«Egemen» soıy – Erjuman

Qalamgerdiń týǵanyna 75 jyl tolýyna oraı ótken saltanatty is-sharany Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ rektory Janseıit Túımebaev ashyp, jarty ǵasyr ǵumyry qazaq jýrnalıstıkasymen bite qaınasqan qarymdy qa­lam­gerdiń ómir joly men shy­ǵarmashylyǵyna toqtaldy.

«Jýrnalıstıka fakýl­tetinde ashylǵan dárishanaǵa qalamger esiminiń berilýi – Eraǵamyzǵa kórsetilgen úlken qurmet. Jýrnalıstıkanyń tek jazý emes, uıymdastyrý sekildi elge kórinbeıtin ja­ýapty tustaryn sheber atqara bilýi «Egemen Qazaqstan» gaze­tindegi qyzmetterin abyroı­­ly atqarýyna yqpal etti. Er­juman О́teshuly 1948 jy­ly Al­­maty oblysy Tal­ǵar aýdanyn­da dúnıege kelip, jýr­na­lıs­tik jolyn «So­sıa­lıstik Qazaqstan», qazirgi «Egemen Qazaqstan» gazeti­niń tilshisi bolyp bas­tady. «Lenınshil jas» ga­zetin­de redaktordyń oryn­basary boldy. «Egemen Qazaq­stanǵa» qaıta oralyp, shyn­shyl, ádiletti jýrnalıst, myq­ty redaktor retin­de tanyl­dy. Shyǵarmashy­lyq jolda tabysqa jetip, Qazaq­­stan Jýrnalıstıka aka­de­­mııasynyń akademıgi Baý­bek Bulqyshev atyn­daǵy syı­lyq­tyń, BAQ sala­syn­daǵy Pre­zı­dent syıly­ǵy­nyń tuń­ǵysh laýreaty atandy. О́mi­riniń sońyna deıin qolynan qalamy túspeı, qazaq jýrnalıstıkasyna adal eńbek etti», dep atap ótti J.Túımebaev.

Aqparat jáne qoǵam­dyq damý mınıstri Darhan Qydyr­áliniń alqaly jıyn qatysýshylaryna joldaǵan quttyqtaý hatyn mınıstrlik ókili Nurbek Ámısha oqyp berdi. Mınıstrdiń quttyqtaý hatynda: «Erjuman О́teshuly «Egemen Qazaqstan» gazetinde uzaq jyldar boıy abyroıly qyzmet atqaryp, qoltańbasyn qaldyrdy. Qalamger atymen atalatyn oqý aýdıtorııasy BAQ salasynda qaıtalanbas iz qaldyrǵan jýrnalıske degen qurmet dep bilemin. Jańa aýdıtorııadan aqparat salasynda adal qyzmet etetin jýrnalıster shyǵady degen úmittemin», delingen.

Alqaly jıyn barysynda qalamgerdiń jubaıy Jaqan Súleımenqyzyna qurmet kór­setilip, jańa ashylǵan aýdıto­rııa ulttyq baspasózdiń bolashaǵy – jastarymyz úshin tanymdyq baǵdary zor ekeni aıtyldy. Qalamgerdiń el táýelsizdigi jolynda atqarǵan isteri, ótkir maqalalary pýb­lı­sıstıkalyq eńbekteri saǵy­nyshqa toly estelikterge ar­qaý boldy. Kezinde shyǵar­ma­shylyq orta «Erdiń soıy – Eraǵań» dep atap ketken Erjuman Smaıyldyń 1999 jyly «Egemen Qazaqstan» basylymynyń Almatydan Astanaǵa kóshýine, redaksııa­nyń damýyna qosqan eseli eńbegi umytylǵan joq. Osy oraıda belgili aqyn-drama­týrg, memleket jáne qoǵam qaıratkeri Nurlan Orazalın qalam­ger ómirinen syr sherter sýretterge qarap, tolqyp otyr­ǵanyn jetkizdi. «Erjuman júırik jýrnalıst ári úlken uıymdastyrýshy edi. Ekeýimiz úsh jarym jyl «Egemende» birge qyzmet istedik. Erjuman ózine tıesili qyzmetti tııa­­­naq­ty atqaratyn. Qaıtpaı­tyn qaı­sarlyǵy bar edi. Qalamy qalaı júırik bolsa, álem­­dik keńis­tiktegi oqıǵany baǵa­lap oty­ratyn aqparattyq oı qory­tý qabi­leti de erekshe edi. Osy jyldarda bıikten kórin­gen qalamger ekiniń biriniń qolynan kele bermeıtin isterdi tyndyryp, qarym-qabiletin barynsha tanyta tústi», dep eske aldy N.Orazalın.

Qarymdy qalamgerdiń shyǵarmashylyǵy haqynda, qazaq baspasózindegi orny, sińirgen eńbegi týraly jýrnalıst-jazýshy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Ýálı­han Qalıjanov, ardager-jýr­­nalıst Mamadııar Ja­qyp bó­listi. Erjuman Smaıyl táýel­siz baspasózdiń qalyp­tasýy­­na aıtýly úles qosa jú­rip, ár­daıym adaldyq údesinde ózindik ustanymyna berik boldy. Ol óziniń qadir-qasıeti, eren eńbegi arqyly tanylyp, shákirtterine úlgi-ónege bola bildi.

Saltanatty is-shara barysynda Mádenıet jáne sport mı­­nıstrligi Arhıv isteri jáne qu­jattamany bas­qarý komı­tetiniń tóraǵasy Qýat Borash qazaq jýr­nalıstıkasy­nyń bir­týar tulǵasy atyndaǵy aýdı­to­­rııa­nyń ashylýy ult­tyq jýr­na­lıstıka, qazaq rýhanııatyn­daǵy eleýli oqıǵa ekenin atap ótti. Al «Egemen Qazaqstan» gaze­tiniń jaýapty hatshysy Samat Musa áriptes aǵasy týraly qysqasha este­lik aıtyp, gazet ujymynyń atynan E.Smaıyl atyndaǵy aýdıtorııanyń  ashylýymen quttyqtady.

Esimi búginde bilikti basshy, úlken júrekti azamat, ulaǵat­ty ustaz uǵymymen tyǵyz baı­lanysty Erjuman Sma­ıyl atymen atalatyn dáris­hanada qazaq jýrnalıs­tıkasy tarıhyna qatysty taǵylymdy derekter aıtyldy, qyzmet jyldaryn eske túsirer sýretter toptamasy tanystyryldy.

Eńbek ardageri, qalamger Qaısar Álimniń «Egemen­niń» lezdemesi» («Egemen Qazaq­stan» gazetiniń shyǵarma­shy­lyq laboratorııasy) degen, Erju­man Smaıyl basshy­lyǵy­nyń da qyrlary ashylǵan kitaby aýdıtorııa qoryna tapsyrylyp, qonaqtarǵa syıǵa tartyldy.

Jıyn sońynda qalamger rýhyna qudaıy as berilip, Quran baǵyshtaldy.

ALMATY