EL MÚDDESINE QYZMET ETETIN KELISIM

Gazetimizde budan buryn ha­bar­laǵanymyzdaı, ótken senbide Sankt-Peterbýrg qalasynda Qa­zaqstan Respýblıkasynyń Pre­mer-Mınıstri Kárim Másimov pen Reseı Federasııasy Úkimetiniń Tóraǵasy Vladımır Pýtınniń qatysýymen Keden odaǵy Joǵarǵy organynyń májilisi bolyp ótti. Osy májilis qorytyndysynda Qazaqstan Respýblıkasy men Re­seı Federasııasynyń arasyndaǵy Keden odaǵyn qalyptastyrý aıa­synda halyqaralyq kelisimderdi qoldaný týraly kelisim-shartqa qol qoıyldy. Sóıtip, Qazaqstan men Reseı burynnan qol jetkizilgen ýaǵda­las­tyq­tarǵa sáıkes 2010 jyldyń 1 shildesinen bastap Keden odaǵyn qurýdyń ekinshi kezeńin bastaıtyn boldy. О́ıtkeni sońǵy joly jasa­lyn­ǵan kelisim-shart 2010 jyldyń 1 shildesinen bastap eki eldiń aýmaǵynda Keden odaǵynyń Keden kodeksiniń iske qosylatyndyǵyn bildiredi. Al Keden odaǵynyń Keden kodeksi oǵan qatysýshy mem­leketter arasyndaǵy kedendik she­karalardy joıa otyryp, biryńǵaı kedendik aýmaqtyń qurylýyn, osy shekaralardaǵy júkterdi kedendik resimdeýdiń (taýarlardyń ótpeli kezeń normalary qoldanylatyn jekelegen túrlerin qospaǵanda) joıylýyn, úshinshi elderden kele­tin taýarlarǵa biryńǵaı kedendik salyqtyń belgilenýin qarastyra­tyn­dyǵy belgili. Atalǵan kelisim-shartqa qol qoıy­lýy osynyń aldynda, ıaǵnı ústimizdegi jyldyń 21 mamyry kúni osy Sankt-Peterbýrg qalasynda bolyp ótken Keden odaǵy Joǵarǵy organynyń májilisi barysynda oǵan qatysýshy memleketterdiń jasaǵan ýaǵdalastyqtaryna sáıkes Úkimet basshylarynyń orynbasar­la­ry deńgeıindegi Keden odaǵy ko­mıssııasynyń jáne oǵan qatysýshy sarapshylar tobynyń úshjaqty júrgizgen kelissózderiniń jemisti nátıjesi bolyp tabylatyndyǵyn atap kórsete ketsek artyq bolmas. Memleketterdiń Keden komıssııasy quramyndaǵy ókilderi sońǵy bir aptanyń ishinde beınekonferen­sııa­lar uıymdastyrý, telefon ar­qyly úzdiksiz baılanysta bolýy ar­qyly kóptegen jumystardy júr­gizip, túıtkildi máselelerdiń túıinin tarqatýǵa sebepshi bolǵan. Muny sońǵy kezdesý barysynda Reseı Fe­de­rasııasy Úkimetiniń Tóraǵasy Vla­dımır Pýtın atap kórsete ketti. Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Kárim Mási­mov­tyń pikirinshe, óz jumysyn 2010 jyldyń 1 qańtarynan bas­ta­ǵan Keden odaǵy osynaý sońǵy ma­ńyzdy kelisimge qol jetkizilý ar­qy­ly óziniń tıimdiligin, oǵan qa­ty­sýshy taraptardyń ulttyq ekono­mı­kalardy damytýǵa barynsha múd­deli ekendigin jáne qabyldanǵan sheshimniń sol múddege sáıkes bo­lyp shyqqandyǵyn taǵy bir dáleldedi. “Qazaqstan men Reseıdiń ara­synda Keden odaǵyn qalyp­tastyrý tetikterine qatysty osy­ǵan deıin bolǵan jekelegen túıin­di másele­ler­diń barlyǵy sheshimin tapqan­dy­ǵyn, ortaq kelisimniń tabyl­ǵan­dyǵyn qanaǵattanǵan­dyqpen atap kórsetemin. Eń bas­tysy, Qazaq­stan­nyń ulttyq múddeleri tolyq máninde qor­ǵalatyn boldy”, dep málimdedi Kárim Másimov. Kárim Qajymqanulynyń aı­tý­yn­sha, Qazaqstan úshin úshinshi el­derden avtokólikterdi engizýdiń ke­dendik tártibi óte názik máse­le­ler­diń biri bolyp tabylǵan. О́ıtkeni bul máseleniń ekonomıkalyq paıdasymen qatar áleýmettik máni de zor. Osy másele boıynsha ót­peli kezeń belgileýge qol jet­ki­zil­di. О́tpeli kezeń ýaqytynda Qa­zaqstanǵa keletin jeńil kólikterge kedendik resimdeýdiń burynǵy re­jimi men kedendik alymnyń bu­rynǵy stavkasy saqtalynyp qala­dy. Bul ótpeli kezeń Keden odaǵyn qalyptastyrýdyń neǵurlym jo­ǵar­ǵy satysy bolyp esepteletin Biryńǵaı ekonomıkalyq keńistikti qalyptastyrý jónindegi tıisti qujatqa qol qoıylǵansha kúshinde bolady. Ekinshiden, Kárim Másimovtiń atap kórsetkenindeı, Keden oda­ǵyn qurý aıasynda halyqaralyq ke­lisimderdi qoldaný týraly ke­li­sim-shartqa ekijaqty format boı­ynsha qol qoıylýyna baılanysty taraptar osy kezeń ishinde barlyq sheshimder konsensýs negizinde qabyldanatyn bolady. “Munyń ózi eki eldiń, eki ulttyq ekonomı­ka­nyń múddesine sáıkes jasalyp otyrǵandyqtan óte mańyzdy sheshim”, dep málimdedi Qazaqstan Premer-Mınıstri. Úshinshiden, Reseı Federa­sııa­sy Úkimetiniń Tóraǵasy Vladımır Pýtınniń habarlaǵanyndaı, tarap­tar joǵarǵy sot sýdıalary deń­geıin­degi birlesken ýaqytsha top qurý jóninde kelisimge kelgen. Eki eldiń iskerleri arasyndaǵy sha­rýa­shylyq daýlaryn sheshý másele­si­men shuǵyldanatyn bul top Qa­zaq­stan elordasy Astana qalasynda ornalasatyn bolady. 2010 jyldyń 1 shildesinen bastap Keden odaǵyn qalyptas­ty­rýdyń ekinshi kezeńine kóshýdi qarastyratyn barlyq kelisimder Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezı­denti Nursultan Nazarbaev pen Reseı Federasııasynyń Prezı­denti Dmıtrıı Medvedevtiń tap­syr­masyna sáıkes, memleket bas­shylarymen keńese otyryp qa­byl­dandy. Muny kezdesý bary­synda eki eldiń úkimet basshylary da atap kórsetti. Keden odaǵynyń Joǵarǵy organynyń osy jolǵy otyrysyna Belarýs tarabynyń qatyspaı qalǵandyǵy belgili. Osyǵan oraı Qazaqstan Úkimetiniń basshysy Kárim Másimov Reseı men Qazaq­stan taraby Belarýstiń osy joly qol qoıylǵan kelisimge qosylýyn qoldaıtyndyqtaryn jáne osyǵan oraı taıaý ýaqyttyń ishinde tıisti sheshim qabyldanady dep úmit­tenetindigin jetkizdi. Reseı Federasııasy Úkimetiniń basshysy Vladımır Pýtınniń aıtýynsha Belarýs taraby Keden odaǵyn qalyptastyrý jónindegi jumystardy úshjaqty format ne­gi­zinde jalǵastyrýǵa ázir eken­dik­terin málimdegen. Bul jaıynda osy eldiń Premer-mınıstri Sergeı Sıdorskıı el Perezıdenti Aleksandr Lýkashenkonyń sózine súıene otyryp Pýtınmen óziniń telefon arqyly sóılesýi kezinde aıtqan. “Belarýs taraby qujat­tarǵa qol qoıýǵa ázir. Másele Be­la­rýs mekemeleriniń ekonomıka­lyq blokqa qatysty keıbir teh­nı­kalyq tetikterdi kelisýine baı­la­nysty bolyp otyr”, dep málim­dedi Vladımır Pýtın óziniń tele­fon arqyly sóılesýinde Belarýs Premer-mınıstriniń aıtqan sózine qarata. Qujattarǵa qol qoıý aıaqtalǵan­nan keıin Kárim Másimov pen Vladımır Pýtın jýrnalıster aldyna shyǵyp, qysqasha suhbat berdi. Osy suhbat barysynda Re­seı men Qazaqstannyń arasynda jasalǵan kelisimge Belarýs tara­by da qosylady degen úmit bil­dirildi. Bulaı bolmaǵan jaǵdaıda Reseı men Qazaqstan Keden oda­ǵyn qurýdyń ekinshi kezeńine óz betterimen kirise beretin bolady. Belarýs tarabynyń kelisimge qo­sylýdan ázirge boı tartýyna Re­seıden osy elge ótetin munaı ónimderine salynatyn kedendik baj salyǵy da áser etip otyrǵan ispetti. Vladımır Pýtınniń aı­týynsha, Biryńǵaı ekonomıkalyq keńistik qurylǵan kezde bul máse­le ózdiginen retteletin bolady. Kárim Másimov qazaqstandyq jáne sheteldik jýrnalısterge bergen shaǵyn suhbatynda Keden odaǵynyń ekinshi kezeńine ótý jó­nindegi kelisimderge qol qoıylǵan tusta bizdiń elimizdiń múddelerin qorǵaý barynsha mańyzdy bolǵan­dy­ǵyn, qorytyndysynda osyǵan qol jetkizilgendigin taǵy da atap kórsetti. “Eń mańyzdy másele – bizdiń táýelsizdigimizdiń máselesi, bizdiń ulttyq múddelerimizdiń tıisti deńgeıde qorǵalýy. Osyǵan qol jetkizdik. Jasalynǵan keli­simde bizdiń kompanııalarymyz, bizdiń azamattarymyz Keden oda­ǵy­na qa­tysty belgili bir artyq­shyl­yqtar men jeńildikterge ıe boldy. Keden odaǵyn qurý jónin­degi Elbasynyń bergen tapsyrma­lary oryndaldy”, dep málimdedi Qazaqstan Úkimetiniń basshysy. Sonymen ústimizdegi jyldyń 1 shildesinen bastap Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy kedendik sheka­ra­nyń joıylýy qazaqstandyq ónim­derdi ótkizý rynogyn álde­qaı­da keńeıte tústi. Munyń eli­mizde jańa ındýstrııalandyrý isi júzege asyrylyp jatqan tustaǵy mańyzy óte zor. О́ıtkeni ındýs­trııalandyrý baǵdarlamasyna sáı­kes tek ústi­miz­degi jyldyń ózinde ǵana 144 joba, al údemeli ındýs­trııalyq-ınno­vasııalyq damýdyń memlekettik baǵdarlamasyna sáı­kes 102 ındýs­trııalyq-ónerkásip­tik nysan iske qosylmaq. Osy­larda óndirilgen jańa ónimderdi shetke shyǵarýdyń qosymsha múmkindikteri paıda bolyp otyr. Sonymen qatar biryń­ǵaı kedendik aýmaq arqyly otan­dyq bıznestiń taýarlardy shetke tasymaldaý ke­zinde tarıfterdiń birizdendirilýine baılanysty je­ńildikterge ıe bolatyndyǵy da anyq. Munyń ózi Qazaqstannyń Eýropa odaǵy men Atlantıkalyq óńirge jáne Jer­orta teńizi aımaǵy elderine shy­ǵýyna qolaıly jaǵdaı týǵyzatyn bolady. Suńǵat ÁLIPBAI.