Mars óziniń shańdy daýylymen erekshelenedi. Tipti onyń kóterilgenin jer ǵalamsharynan teleskop arqyly kórýge bolady. Ǵalymdar osy shańdy daýyl kezindegi elektr energııasynyń áserin anyqtady, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Marsta shańdy daýyl kezinde shańdar bir-birine úıkeledi. Al ol úıkelis oń jáne teris zarıadtardy ótkizip, elektrlenedi. Shańdy daýyldar kezinde jer betinde kúshti elektr óristeri paıda bolady. Sent-Lýıstegi Vashıngton ýnıversıteti ǵalymy Alıan Vang Marstaǵy elektr razrıadyn kóbirek álsiz jarqylǵa uqsatady.
«Bul jerdiń polıarlyq aımaqtarynda energetıkalyq elektrondar atmosferanyń sırek bólshekterimen soqtyǵysatyn soltústik shamdarǵa uqsas bolýy múmkin», dedi Arts jáne Sciences jer jáne planeta ǵylymdarynyń zertteýshi professory.
Vangtyń Geophysical Research Letters jýrnalynda jarııalanǵan jańa zertteýi shańdy daýyldar kezindegi elektr energııasy Marstyń hlor sıkliniń negizgi qozǵaýshy kúshi bolýy múmkin ekenin kórsetedi.
Ǵalymdar hlordy Marsta qozǵalatyn bes elementtiń biri retinde qarastyrady (hlor, sýtegi, ottegi, kómirtegi jáne kúkirt). Bul degenimiz hlor ár túrli formada Marstyń beti men atmosferasy arasynda alǵa-artqa jyljıdy. Jerde hlorıdti shógindiler kóptep kezdesedi. Olar tuzdy jerlerge nemese jerdegi taıaz tuzdy batpaqtarǵa uqsas. Bul hlorıdti shógindiler Marsta tuzdy eritindiden tundyrylǵan hlorıd tuzdary túrinde paıda bolǵan bolýy múmkin.
«Úıkelisti elektrlendirý - bul bizdiń Kún júıesindegi keń taralǵan prosess. Al Mars shańynyń belsendiligi elektr zarıadynyń jınalýynyń qýatty kózi», dedi Vang.
1970 jyldary Marsty zerttegen ǵalymdar alǵash ret shańdy daýyldar qyzyl planetadaǵy jańa reaktıvti hımııanyń kózi bolýy múmkin dep boljaǵan bolatyn. Keıinnen 2016 jyly zertteý júrgizilip, sátsiz aıaqtalǵan.