Buryndary úlkenderdiń «aıaq-qolym qaqsap, túnimen kóz ilmedim» degenin estip júretin edik. Qazir muny jastardyń arasynan da jıi baıqap qalamyz. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń málimetinshe, álemdegi árbir úshinshi adam býyn aýrýlaryna shaldyǵady eken. Túbin qazsań, ekologııalyq ahýaldyń nasharlyǵy, qımyl-qozǵalystyń azdyǵy, artyq salmaq sekildi sebepterden týyndap jatatyn býyn syrqatyna beıjaı qaraýǵa bolmaıdy. Dárigerge der kezinde qaralmasań, sońy múgedektikke soqtyrýy ábden múmkin.
Buryn Qyzylordada kúrdeli dıagnoz qataryna jatatyn revmatoıdty artrıt, Behterev aýrýlarymen aýyratyn jandar dertine daýa izdep, iri qalalarǵa jol tartyp jatatyn. Eki jyldan beri Jalaǵash aýdandyq aýrýhanasynda osyndaı pasıentterge kómek kórsetilip keledi.
Aýdandyq aýrýhananyń bas dárigeri Erkebulan Maqsutov eńbek jolyn 2010 jyly Qyzylorda qalalyq №1 emhanasynda aımaqtyq dáriger bolyp bastapty. Keıin qalalyq aýrýhanaǵa dáriger-terapevt bolyp aýysqan ol revmatologııa mamandyǵy boıynsha bilimin jetildirgen. Jalaǵash aýdanynda jańadan ashylǵan aýrýhanany basqaratyn maman izdegende, basshylyq tańdaýy Erkebulanǵa túsken eken.
– Jalpy bizdiń oblys úshin revmatolog qat mamandar qatarynda tur. Osyǵan baılanysty dárigerler arasynda túrli semınar uıymdastyrylyp, jergilikti mamandardyń jańa salaǵa beıimdelýine múmkindik jasaldy. Osylaısha, dıagnostıkalaý jáne emdeýge qajetti zamanaýı jabdyqtar men bilikti kadrlar arqasynda aýdandardan kelgen naýqastardy emdep jatyrmyz, – deıdi bas dáriger.
Mamandardyń aıtýynsha, koronavırýs indetinen keıin revmatoıdty artrıtpen aýyrǵandardyń artqany baıqalady. Bul dert tuqym qýalaıdy, kúızelisten de bolady. Jalpy, revmatoıdty artrıt býyndy zaqymdaýdan bastalsa, jasóspirimder arasynda jıi kezdesetin Behterev aýrýy omyrtqaǵa áser etedi. Al ishki organdardy zaqymdaýdan bastalatyn júıeli qyzyl jegi aýrýyna negizinen 20-40 jas aralyǵyndaǵy áıelder kóp shaldyǵady.
Mamandar qaı aýrýdy da asqyntpaýdyń joly, der kezinde dárigerge kóriný ekenin aıtyp otyr. Keıde naýqastar bógde dıagnozben emdelip, ýaqytty ótkizip alyp jatatyny bar. Ashylǵanyna eki jyldan asqan aýdandyq aýrýhana zamanaýı qural-jabdyqtarmen jabdyqtalǵan. Qazir munda dárigerlik keńes pen em alýǵa basqa da aýdandar men oblys ortalyǵynan keletinder kóp. Solardyń biri – Aral aýdanyndaǵy Sekseýil kentiniń turǵyny Jansaıa Aqylbekova.
– Men jumyssyz bolǵandyqtan MÁMS júıesinde saqtandyrylmaǵan edim. Biraq jergilikti dáriger onyń múmkindikteri men artyqshylyqtaryn túsindirdi. Sodan keıin biryńǵaı jıyntyq tólemdi aı saıyn tóleı bastadym. Sonyń nátıjesinde, qazir qajetti emdi alyp jatyrmyn. Buryn aýyra qalsaq, Aqtóbe qalasyna baryp qaralatyn edik. Keıingi jyldary osy Jalaǵash aýdandyq aýrýhanasyna keletin boldyq. Mundaǵy jergilikti mamandardyń jetistigi kóp, tájirıbeli revmatologter jumys isteıdi, – deıdi ol.
Úsh jyl buryn Almatydaǵy dárigerler araldyq Nurlan Ahmetovke omyrtqaaralyq býyndardyń zaqymdanýy bolatyn Behterev aýrýyna shaldyqqany jaıly dıagnoz qoıypty. Júre kele omyrtqa bólimderi qozǵalǵyshtyǵyn tolyǵymen joǵaltatyn dertti báseńdetý úshin jalaǵashtyq dárigerler qajetti em-dom júrgizip jatyr.
– Osyǵan deıin túrli klınıka men aýrýhanalarda em aldym, biraq nátıje bolmady. Jergilikti mamandardyń eminen keıin biraz jaqsaryp qaldym. Dárigerlerge jáne aýrýhananyń medısınalyq qyzmetkerlerine aıtar alǵysym sheksiz, – deıdi N.Ahmetov.
О́tken jyly aýrýhanada tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi men MÁMS sheńberinde barlyq aýrý túri boıynsha 10 myńnan asa adam emdelip shyǵypty.
Qyzylorda