«Balyq jegiń kelse, balaǵyńdy túr» deıdi babalarymyz. Bul rette jeti ózendi baýyryna basqan Jetisý jurtynyń bási bıik. Ásirese Alakóldegi aǵaıynnyń upaıy túgel. Nege deseńiz, óńirdegi «Bolashaq bastaý» JShS-nyń balyq óńdeý zaýyty suranysqa saı jańa ónimderdi shyǵara bastady. Eń mańyzdysy, bul bazarlyqtar balalarǵa arnalǵan.
Aqjoltaı habar oblys ákimi Beıbit Isabaev aýdanǵa jumys saparymen barǵanda aıtyldy. Zamanaýı tehnıkany iske qosý aıasynda jandanǵan jańa jeliniń jumysymen tanysqan óńir basshysy zaýytqa oń baǵasyn berdi.
Oblys ákimi baspasóz qyzmetiniń málimetine súıensek, jańa jabdyqtar ornatyla salysymen atalǵan zaýyt qosymsha 10 ónim túrin shyǵara bastaǵan. Eýropa men Kanada tutynýshylary qazirdiń ózinde synaq úlgilerin tutynyp úlgergen eken. Tipti ózgeshe qyzyǵýshylyq bildiripti. Kásiporynda tehnologter jańa jelini iske qosý jumystaryn aıaqtady. Qazir eksporttyq jetkizilimderdi jolǵa qoıý týraly kelissózder júrip jatyr.
«Balyq – paıdaly taǵamdardyń biri, ol – dárýmenderdiń, mıneraldardyń jáne qanyqpaǵan maı qyshqyldarynyń tabıǵı kózi. Zertteýshiler dıetada balyqtyń úlesin bolar-bolmas arttyrýdyń ózi adamnyń densaýlyǵyna oń áser etetinin aıtady. Sondyqtan biz tutynýshylarǵa balyqtyń birneshe túrin usynyp kórýge bel baıladyq. Bul bir jaǵynan tutynýshylardyń talǵamyn qanaǵattandyrý bolsa, ekinshi jaǵynan halyqtyń densaýlyǵyn nyǵaıtýǵa yqpal etedi. Bizdegi balyq vıtamınderiniń kesheni sportshylar úshin erekshe paıdaly, aqyl-oı men fızıkalyq jumys ónimdiligin arttyrýda áseri zor», deıdi tehnolog Nıkıta Kashkarev.
Onyń aıtýynsha, jalpy reseptýrany ázirleýden bastap jańa jeliniń jumysyn jolǵa qoıýǵa deıingi jumystyń bári – ózderiniń tól ıdeıalary. Ony kásiporynnyń óz qarajaty esebinen satyp alynǵan qajetti qural-jabdyqtardyń kómegimen júzege asyryp jatyr. Balyq ónimderiniń jańa túrleri keń kólemde tutynýǵa arnalǵan.
Kásiporynda tek tartylǵan balyq pen balyq fılesi túrlerimen qatar aqtaban men alabuǵa pashtetteri, kúrish nemese kartop qosylǵan balyq-ósimdik vıtamın keshenderi, ýyldyryq maıy, balyq shujyqtary shyǵarylady. Ol az deseńiz, 8 aıdan bastap qosymsha tamaq retinde berýge bolatyn balalar taǵamynyń 2 túri tutynýshylarǵa usynylmaq.
Zaýyt dırektory Dáýren Altybaevtyń aıtýynsha, kásiporyn budan da bólek ónimder jasaýǵa ázir. Halyqtyń suranysy arta beretin bolsa, ónim de jańara túspek.
«Jańa jabdyqta shamamen saǵatyna salmaǵy 50 jáne 100 gramdyq 2,5 myń dana quty ýyldyryq maıyn óndirýge bolady. Bul – bir aýysymda ónim kólemi 50 myńǵa deıin jetedi degen sóz. Búkil jeli tolyq avtomattandyrylǵan, óndiris úderisiniń mehanızmi jolǵa qoıylǵan», deıdi D.Altybaev.
Jalpy, Alakól aýdanynda qýattylyǵy jylyna 1400 tonna shıkizat óńdeıtin «Bolashaq bastaý» JShS-ny qosqanda barlyǵy 7 balyq sharýashylyǵy, 2 balyq óńdeý kásiporny jáne 2 seh tirkelgen. Bul rette balyq óńdeý kásiporny óńdeý qýatyn arttyrýǵa ázir. Árıne, ol úshin balyq aýlaý lımıtin ulǵaıtý kerek. Oblys basshysy bul máseleniń Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi mamandarynyń qaraýyna joldanatynyn jetkizdi. Ári ınvestorlardy tarta otyryp, belsendi damytý qajettigin de tilge tıek etti.
Aıta keteıik, «Bolashaq bastaý» JShS 2016 jyldan bastap jumys isteıdi. Nysan muzdatylǵan balyqty óńdeýmen, saqtaýmen aınalysady. Balyq zaýyty táýligine shıkizatqa baılanysty 5-ten 10 tonnaǵa deıin balyq ónimin, sondaı-aq 3 tonnaǵa deıin balyq súıeginiń unyn óndire alady. Mysaly, kókserkeniń, tuqy men basqa da balyq túrleriniń súbesi, sondaı-aq tartylǵan balyq jáne keptirilgen ónimder shyǵarylady.
Qaldyqsyz kásiporynda 80-nen astam jumys orny qurylǵan. Jalaqy mólsheri 150-den 500 myń teńgege deıin jetedi. Áıtse de onyń kólemi óndiriske baılanysty anyqtalady. Daıyn ónimder Belarýs, Germanııa, Chehııa, Danııa, basqa da Eýropa elderine eksporttalady. Búginde jańa jeliniń iske qosylýynyń nátıjesinde jumys oryndarynyń sany artyp, jańa naryqqa shyǵýǵa jol ashylmaq.
Jetisý oblysy