Bir kartınany saldyń da, uqsattyń. Ol jaı ǵana oryndaýshylyq. Al týyndyǵa jan bitirý úshin sýretshi ishki áleminde alaı-dúleı arpalysqa túsedi. О́zindegi kóńil kúı yrǵaqtaryn, jan sezimin sol kartınaǵa syǵyp bere alsa ǵana shyǵarmashylyq sheshim taýyp, ár boıaý óz ornyna qonady. Almatyǵa «Aı sáýlesi» dep atalǵan kompozısııalyq toptamasymen kelgen Ispan sýretshisi Hose Marııa Kano túngi shyraqtyń jumbaq jaryǵynan tylsym syr izdeıdi.
Tek bir ǵana taqyrypqa 19 shyǵarma arnaǵan sýretshiniń qoltańbasy beıneleý óneriniń zamanaýı úlgidegi jańǵyryǵy dersiz. Qabyrǵaǵa ilingen 19 aı beınesi 19 túrli áser syılaıdy.
«Meniń sýretterim kórermendi qupııa álemge qushtar etedi. Boıaýmen emes, janymmen jazamyn. Oıymnyń astaryn túsinýdi kórermenniń túısigine qaldyramyn. О́mirdiń jańa beınesin óner arqyly ashýǵa tyrysýymyz qajet», – dep tebirenedi Hose Marııa Kano.
Qylqalam ıesin mundaı batyl qadamǵa ákelgen tabıǵatqa degen ystyq yqylas, bálkim, sheksiz álemdi romantıkalyq aspektide qabyldaı alýy. Aspan shyraǵynyń aınalasynda órbigen oı tolǵamdarda sýretshiniń jany men júregi qorshaǵan ortanyń árbir talshyǵyna degen súıispenshilikpen toǵysqan. Tústik qatynastary boıaýdyń jatyqtyǵy men úılesimine qaraı umtylady.
Avtor dúnıe jaralǵaly adamzat aspanyn kezgen aı sáýlesi adamdardyń ómir yrǵaǵyna, kóńil kúıine tikeleı áser etetin qýatty qubylys ekenine kóńil bóledi. Birde nurlanyp, birde tunjyraı túsken aı sulbasy jaı ǵana aspan denesi emes, Jaratýshynyń kemeldigin áıgileıtin aqyldy shyraq dep qabyldaıdy. Eń qyzyǵy romantıkalyq-ańyzǵa aınalǵan Aı taqyrybyna sýretshi kezdeısoq kelmegen. Árbir shyǵarmashylyq adamy belgili bir tylsym kúshten rýhanı qýat alatyny sekildi, Aı – Kanonyń shyǵarmashylyqtaǵy boıtumary. Bir boıyna birneshe óner toǵysqan Kano Eýropaǵa tanymal «Mekano» pop-tobynda án shyrqaǵanda «Aı balasy» atty balladasymen kórermen júregin jaýlaǵan. Keıinirek bul án avtordyń eń tanymal shyǵarmasyna aınalǵan. London sahnasynda bas partııasyn áıgili Plasıdo Domıngo shyrqaıtyn «Aı» operasy da ıspandyq talant Kanonyń shyǵarmasy.
«Aı sáýlesi» toptamasyndaǵy barlyq kartınalar «órteý óneri» tehnıkasynda oryndalǵan. Beıneleý ónerinde bul baǵytty enkaýstıka dep ataıdy. Sýretshiniń palıtrasyna kiretin negizgi baılanystyrýshy komponent – balaýyz. Mármár nemese taqtaǵa jaǵylǵan boıaýlardy qaıta eritip, kúıdirilgen balaýyz boıaýlarymen kenepke keskindeý ádisi ejelgi Mysyrda belgili bolǵan. О́nertanýshylardyń paıymynsha, Mysyr qolónershileriniń mundaı ádisti qoldanýy tájirıbelik oılardan týyndasa kerek.
Qabirler men mýmııalardy boıaýda sheberler ýaqyt aǵysyna tótep beretin berik materıal retinde balaýyzdy paıdalanǵan. Jazbasha derekkózderde enkaýstıka tehnıkasy týraly barlyq qupııa aıtyla bermeıtinine qaramastan, keıingi býyn sýretshilerdiń atalǵan tehnıkaǵa qyzyǵýshylyǵy tómendemegen.
– Kano Madrıd, London, Mılan, Shanhaı, Beıjiń, Hanoı, Kıev, Máskeý, Praga, Varshavada qanshama kórme ótkizdi. Sýretshiniń enkaýstıkalyq qupııasy bar, sondyqtan ol balqytylǵan boıaýlarmen taqtalarǵa emes, kenepke jazady. Hıýgo Rıfkınd «Taıms» gazetiniń «О́ner betterindegi» maqalasynda jazǵandaı: «Kano kartınalarynyń beti móldir tereńdikke ıe, sondyqtan olar kartınalarǵa qaraǵanda músinderge kóbirek uqsaıdy».
Al Marko Lıvıngston Kanonyń katalogyna arnaǵan essesinde: «Onyń shyǵarmalarynda ǵalamnyń ózi sııaqty jumbaq jáne túsiniksiz álem jasalady», dep tolǵanady. Sýrettiń deńgeıin kóbine-kóp onyń sapasy emes, tutynýshynyń talǵamy sheshedi. Degenmen, Hose Marııa Kano álemdik sýret naryǵynda kartınalary eń qymbat satylatyn tulǵa.
Halyqtar bir-biriniń mádenıetin taný arqyly jaqyndasa túsedi. Álemdi sharlaǵan, moıyndalǵan qoltańbanyń qazaq kórermenimen qaýyshýy el mádenıetindegi jarqyn oqıǵa, – deıdi ónertanýshy Marııa Kopelıovıch.
ALMATY