Keshe «Rıksos» qonaqúıinde Nursultan Nazarbaev pen Pak Kyn He qazaq-koreı bıznes forýmynyń ashylý rásimine qatysty
Elimizdiń Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń, Qazaqstan Saýda-ónerkásip palatasynyń jáne Koreıa ónerkásibi federasııasynyń uıytqy bolýymen uıymdastyrylǵan bıznes-forým aıasynda týrızm, bilim, kólik pen logıstıka, aýyl sharýashylyǵy, tamaq ónerkásibi, bank, farmasevtıka, energetıkalyq sektor salalaryndaǵy ekijaqty qarym-qatynastar máseleleri talqylandy. Bul kúngi aýqymdy sharaǵa qatysqan qazaqstandyq bıznes-delegasııasyn da, koreıalyq bıznes-delegasııasyn da 150-ge jýyq kompanııa ókilderi qurady.
Ekijaqty áriptestikti damytý máselelerin qarastyratyn bıznes-forýmdy Qazaqstan Premer-Mınıstriniń orynbasary – Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri Áset Isekeshev ashty. Ol óz kezeginde qos memlekettiń ekonomıkalyq yntymaqtastyǵyna aıryqsha nazar aýdarǵandary úshin forýmǵa qatysýshylarǵa alǵysyn bildirdi. Búgingi bıznes-forýmǵa 300-den astam qazaqstandyq jáne koreıalyq kompanııalar qatysyp otyr. Bul eki memlekettiń Iskerlik keńesiniń ózara áriptestik baılanysty damytýǵa degen ynta-yqylasyn kórsetedi. Sol sebepti, sizder osy jıynǵa qatysý arqyly saýda-ekonomıkalyq yqpaldastyqty jandandyrýǵa jáne óristetýge serpin beredi dep oılaımyz, dedi ol.
Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Qazaqstan-Koreıa bıznes-forýmy eki eldiń yntymaqtastyǵy men yqpaldastyǵynyń aıqyn kórinisi bolyp tabylatynyn jetkizdi. Eger, tarıhtyń tamyryna úńiler bolsaq, qazaq jáne koreı halyqtary baýyrlasyp, tarıhtyń aýyr synaǵyna qarsy turyp, qıyndyqtardy birge ótkere bildi. Qazaqstan ótken ǵasyrdyń 30-jyldarynda 100 myńnan astam jer aýdarylǵan koreıalyqtyń ekinshi otanyna aınaldy. Biz sol bir qıyn-qystaý kezeńniń aýyrtpalyǵyn birge eńserdik. Qazir Qazaqstandaǵy koreılik dıaspora bizdiń elimizdiń damýyna aıtarlyqtaı úles qosýda. Sebebi, Qazaqstan – olardyń Otany, dedi Memleket basshysy.
О́z sózinde Nursultan Nazarbaev Koreıa Respýblıkasynyń elimizdiń iri bıznes-seriktesi ekenine toqtaldy. Koreıa – Qazaqstannyń Azııadaǵy belsendi bıznes-seriktesteriniń biri. О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha bizdiń elderimizdiń arasyndaǵy taýar aınalymy 1,5 mlrd. AQSh dollaryn qurady. Bul 2012 jylmen salystyrǵanda 9,5 paıyzǵa artyq. Sońǵy 20 jylda elimizge tikeleı quıylǵan ońtústikkoreıalyq ınvestısııanyń kólemi 5 mlrd. AQSh dollaryna jetti. Bizdiń elimizde qazirgi tańda koreıalyq kapıtaldyń qatysýymen 800-den astam kásiporyn jumys isteıdi. Buǵan qosa, búginde jalpy quny 22 mlrd. AQSh dollaryn quraıtyn 15 birlesken joba ázirlenýde. Taǵy 8 joba pysyqtalyp jatyr. Mashına jasaý, tamaq jáne hımııa ónerkásibi, energetıka jáne metallýrgııa sekildi salalarda yntymaqtastyǵymyz damýda, dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Qazaqstan basshysy qazirgi kezde elimizde koreı bıznesiniń iri kompanııalary bar ekenine, sonymen birge, shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń de bolýy mańyzdy ekendigine nazar aýdardy. Bul týraly Elbasy bylaı dedi: «Ekonomıkalyq yntymaqtastyqqa qajetti áleýet túgesilgen joq. Biz elimizdiń ekonomıkasyna koreılik ınvestısııalardyń áli de tartylǵanyn qalaımyz. Qazaqstan – ekonomıkalyq damý jóninen Ortalyq Azııadaǵy kóshbasshy el. Respýblıkamyzdyń IJО́-si barlyq Ortalyq Azııa elderin qosa alǵandaǵy IJО́-den eki ese asyp túsedi. Tek byltyrdyń ózinde Qazaqstanǵa tartylǵan tikeleı sheteldik ınvestısııalar 18 mıllıard dollardy qurady, bul óńirdiń ózge respýblıkalaryna tartylǵan jalpy ınvestısııadan 4 ese kóp».
Sonymen qatar, Qazaqstan Prezıdenti Reseı jáne Belarýspen birlesip qurylatyn Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq bıznestiń múmkindikterin keńeıtetindigin atap ótti. Qazaqstan ınvestorlardyń Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq naryǵyna kirýi úshin tıimdi bastapqy alań bolyp tabylady. Investısııalyq kóshbasshy mártebesin nyǵaıta túsý úshin taıaýda ǵana biz ınvestorlarǵa arnalǵan yntalandyrý men preferensııalardyń tutas bir jańa jıyntyǵyn qabyldadyq. Biz, sondaı-aq, Qazaqstannyń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn kóterýge qosymsha serpin beretin Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirý nıetindemiz, dedi Qazaqstan basshysy.
Nursultan Nazarbaev Qazaqstan eldi ındýstrııalandyrý baǵdarlamasyn júzege asyryp jatqanyn, onyń ekinshi kezeńi óńdeýshi ónerkásipti, ınnovasııalyq jáne servıstik salalardy damytýǵa baǵyttalatynyn da atap ótti. Bul oraıda, biz úshin Ońtústik Koreıanyń tájirıbesi qyzyqty ári mańyzdy. Biz Sizdiń elmen yntymaqtasýǵa nıettimiz jáne seriktestiktiń bul baǵytta tıimdi bolatynyna senimdimiz, dedi Qazaqstan Prezıdenti óz sózinde.
Sóziniń sońynda Nursultan Nazarbaev Qazaqstanǵa saparmen kelgeni úshin Pak Kyn Hege rızashylyǵyn bildirip, oǵan jáne barsha Ońtústik Koreıa halqyna tabys pen ıgilik tiledi.
Qazaqstan Prezıdentinen keıin sóz alǵan Koreıa Respýblıkasynyń Prezıdenti qatysýshylardy bıznes-forýmnyń ashylýymen quttyqtap, bul jıynnyń eki el ekonomıkasyn birlese damytý jáne jandandyrý jónindegi sharalardy talqylaýǵa múmkindik beretinine toqtalyp ótti. Jahandyq qarjy daǵdarysyna qaramastan, Qazaqstan ekonomıka ósiminiń joǵary qarqynyn saqtap, Ortalyq Azııadaǵy baı ári eń qolaıly bıznes ahýalǵa ıe el retinde moıyndalyp otyr. Bolashaqta eki eldiń ekonomıkalyq seriktestigin ekonomıkany energetıka jáne ózge de salalarda meılinshe teńgermeli damytýdy kózdeıtin Qazaqstannyń ulttyq strategııasyna sáıkes ártaraptandyrý qajet. Bul oraıda, «Qazaqstan-2050» Strategııasy eldi odan ári damytýdyń óte durys tańdalǵan joly bolyp tabylady, dedi Koreıa Respýblıkasynyń Prezıdenti.
Sondaı-aq, Pak Kyn He kóne zamandardan beri Eýrazııa óńiri Uly Jibek joly elderiniń almasýyn, yntymaqtastyǵyn jáne jaqyndasýyn ilgerilete otyryp, órkenıettiń damýynda mańyzdy ról atqaryp kelgenin de tilge tıek etti. Byltyrǵy qazan aıynda men «Eýrazııalyq bastama» tujyrymdamasyn usyndym, onyń maqsaty – Eýrazııany biriktirý jáne ony búkil halyqaralyq qoǵamdastyqtyń ósip-órkendeý ortalyǵy retinde damytý. Qazaqstan Eýrazııanyń dál ortalyǵynda BRIKS elderimen, sonyń ishinde Reseı, Úndistan jáne Qytaımen irgeles ornalasqan. Sondyqtan ol Eýropa men Azııa arasyn jalǵastyrýshy býyn qyzmetin atqarady. Qazaqstan men Koreıa ártúrli salalardaǵy birlesken jobalardy ilgerilete otyryp, ortaq kúsh-jiger arqyly beıbit ári órkendegen Eýrazııa dáýiriniń bastalýynda negizgi ról atqaratyn bolady dep úmittenemin. Bul rette, eki el kásipkerlerinen osy maqsattyń nátıjeli júzege asyrylýyna birlese kúsh-jiger jumsaýlaryn ótinemin, dedi Koreıa Respýblıkasynyń Prezıdenti.
Pak Kyn He Qazaqstan jerinde eldiń bolashaq damýy jolynda birlese 100-den astam ulttyń ókili ómir súrip, eńbek etip jatqanyna da nazar aýdardy. Bul oraıda, ol: «О́tken ǵasyrda qazaqtar qıyn-qystaý kezeńdi bastan ótkerip jatqanyna qaramastan, Ortalyq Azııaǵa kúshtep qonystandyrylǵan koreılerge úlken kómek jáne barynsha qoldaý kórsetti. Al qazir koreıler Qazaqstan qoǵamynyń bólinbes bólshegine aınalyp otyr. Eger qazaqstandyqtardyń sol ashyq-jarqyn minezi koreılerdiń ekonomıkalyq damýdaǵy tájirıbesimen ushtassa, biz elderimizdiń bolashaqtaǵy ósip-órkendeýin jaqyndata alar edik», deı kele, bıznes-forýmǵa qatysýshylarǵa myqty densaýlyq jáne baq-bereke tiledi.
Bul kúni qazaq-koreı bıznes-forýmy aıasynda Iskerler keńesiniń músheleri sóz alyp, qos memleket arasyndaǵy ekonomıkalyq yntymaqtastyqty jandandyrýǵa qatysty oı-paıymdaryn jetkizdi. Bıznes-forýmǵa qatysýshylardyń basyn qosqan kezdesýdi Qazaqstannyń Saýda-ónerkásip palatasynyń vıse-prezıdenti A.Erenov ashyp, alǵashqy sózdi Qazaqstan-Koreıa Iskerler keńesiniń qazaqstandyq taraptan teń tóraǵasy, «Samuryq-Energo» AQ ulttyq kompanııasynyń basqarma tóraǵasy Almasadam Satqalıevke berdi. Ol qos memlekettiń iskerler tobynyń belsendiligi arqasynda jańa bıznes bastamalardyń júzege asyrylyp jatqanyna, Astanadaǵy bıznes-forým osynyń bir dáleli ekendigine toqtaldy.
Jyl saıyn Qazaqstan men Koreıa arasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtý úshin eki eldiń Iskerler keńesiniń kezdesýi ótedi. Oǵan halyqaralyq kompanııalar jáne eki el Úkimetiniń ókilderi qatysady. Bul Keńestiń qyzmeti eki el arasyndaǵy úzdiksiz únqatysýdy qamtamasyz etýge jáne halyqaralyq turǵyda yqpaldasýǵa baǵyttalǵan. Sondaı-aq, ol bizdiń elderimizdiń arasyndaǵy iskerlik baılanysty bekitýge, bıznesmender arasynda tikeleı áriptestikti ornatýǵa, sonymen qatar, ekijaqty yntymaqtastyqty odan ári damytý joldaryn qarastyrýǵa múmkindik beredi. Máselen, elderimiz arasyndaǵy birlesken qujattarǵa sáıkes, elimiz ekonomıkasynyń túrli salalary boıynsha ınvestısııalyq jobalar ázirlenip, iske asyrylýda, dedi ol óz sózinde.
Sondaı-aq, ol jyl ótken saıyn qos memleket arasyndaǵy taýar aınalymy kóleminiń ósip, 1,5 mlrd. AQSh dollaryna jetkenin, al 1993 jáne 2013 jyldar aralyǵynda elimizge kelgen ońtústikkoreıalyq ınvestısııanyń kólemi 5 mlrd. AQSh dollaryn quraǵanyn atap ótti. Aldaǵy ýaqytta tyǵyz ekijaqty ekonomıkalyq yntymaqtastyq eki eldiń bıznes ahýalyn odan ári jaqsartýǵa jol ashatynyna senimin bildirdi.
Budan keıin sóz alǵan Qazaqstan-Koreıa Iskerler keńesiniń koreı tarapynan teń tóraǵasy Kım Shın qazaq halqyna bıznes-forýmǵa qatysýshylarǵa kórsetken qonaqjaılyǵy úshin rızashylyǵyn bildirdi. Búginde koreı bıznes ókilderi eki el ekonomıkasynyń jańa sapaly deńgeıge kóterilýin nazarda ustap keledi. Máselen, eki el prezıdentteriniń Astanadaǵy bıznes-forýmǵa qatysýy onyń mańyzyn taǵy bir aıǵaqtaı tústi. Qazaqstan men Koreıa arasyndaǵy dıplomatııalyq baılanys ornaǵan kúnnen beri nebary 22 jyl ótipti.Soǵan qaramastan, ekonomıkalyq baılanys kún ótken saıyn nyǵaıyp keledi. 1990-jyldardyń basynda biz ózimizdiń áriptestigimizdi energııa resýrstar salasy boıynsha yqpaldastyqtan bastaǵan edik. Al qazir biz ekijaqty áriptestigimizdi túrli baǵytta keńeıtip kelemiz. Oǵan munaı-hımııa ónerkásibi, elektr energııasy, qurylys ınfraqurylymy, qarjy, t.b salalar boıynsha yqpaldastyqty jatqyzýǵa bolady. Sońǵy ýaqytta jańarmaly energııa kózderi boıynsha da áriptestik ornatyp kelemiz. Al osyndaı baılanystardy ilgeriletýde Qazaqstan-Koreıa Iskerler keńesi sózsiz úlken ról atqarady. Demek, biz aldaǵy ýaqytta ekijaqty yntymaqtastyqty odan ári nyǵaıtý baǵytynda birlese jumys atqarýymyz kerek, dedi Kım Shın óz sózinde.
Sondaı-aq, bıznes-forým aıasynda «Indýstrııany damytýdyń qazaqstandyq ınstıtýty» AQ basqarma tóraǵasynyń orynbasary Seıitqalı Ǵalıev, Koreıa Merdigerler assosıasııasy departamentiniń basshysy Shın Samsap, «Daesing Energy» kompanııasynyń dırektory Pak Mýn Hı, «Astana–EKSPO-2017» kompanııasynyń halyqaralyq qatynastar departamentiniń dırektory Nurbek Ergeshbaev ta sóz alyp, qos memlekettiń ekonomıkanyń san salasy boıynsha baılanystary týrasynda áńgime qozǵady.
Máselen, S.Ǵalıev «Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý» memlekettik baǵdarlamasynyń 2015-2019 jyldar aralyǵyn qamtıtyn ekinshi besjyldyǵy týrasynda áńgimelep berdi. Onyń aıtýynsha, qazirgi tańda atalǵan baǵdarlamanyń alǵashqy besjyldyǵynyń qorytyndysy shyǵarylyp, ekinshi besjyldyqtyń negizi qurylymy men tetikteri jasalyp keledi. Qazirgi tańda baǵdarlamany júzege asyrýǵa Úkimet jáne otandyq bıznes ókilderi ǵana emes, sheteldik bıznes qaýymdastyq ta aıtarlyqtaı úles qosty. Demek, bul elimiz ekonomıkasynyń damýyna yqpal etetin osyndaı mańyzdy baǵdarlamany júzege asyrýda sheteldik kompanııalardyń, olardyń ınvestısııalarynyń úlken ról atqaratynyn kórsetedi. Búgingi forým osynyń aıqyn bir mysaly bola alady, dedi ol óz sózinde. Al Shın Samsap Qazaqstan men Koreıa arasyndaǵy yntymaqtastyqty odan ári damytýǵa qatysty sóz qozǵasa, Pak Mýn Hı qos memlekettiń jańa jáne jańarmaly energııa kózderi salasy boıynsha yqpaldastyǵyna qatysty óziniń pikirin bildirdi. О́z sózinde Shın Samsap Koreıa Qazaqstannyń seriktesi retinde ózara yqpaldastyqqa aıryqsha mán berip otyrǵanyn jetkizdi. Máselen, biz qurylys ınfraqurylymy, jańa tehnologııalar salalary boıynsha áriptestikti nazarda ustap kelemiz. Bolashaqta eki eldiń bul salalar boıynsha yntymaqtastyǵy jańa sapaly deńgeıge kóteriledi dep oılaımyn, dedi bul oraıda ol. Jıynǵa qatysyp, sóz sóılegen basqa da bıznes-ókilderi de ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartý, tıimdi baılanystar ornatý turǵysynda óz oılaryn ortaǵa saldy.
Jıyndy qorytyndylaǵan A.Satqalıev: «Bıylǵy bıznes-forýmnyń mańyzyn eki el prezıdentteriniń qatysýy arttyra tústi. Biz forým aıasynda birlesken ınvestısııalyq jobalar jaıyn talqyladyq. Bolashaqta bul jobalar ózara yqpaldastyqty budan da joǵary deńgeıge kóteredi. Al eki el arasyndaǵy alys araqashyqtyq buǵan esh kedergi bola almaıdy dep oılaımyz», dese, Kım Shın: «Bıznes-forým aıasynda túrli taqyryptardy talqyladyq. Aldaǵy ýaqytta osy jıynda aıtylǵan oı-pikirler júzege asyp, óz nátıjesin beredi dep senemiz. Bul rette, Iskerler keńesi eki el arasyndaǵy únqatysýǵa serpin beretin bolady. Al Iskerler keńesiniń kelesi bıznes-forýmyn Seýlde ótkizýdi kózdep otyrmyz, degen oıyn jetkizdi.
Astanadaǵy bıznes-forým aıasynda, sondaı-aq, birneshe ekijaqty kelisimshart jasaldy. Máselen, «Qazgeologııa» AQ basqarma tóraǵasy Ǵalym Nurjanov pen «KOREA RESOURES CORPORATION» (KORES) kompanııasynyń prezıdenti Ko Djong Sık elimizdiń Qaraǵandy oblysyndaǵy Dúısenbaı ýchaskesin geologııalyq barlaý jobasyn júzege asyrý týraly kelisimge qol qoıdy. Bul rásimge Qazaqstan Premer-Mınıstriniń orynbasary–Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri Áset Isekeshev pen Koreıanyń Saýda, ındýstrııa, energetıka mınıstri Iýn Sang Djık qatysty. Sondaı-aq, forým kezinde densaýlyq saqtaý salasynda «KAZNEX INVEST», «KORMED» AQ, «KAZMEDPRIBOR» JShS arasynda, dál osy salada «KAZNEX INVEST» jáne «KORMED» AQ arasynda yntymaqtastyq jáne ózara túsinistik týraly memorandým jasaldy. Sondaı-aq, aýyl sharýashylyǵyna qajetti traktor óndirisi boıynsha «KAZNEX INVEST» pen Daedong Industrial Co. Ltd kompanııalary arasynda, qazaqstandyq eksportty Koreıa naryǵyna ilgeriletý boıynsha «KAZNEX INVEST» pen «KorealmportersAssociation» (KOIMA) arasynda, bilim salasynda Koreıa ónerkásibi federasııasy men «NazarbayevUniversity» AQ jáne Ál-Farabı atyndaǵy QazMÝ men Ense ýnıversıtetiniń Kannam Severans klınıkasy arasynda kelisim jasaldy. Bul kúni avıasııa salasynda Eır Astana men Asiana Airlines arasynda da memorandým jasaldy.
Bul kúni bıznes-forýmnyń ashylýynan keıin memleketter basshylary Nursultan Nazarbaev pen Pak Kyn He elordanyń birqatar kórnekti jerleri men nysandaryn aralady.
Láıla EDILQYZY,
«Egemen Qazaqstan».