Búginde aýylsharýashylyq aınalymyna tartylǵan alqaptardy túgendeý boıynsha jer telimderin paıdalana almaýdy jáne tıimsiz paıdalanýdy shekteý sharalary júrgizilip jatqany málim. Jer qatynastaryn jańa talaptarǵa sáıkes retteý isteri jóninde О́ńirlik damý mınıstrligi Jer resýrstaryn basqarý komıtetiniń Qaraǵandy oblysy boıynsha aýmaqtyq ınspeksııasy» MM basshysy S.AHMETOVKE jolyǵyp, oı bólisýin ótingen edik. – Saıash Shaýhatuly, jer ıelerin bul másele aıryqsha kóńil aýdartýmen birge alańdatyp otyrǵany da anyq. Ereksheligi nede dep aıtar edińiz? – Memleket basshysynyń «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Joldaýynda alǵa qoıylǵan mindetterge sáıkes jerdi tıimdi paıdalanýǵa umtylysty kúsheıtý, bereke kózimen jumys isteıtinder jaýapkershiligin arttyrý maqsaty jolyndaǵy is-shara degenimiz jón muny. Rasyn aıtqanda, aýylsharýashylyq mańyzy bar jerlerge ınventarızasııa júrgizilýdegi sońǵy úsh jylda qandaı jer telimderi múddeli túrde, qaısysy tıimsiz qoldanystaǵyny anyqtaý barysynda birqatar máseleler ashyldy. Jalpy alǵanda, túgendeý jumystarynyń basty maqsaty aýylsharýashylyq alqaptarynyń naqty kólemin kórsetý jáne eseptik derekterdi salystyrý, sondaı-aq, egistiktiń, kópjyldyq ekpe shópterdiń, tyńaıtylǵan tanaptardyń, shabyndyqtardyń, jaıylymdardyń jiktelýine baılanysty jerdiń paıdalaný quramyn aıqyndaý bolyp tabylady. – Al osy rette qandaı jaılar belgili boldy? – О́kinishke qaraı, jer ıelenýshiler men jalǵa alýshylardyń birazy memleket tarapynan berilgen múmkindikti barynsha iske asyra almaı otyrýy qynjyltýyn ashyp aıtpasqa bolmaıdy. Ásirese, usaq sharýa qojalyqtary enshisindegi uzaq jyldar boıynda qol tıgizilmegen, aram shóp qaýlaǵan alqaptar jetip artylady demeske laj joq. Máselen, oblys boıynsha paıdalanylmaı jatqan jáne tıimsiz paıdalanylýdaǵy 1 mıllıon 162 myń gektar jerdi qamtýshy 1668 sharýashylyq sýbektiniń bolýy sony kórsetedi. Sonyń ishinde aıtalyq, ınfraqurylymy eń táýir degen Nura aýdanynyń ózinde aýylsharýashylyq aınalymyna berilgen jer telimderin múldem kádege jaratpaı nemese qunttylyqpen qoldanýǵa qulyqsyz 300 sýbekt bar bolsa, olardyń qaraýyndaǵy jer kólemi 103,8 myń gektardy quraýy, ıaǵnı osynsha alqaptyń bostan-bosqa qulazyp jatýy, árıne, jaǵymdy jaı emes, este ustaıtyn másele. Basqa da aýdandarda, aıtalyq, Aqtoǵaı, Jańaarqa, Ulytaý, Buqar jyraý, Osakarov aımaqtarynda da jaratýsyz jer kólemi jyrtylyp aıyrylady. Ras, azyn-aýlaq qıyndyqtar, ártúrli kedergiler kezdesedi. Biraq yrys basyn usynyqty paıdalana bilýge talpynysty taýdaı etýge jergilikti atqarýshy bılik te , Úkimet te múddeli bolyp, bul úshin ońtaıly jaǵdaıdy jasap otyrǵan shaqta oǵan moıynsyný laıyqsyz ǵoı. Sondyqtan, dym istemeı, jerim bar dep qur máz bolýdyń ýaqyty ótti der edik. Jasyratyny joq, jergilikti atqarýshy organdar tarapynan jer bólý máselesinde zań buzýshylyqtar bar. Jeke jáne zańdy tulǵalardyń jer telimderin berý týraly ótinishterin qaraýsyz qaldyrý, orynsyz oryndamaý, merzimin saqtamaý, arnaýly komıssııanyń tıisti qorytyndysy elenbeı jekedara sheshim qabyldaý sııaqty keleńsizdikter áli de azaımaı júr. Máselen, Shet aýdanyndaǵy Shet aýyldyq okrýginiń ákimi Berkimbaev osyndaı kemshilikterge oryn berdi. Tekseris nátıjesinde anyqtalǵan jer zańdaryn óreskel buzýy jaýapkershiliksiz qalmady. Oblystyq tártiptik keńes sheshimimen qyzmetine sáıkessizdik túrinde shara qoldanyldy. – Jerdi ıigilikke asyrýǵa qulshynysty serpiltýge arnalǵan sharalar qanshalyqty nátıjesin berip jatyr? – Joǵaryda atalǵandaı, búginde jer paıdalanysyna talap bıik. Jer telimderin ıelikke, jalǵa berý týraly zań erejeleri saqtalmaǵan jáne buzylǵan jaǵdaıda jasalǵan sharttardy bir jaqty úzý arqyly olardy qaıtadan memleket menshigine qaıtarý sharalary qarastyrylǵanyn eskerte ketken jón. Ony qoldanýdamyz da. Soǵan sáıkes 109 jer telimi memleketke qaıtarylsa, mundaı áreket basqalardy da aınalyp ótpeýi oılantýda ekeni baıqalýda. Qazirgi ýaqytta ne egin, ne shóp, ne kókónis egilmeı, ózderine de, ózgege de paıdasy joq jerler ınspeksııada baqylaýda tur. Taıaý arada is kózine aınalmasa aıyrylyp qalýy múmkin. Budan saqtandyrý úshin jer ıelerimen quqyqtyq túsindirme jumystary júrgizilýde. Nátıjesi bilinip keledi. Aýyl sharýashylyǵymen shuǵyldanýshylardyń jerdi paıdalanýǵa degen belsendiligi arta túsip otyr. Munyń ózi jurttyń talapty túsinistikpen qabyldaýyn tanytady. Baǵymyzǵa oraı, ulan-baıtaq jerimiz bar. Ne ósirseń de jetkilikti. Jaratýsyz jatpaýy kerek. Baılyq pen bereke kózine bólenýi qajettigi kúnnen-kúnge artyp barady. El keleshegi, memleket múddesi osyny talap etedi. Áńgimelesken Aıqyn NESIPBAI, «Egemen Qazaqstan». QARAǴANDY.