Úkimet kómekti úzbeıdi

Áýeli Taldyqorǵan áýejaıynda Taldy­qorǵan – Qalbataý – Lepsi – О́skemen, Úsharal – Dostyq, Saryózek – Kóktal, Lepsi – Balqash baǵytyndaǵy avtomobıl joldaryn jáne Úsharal qalasyndaǵy áýejaıdyń ushyp-qoný jolaǵyn jóndeýden ótkizý týraly esepti tyńdaǵan Premer-mınıstr Alakól aýdanynyń tranzıttik ınfraqurylymynyń damý baǵytymen tanysty.

Atalǵan taqyrypqa qatysty oıyn tar­qatqan Úkimet basshysy qolǵa alynyp jatqan sharalardyń jáne ishki ekono­mıkalyq jaǵdaıdyń durys qalyptasýynyń nátıjesinde elimiz Azııa men Eýropany baılanystyrǵan mańyzdy qurlyq dálizine jáne álemdik deńgeıdegi transportty-tranzıttik jeliniń birine aınalǵanyn atap ótti.

«Jetisý oblysynyń tranzıttik tasymaldaý qýatyn damytýǵa múmkindigi zor. Oblys aýmaǵynda halyqaralyq tranzıttik baǵyttarǵa túsiretin tekserip-ótkizetin «Dostyq» pen «Nur joly» beketteri, «Dostyq» jáne «Altynkól» shekaralyq temirjol beketteri ornalasqan. Osyǵan oraı aımaqtyń transporttyq-logıstıkalyq saladaǵy bar múmkindigin iske qosý kerek», degen Úkimet basshysy «Dostyq – Moıynty» temirjol baǵytynyń bir bóligi Jetisý jerimen ótetinin nazarǵa alyp, Qytaımen aradaǵy shekteý sharalary alynǵaly beri Eýropaǵa aǵylǵan júk tasymalynyń artýyna daıyn bolýymyzdy tilge tıek etti.

Sondaı-aq Úsharal qalasyndaǵy áýejaıdyń ushyp-qoný jolaǵyn jóndeý jumys­taryn jyldam aıaqtaýdyń mańyzdy­lyǵyna toqtalyp, alys-jaqyn shet memlekettermen aradaǵy qatynasty ushaqtardy durys qabyldaýmen qalyptastyrýǵa bolatynyn alǵa tartty. Onyń aıtýynsha, avtojoldardy jańartý jáne qosymsha poıyz qatynasyn iske qosý Alakól men Balqash kólderiniń jaǵalaýyndaǵy týrıstik aımaqtardyń damýyna eleýli úles qosady.

Kólik salasyn zamanaýı ınfraqu­ry­lymmen qamtamasyz etý úshin Úkimet iri halyqaralyq uıymdarmen áriptestik ornatýǵa daıyn ekenin atap ótken Álıhan Smaıylov buǵan «Dostyq» keden beketinde kópsalaly júk ótkizý termınaly salynǵanyn mysalǵa keltirdi. Odan bólek, jylyna 1 mln tonnadan astam júkti ótkizetin qoımalar júıesin 3 mlrd teńgeniń ınvestısııasymen iske qosý jos­par­lanǵanyn alǵa tartqan Premer-mınıstr taǵy 500-1000 júk kóligi turatyn avtoturaq salynatynyn aıtty. Jobaǵa quıylatyn ınvestısııa 5 mlrd teńgeden asady.

Úkimet basshysy sapar barysynda Kóksý aýdanyndaǵy qant zaýytyna baryp, kásiporynnyń óndiristik qýattylyǵymen tanysty.

«Jalpy, aýylsharýashylyq salasyna ınvestısııa tartý máselesi óte mańyzdy. Byltyrǵy jyldyń qorytyndysy bo­ıynsha aýylsharýashylyq salasyndaǵy ınvestısııanyń naqty kólemi 8 paıyzǵa ulǵaıdy. Bıyl bul kórsetkishti odan da joǵary ósirýimiz kerek. Ol úshin arnaıy bıýdjetten 25 paıyzdyq qaıtarý sýbsıdııasyn berýdi kózdegen edik. Jáne kókónisterdi saqtaý qoımalary úshin beriletin sýbsıdııa kólemin 50 paıyzǵa jetkizdik. Sondyqtan bul baǵytta úılestirý jumysy óte mańyzdy. Iаǵnı memleket tarapynan beriletin qoldaý tetikterin sharýalarǵa egjeı-tegjeı túsindirý kerek», dep óńir dıqandaryna artylar mindet pen jaýapkershilikti atap ótti», dedi Á.Smaıylov.

Aıta keteıik, oblystaǵy qant óńdeý zaýyttarynyń shyǵaratyn ónimderin Memleket basshysynyń tapsyrmasy bo­ıynsha bir-eki jyldyń ishinde 180 myń tonnaǵa jetkizý tapsyrmasy tur.

Úkimet basshysymen ótken kezdesýde «Dıýsenbınov A.K.» sharýa qojalyǵynyń basshysy Aıdyn Dúısenbınov óziniń 200 basqa arnalǵan zamanaýı taýarly-sút fermasyn salýdy josparlap otyrǵanyn, malǵa jemshóp daıyndaý úshin 1 myńnan 1,5 myń gektarǵa deıin sýarmaly jer qajettigin alǵa tartyp, kómek surady. Osyǵan oraı Úkimet basshysy máseleni nazarǵa alýdy Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Erbol Qarashókeevke taýarly-sút fermalaryn qurý nemese keńeıtý boıynsha sýbsıdııalaý krıterıılerin jeńildetý máselelerin pysyqtaýdy tapsyrdy. Álıhan Smaıylov odan soń «Hılnı- chenko ı K» kommandıttik seriktestiginiń basshysy Aleksandr Hılnıchenkonyń qyzylsha tuqymyn sýbsıdııalaý týraly usynysyna toqtalyp, memleket tarapynan qant qyzylshasyn ósirýge berip otyrǵan múmkindikterdi tanystyrdy.

Onyń aıtýynsha, qyzylsha daqylyna sýbsıdııadan bólek tasymaldaý quny berilse, qant zaýytyna erte kóktemnen sharýalarmen kelisimshartqa otyryp, shıkizat pen qajetti janar-jaǵarmaı satyp alýy úshin qosymsha qarjylaı qoldaý kórsetiledi. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasymen berilip otyrǵan mundaı qoldaý shynynda dıqandar men kásipkerler úshin úlken múmkindik.

Budan soń Taldy­qorǵan qalasyn jylýmen qamtamasyz etetin «Basqýat» qazandyǵyna barǵan Úki­met basshysy bastaǵan delegasııa ká­sip­orynnyń jumysymen tanysty. 1981 jyly paıdalanýǵa berilgen qazan­dyq­taǵy 7 pesh kómirmen jaǵylady. Qaladaǵy nysandardyń 75 paıyzyn jylý­men qamtamasyz etetin «Basqýat» qazan­dyǵyna 500-den astam kópqabatty tur­ǵyn úı, 20 mektep, 25 balabaqsha, 10 aýrý­hana, 90 ákimshilik ǵımaraty jáne 1 096 tur­ǵyn úı qosylǵan. Qala ákimi Áset Masa­baev qazandyqty tabıǵı gazǵa aýysty­rý jumystarynyń jobalyq-smetalyq qujat­tamasy daıyn turǵanyn jetkizip, Úkimet tarapynan kómek surady.

Úkimet basshysy budan soń arnaıy jıyn ótkizip, Jetisý oblysynyń áleý­mettik-ekonomıkalyq damýyna qatys­t­y máselelerdi talqylady. Jıynda oblys ákimi, mınıstrlik ókilderi kezekpen sóz alyp, júzege asyrylyp jatqan sharalar týraly baıandady.

Memleket basshysynyń saılaýaldy baǵdarlamasynda aıtylǵan tapsyrmalardy oryndaý aıasynda sońǵy jyldary aýyldyq jerlerdi jáne agrokeshen salasyn damytýǵa basa nazar aýdarylatynyn eskertken Premer-mınıstr aýyl turǵyndarynyń tabysyn arttyrý men ómir sapasyn jaqsartýǵa qajetti sharalar qabyldanatynyn jetkizdi. Osyǵan oraı oblys ákimdigi Ekologııa mınıstrligimen birlesip, sýarý júıelerin sapaly jasatýy jáne taza aýyzsý nysandaryn merziminde paıdalanýǵa berýge tıis. Odan bólek paıdalanylmaı jatqan jerlerdi memleket menshigine qaıtarýdyń ózektiligin jetkizgen Úkimet basshysy:

«Jergilikti atqarýshy organdar júr­giz­­gen jumysqa qaramastan oblysta 857 myń gektar jer ıgilikke jaramaı bos jatyr. Alaıda jergilikti halyqqa 680 myń gektardan astam jaıylymdyq jer jet­peıdi. Eldi mekenderdiń mańyndaǵy jer­lerdi turǵyndardyń mal jaıýyna berý joldaryn qarastyrý kerek. Osy baǵyt­taǵy jumysty jedeldetken jón, degendi basa aıtty.

Qaladaǵy káriz júıeleriniń eskirýi 58 paıyzǵa jetkenin alǵa tartqan Álıhan Smaıylov ákimdik osy baǵyttaǵy jumysty belsendi júrgizýi keregin eskertip, birqatar áleýmettik máselege toqtaldy. Atap aıtqanda, oblysta 5 myńnan astam bala beıimdelgen 69, saman kirpishten salynǵan 26 jáne apattyq 1 mektepte bilim alyp jatyr. Osyǵan oraı ulttyq «Jaıly mektep» baǵdarlamasyn júzege asyrý arqyly sapaly mektepterdiń qajettigin sheshýge bolatynyn alǵa tartqan ol aldaǵy 2026 jyly jańadan 10 mektep salýǵa respýblıkalyq bıýdjetten 55 mlrd teńge qarastyrylǵanyn atap ótti.

О́z sózinde: «Odan bólek Qarjy mınıstr­liginde bıýdjetten tys jemqorlar­dyń esebi­nen alynǵan qarjy bar. Sol qarajat ta mektep qurlysyna baǵytta­lady», degen Premer-mınıstr oblystaǵy 59 medısına mekemesi jalǵa alynǵan ǵımarattarda otyrǵanyn basa aıtty. Osyǵan oraı ulttyq joba aıasynda aýyldy jerlerdegi densaýlyq saqtaý salasyn jetildirýdi tapsyrǵan ol shalǵaıdaǵy eldi mekenderge dárigerdiń jetispeýin jas mamandar arqyly qamtamasyz etýdiń mańyzdylyǵyn atap ótti. Ásirese «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasynyń tetikteri tolyq paıdalaný kerek.

Máselelerdiń ishinde ekonomıka salasyna arnaıy toqtalǵan Úkimet basshysy Jetisý jeri úshin logıstıkany damytýdyń múmkindigi zor ekenin atap ótip, pandemııa bastalǵaly beri toqtap qalǵan «Qorǵas» shekara mańy yntymaqtastyǵy halyqaralyq ortalyǵy jaqyn arada ashylatynyn, soǵan oraı ortalyqtyń jumysyn bastaýǵa múmkindik beretin daıyndyqty jedeldetý keregin eskertti.

«Qorǵas» jaqyn arada óz jumysyn bas­taýǵa tıis. Endi daıyndyq jumystaryn jedeldetip, Ortalyq qyzmetine tartylǵan barlyq qurylymdardyń ózara is-qımylyn qamtamasyz etý kerek», dedi Úkimet basshysy.

Sonymen qatar Álıhan Smaıylov jos­parlanyp otyrǵan ınvestısııalyq jobalardy ýaqytyly iske qosýdyń jáne óńirdi qoljetimdi baǵada áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarymen qamtamasyz etý­diń mańyzyn atap ótti.

Odan bólek, josparlanǵan ınvestı­sııa­lyq jobalardy iske qosýdyń jáne aımaqty áleýmettik mańyzy bar azyq-túlikti qol­jetimdi baǵamen qamtamasyz etýdiń ózek­tiligine toqtalǵan Álıhan Smaıylov sózi­niń sońynda quzyretti organdarǵa bir­qatar tapsyrma júktedi. Atap aıtqanda, eldi mekenderge gaz taratý jelileriniń qury­lysyn, Taldyqorǵan – Úsharal magıst­raldy gaz qubyryn júrgizýdiń, «Basqýat» qazandyǵyn tolyq jóndeýden ótkizýdiń, Tekeli qalasynyń turǵyndaryn sapaly aýyzsýmen qamtamasyz etýdiń tetikterin qarastyrýdy tapsyrdy.

Sonymen qatar Úkimet basshysy  6 el­di mekenge sýmen qamtamasyz etý júıe­lerin salýǵa, 15 apat­­ty kópirdi jóndeýge, Aqsý aýdan­dyq aýrý­­hanasyn seısmı­ka­lyq berik­ti­gin ny­ǵaı­t­ýǵa, Kerbu­laq aýdan­dyq aýrýhanasyn jón­deýge jáne Taldy­qorǵandaǵy 500 adam­dyq emhana­nyń qu­rylysyna qarjy qara­styrýdyń mańyz­dylyǵyn basa aıtty. Álı­han Smaıylov Energetıka mınıstrine Alakól jaǵasyndaǵy týrıstik nysandardy tu­raqty elektr qýatymen qamtamasyz etýge qa­jetti jeliniń qurylysyn kezeń-keze­ńi­men qarjylandyrýdy, Ulttyq ekonomıka mınıstrine Balqash kóliniń jaǵasyna ın­jenerlik ınfraqurylym qurylysyn jáne kógaldandyrý jumysyn júrgizýdiń bıýd­jettik baǵdarlamasyn jasaýdy tapsyrdy.

Jetisý jerine arnaıy jumys saparymen kelgen Álıhan Smaıylov atalǵan máselelerdiń sheshilýine atsalysyp, óńirdiń órkendeýine eshqandaı kedergi bolmaıtynyn jetkizdi.

Jetisý oblysy