Qaǵaz júzinde qalǵan jobalar

Bıyl túrkistan oblysynda 109,7 myń jumys ornyn ashý josparlanǵan. О́z isin bastaýǵa nıetti turǵyndar úshin 1 688 adamǵa granttar berý kóz­delip, 2 932,4 mln teńge qar­jy bólindi. Kásibin ashýǵa úmit­ker­lerdiń bıznes jobalarynyń tıimdiligin arttyrý maqsatynda 20 úzdik joba iriktelgen 

Halyqty turaqty jumyspen qamtý máselesi qaralǵan apparat­tyq keńeste oblys ákimi Darhan Satybaldy osylaı dedi. Memle­ket­tik organdardyń naqty jáne úılesimdi jumysyn talap etip, halyqqa jaǵdaı jasaı almaǵan ákim­derdi qatań synǵa aldy. «In­ves­tısııa tartý, ónerkásipti da­mytý boıynsha birneshe ret jı­nalys ótkizip, naqty tapsyrmalar berdik.

Biraq jumys oıdaǵydaı emes. Investısııa tartý jónindegi ın­dı­ka­torlar tolyq oryndalýy tıis. Sondyqtan 2024 jyldyń jos­paryn oryndaý úshin qazir­den daıyndalýymyz kerek. Bıýd­jet qarajaty emes, jeke ınves­tı­­­sııaǵa basymdyq berilsin. О́ń­deý ónerkásibi tómendep ketken. Báıdibek, Jetisaı, Saıram, Keles, Sozaq aýdandarynda osy ba­ǵyt boıynsha ınvestısııalyq jo­balar júzege asyrylmaǵan. Ja­ýapty basqarma tarapynan da tıisti ba­qy­laý júrgizilmegen ári ınvestısııa tartý sapasyz boldy.

Ákimder bul jumysty tómen deńgeıde atqarǵan. Bul boıynsha birneshe ret jıyn ótkizdik. Son­dyq­tan aýdan, qala ákimderiniń ın­vestısııa salasyna jaýapty oryn­basarlaryna tártiptik shara qoldanýdy tapsyramyn. Naqty jobalar az. Oryndalmaıtyn jobalardy da tizimge qosyp qoı­ǵan­syz­dar. Investorlarǵa qa­jetti ınfra­qurylymnyń da­ıyn­dyǵy tómen. Osyǵan baılanysty ınvestısııa tartý, óndiristi damy­tý boıynsha sapaly jospar ázir­lensin. Oǵan oryndalatyn ári naqty jobalar engizilsin. Aýdan, qalalardyń damý áleýeti jáne múm­kindigine sáıkes bir sala­larǵa mamandandyrylýyn qa­da­ǵa­­lańyzdar. Máselen, Jeti­saı, Maq­taaral, Shardara jáne Saýran aýdandarynda tigin fabrıkalary, Keles, Saryaǵash, Qazyǵurtta jylyjaı sharýashylyǵy keń qanat jaıýy tıis. Osylaı ár aýdannyń múm­­kindigine saı jumysty jos­par­­laý qajet», dedi Darhan Satybaldy.

Oblystyq jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵ­dar­lamalar basqarmasynyń bas­shysy Ásııa Temirbaevanyń dere­gin­she, óńirde 120 myńnan astam adam turaqty jáne ýaqytsha ju­mys oryndarymen qamtylǵan. Mem­leket basshysynyń «10 myń tur­ǵynǵa 100 jumys ornyn qu­rý» tapsyrmasy boıynsha jeke bas­tamalar sheńberinde 22 595 turaqty jumys oryndary quryldy. Jalpy jumysqa ornalastyrylǵan azamattardyń dáleli retinde aqparattyq júıe­den olarǵa aýdarylǵan mindetti zeı­net­aqy jarnalarynyń tólenýi tek­serilip, reıtıngi jasaq­tal­ǵan. Nátıjesinde eń tómengi kórset­kish­ter – Maqtaaral, Qazyǵurt jáne Jetisaı aýdandarynda. Bıyl Túrkistan oblysynda 109,7 myń jumys ornyn ashý josparlanǵan. О́z isin bastaýǵa nıetti turǵyndar úshin 1 688 adamǵa granttar berý kóz­delip, 2 932,4 mln teńge qar­jy bólindi. Kásibin ashýǵa úmit­ker­lerdiń bıznes jobalarynyń tıimdiligin arttyrý maqsatynda 20 úzdik joba iriktelgen. Jalpy óńirde jergilikti turǵyndardy ju­mys­pen qamtýǵa oń septigi tıe­tin jobalardy júzege asyrý, ınvestısııa tartýǵa erekshe mán berilýde. Mysaly, Túr­kis­tan qalasyna sońǵy 5 jylda tartylǵan ınvestısııanyń kólemi 8,5 esege ósip, byltyr 304 mlrd teńge bolǵan. Bıyl qala ekonomıkasyna 350 mlrd teńge ınvestısııa tartý josparlanyp otyr. Halyqtyń tabysyn arttyrý maqsatynda arnaıy ju­mys­pen qamtý kartasy be­ki­ti­lip, Túrkistan qalasy boıynsha byltyr 2,5 myń jańa jumys orny ashyldy. Onyń 675-i – tu­raq­ty jumys. Ulttyq jobalar boıynsha bıyl 5 myńǵa jýyq jumys ornyn ashý josparlanýda. Túrkistandy damytý jumysy óz jalǵasyn tabady. Degenmen aldaǵy ýaqytta halqynyń 80 pa­ıyzy aýyldarda turatyn óńirde aýyldardy damytýǵa da basymdyq beriledi. Indýstrıaldy jáne arnaıy ekonomıkalyq aımaqtardyń jumysy kúsheımek. Oblystyq ın­vestısııa jáne eksport basqar­ma­synyń málimetine qaraǵanda, negizgi kapıtalǵa salynatyn ın­­ves­­tısııalardyń nysanaly ın­­dı­­ka­tor­laryna 2023 jylǵa 908,2 mlrd teńge josparlanyp otyr. Bıyl jalpy quny 230,4 mlrd teńgege 4357 jumys ornyn qurýmen 151 ınvestısııalyq jobany júzege asyrý kózdelýde. Qu­rylys boıynsha 103,5 mlrd teńgege – 24 joba, aýyl sharýa­shy­lyǵy boıynsha 67,1 mlrd teńgege – 64, týrızm boıynsha 19,5 mlrd teńgege – 24, óńdeý óner­kásibi boıynsha 18,1 mlrd teń­gege – 23, jańartylǵan energııa kózderi boıynsha 4,4 mlrd teńgege 3 joba jáne basqa salalarda 7,7 mlrd teńgege 13 joba mejelengen. О́ńirde ındýstrıaldy aımaqtardy keńeıtýge qatysty ár aýdan, qala ákimderi ınvestısııalyq shtab oty­rysynda esep berip otyrady. Investısııalar tartýdyń qolaı­ly ekojúıesin qurý úshin tıisti basqarma, «Turkistan invest» ın­vestısııalar tartý jáne eks­portty damytý agenttigi ju­mys isteıdi. Sonymen qatar ınves­torlarǵa ındýstrıaldyq aı­maq­tar men «Turkistan» arnaıy ek­o­nomıkalyq aımaǵy aýmaq­ta­­rynda «Greenfield» jáne «Brownfield» ónerkásiptik alań­dary usynylady. Búginde «Arm Wind» JShS-y Otyrar aýdanynda qýaty 50 MVt bolatyn kún elektr stansııasyn salyp jatyr. Joba 2024 jyly júzege asady. Al «Aımar qus» JShS-y Tólebı aýdanynda qus fabrıkasyn salýdy josparlap otyr. Jobanyń birinshi kezeńine 6,5 mlrd teńge ınvestısııa salynady. Jylyna 200 mln dana jumyrtqa shyǵaratyn fabrıkada 75 adam jumyspen qamtylmaq. Bul oraıda ınvestor oblys basshylyǵynan qurama jem sehyn salý, júgeri jáne ózge de daqyldar ósirý úshin jer suraǵan. Qajetti jerdi tur­ǵyn­dardan satyp alýǵa múd­deli. Oblys ákimi aýdan basshysy men jaýapty azamattarǵa ınvestorǵa qoldaý kórsetýdi tapsyrdy. Al Túlkibas aýdanynda tátti sýsyndar shyǵaratyn alyp kásiporyn qurylysyn júrgizip jatqan Beibars-Bottlers kompanııasynyń ókilderi gaz ben elektr máselesi bo­ıynsha ınfraqurylymdy je­tildire túsý týraly ótinishterin jetkizdi. Quny 7,5 mlrd teńgeni quraıtyn joba arqyly jańa jumys oryndary kóbeımek. Qu­rylǵylary Fransııa men Ita­lııa­dan jetkiziledi. Bul joba­ny qol­daý boıynsha da tıisti oryn­­darǵa mindetter júk­tel­di. «Baspolymer» JShS-y «Tur­kis­tan» erkin ekonomıkalyq aı­ma­ǵynda polımer qubyrlaryn shyǵaratyn zaýyt ashýdy josparlap otyr.  Joba júzege assa, jylyna 10 myń tonna ónim óndirilmek. Polımer qubyrlaryn elimizben qatar О́zbekstan men Qyr­ǵyzstanǵa eksporttaý kóz­del­gen. Ordabasy aýdanynda úsh jylda 33 jobany júzege asyrý josparlanǵan. Kásiporyndar kóbeıýi nátıjesinde 1 700 jańa jumys orny ashylady. Quny 2,7 mlrd teńge bolatyn maqta talshyǵyn óndirý jáne asfalt zaýyty iske qosylyp, 175 jańa jumys orny ashylǵan Maqtaaral aýdanynda bıyl 1,7 mlrd teńgege 4 ınvestısııalyq joba iske asyrylmaq. Nátıjesinde 108 jańa jumys orny ashylady. Aýdanda júgeriden 29 túrli ónim shyǵaratyn zaýyt ashý baǵytynda jumys júrgizilýde. Saıası sheshim qabyldanyp, ekonomıkalyq jáne teh­nıkalyq negizdemesi ázir­le­nip jatqan Darbaza – Maq­ta­aral temirjoly qurylysy da aýdan­nyń damýyna tyń serpin beretini aıtylýda.

Sondaı-aq óńirde jeńil, tamaq ónerkásipteri jáne qurylys materıaldary jáne ózge de óndirister boıynsha jobalar júıelenýde. «Turkistan» arnaıy ekonomıkalyq aıma­ǵynyń búkil aýmaǵyn «TURAN» AEA aýmaǵyna qosý bol­­­­ja­nýda, ıaǵnı sońǵysynyń aýda­ny 3987 ge­k­tarǵa ulǵaıady.

Túrkistan oblysy