nátıjesi bolar dep topshylaıtyn. Jýaly aýdanynda «Kóksaı» etno-týrıstik demalys aımaǵy ashylady degen áńgimeniń shyqqanyna da biraz ýaqyt bolǵan edi. Aqyry paıdalanýǵa berildi.
Jalpy, qysqy sport, qysqy demalys dese jambyldyqtar Jýaly aýdanyn tilge tıek etýden sharshamaıdy. Qońyrjaı beldeýde jatqan mamyrajaı óńirde qar áredik bir jaýady demeseńiz, eki-úsh kúnge kelgen «qudaıy qonaq» sııaqty tez erip ketedi. Jambyldyń «Borandy beketi» atanyp ketken Jýalyda ǵana jergilikti halyq sarshunaq aıazdy, qystyń qyzyǵyn bir kisideı tamashalaıdy. О́ıtkeni Baýyrjan Momyshuly týǵan aýdan men basqa aýdandar eki qurlyq sekildi. Al Tarazdaǵylar úshin qalyń túsken qar degenińiz – ekzotıka.
Jýaly dese, «Qaralma» taý-shańǵy bazasy men «Kóksaı» etno-týrıstik demalys aımaǵy birden eske túsedi. Alǵashqysy týraly aıtar «ańyz» az emes. Ekinshisiniń jóni bólek. Aýdan ortalyǵynan 40 shaqyrym qashyqtyqta jatqan demalys aımaǵy tarazdyqtar úshin de qashyq emes. Naqtyraq aıtar bolsaq, oblys ortalyǵy men eki orta 80 shaqyrymdy quraıdy. Demalys kúnderi jolǵa eki saǵat ýaqytyn qıǵan kisi kúni boıy qystyń qyzyǵyn tamashalaı alady.
Derekterge sensek, qys mezgilinde ashylǵan demalys aımaǵyna qysqy sportqa ańsary aýǵandar qazirdiń ózinde aǵylyp jatyr. Áýesqoılarǵa arnalǵan shańǵymen syrǵanaý, konkı tebýge arnalǵan oryndarǵa kelgen qonaqtar dán rıza. Bir mezgilde 1000-1500 adamǵa deıin qabyldaı alatyn demalys aımaǵy qysy-jazy týrısterdi qabyldaýǵa tas túıin daıyn. Joba ıeleriniń aıtýynsha, demalys ortalyǵyna kelýshilerdiń qarasyn ulǵaıtý maqsatynda tıisti jumystar qolǵa alynyp jatyr eken.
«Kóksaıǵa» at basyn burǵandar jaz mezgilinde velotýrızmniń qyzyǵyna batyp, atpen serýendeýge de múmkindik almaq. Buǵan qosa aldaǵy ýaqytta «Kóksaı» ózeniniń boıyndaǵy taý eteginde týrısterge arnalyp kottedjder, arqan joly, kıiz úıler, sport kesheni men basseınder salynady degen jospar bar. Osy jobalardyń barlyǵy tolyqtaı júzege asqanda, demalys aımaǵynyń jumysy qyza túspek. Bir sózben aıtqanda mundaǵy ilkimdi jumystar ilki sátke de toqtamaq emes. О́ıtkeni týrızm – bıznes. Al bızneste damyldaýǵa ýaqyt bolmaıdy.
«Jambylda týrızm salasynyń eńsesin tikteý maqsatynda atqarylyp jatqan jumystar az emes. Túsine bilgenge – týrızm tabys kózi. Jambyldyqtar men óńirge keletin meımandar qysqy demalys orny tapshy ekenin jıi aıtatyn. Bul másele barlyǵymyzdy tolǵandyratyn. Endi sol olqylyqtyń ornyn toltyryp otyrmyz. «Kóksaıdy» týrıstik nysan dep tolyqtaı aıtýǵa negiz bar. Qysta da, jaz mezgilinde de óńirdiń jáne elimizdiń ár qıyrynan keletin qonaqtar osy demalys ortalyǵyna at basyn buryp, tynyǵatynyna eshqandaı kúmán joq. Qysqasy, óńirde ashylǵan ortalyqtyń jumysy aldaǵy ýaqytta jandana bermek. Al jergilikti atqarýshy bılik sala jumysyn jandandyra túsý úshin qoldan kelgen kómekti aıamaq emes», deıdi óńir basshysy Nurjan Nurjigitov salaǵa qatysty oıymen bólisip.
Jastar ǵana emes, óńir halqy da jyldar boıy aıtyp kelgen ótkir másele aqyry sheshimin tapty. Qýanyshtysy da sol, «Kóksaı» etno-týrıstik demalys aımaǵy ashylǵan alǵashqy kúnniń ózinde shańǵy tebýge ańsary aýǵan turǵyndardyń qarasy qalyń boldy. Soǵan qaraǵanda týrıstik keshenge kelýshilerdiń sany ýaqyt ótken saıyn arta túspese, kemimeıtin sııaqty.
Jambyl oblysy,
Jýaly aýdany