О́mirde de, ónerde de bir shańyraq astynda

Uıymdastyrylǵan is-sharanyń dittegen muraty bıik. Quramynda 130 bıshisi bar «Saltanat» – túrli ult pen ulys ókilin bir ujymǵa biriktirgen elimizdegi iri mádenıet oshaqtarynyń biri. Memlekettik ansambldiń repertýarynda 150-den astam bı bar. Qazaqtyń ult­tyq bıimen qatar, mahabbat pen meıirimdi, dostyqty, beıbitshilikti dáriptegen álem halyqtarynyń bıi de shyǵarmashylyqtyń úlken bir shoǵyryn quraıdy. О́zge etnos­tardyń biregeı mádenıeti men bolmysynan habar beretin, tirshiligi men turmys ereksheligin aıshyqtaıtyn bı qoıylymdary ulttyq ónerimizdiń keń arnasy bolyp qalyptasqan. «Bı – halyqtyń jany» dep beker aıtylmaǵan. Qazaq bıin basqa bir eldiń bıimen shatastyrý múmkin emes. О́zegine qazaqtyń óz minezi sekildi keńdik, uıańdyq pen jaısańdyq uıa­laǵan ulttyq bıimiz kóshpeli ómir­den bastap búgingi tirshilikti naqty qımyl-býyn tilimen aına-qatesiz baıandap keledi. Erekshe keshtiń shymyldyǵy qazaq bıin halyq qazynasyna aınaldyrý úshin ult dástúri men oıý-órnegin rýhanı aına­lymǵa engizgen belgili baletmeıster, Qazaqstannyń halyq ártisi, «Saltanat» bı ansambliniń negizin qalaǵan Záýirbek Raıbaevtyń «Qazaq órnekteri» atty bı qoıylymymen ashyldy.

Daralardyń salǵan sara jolyn nasıhattap, óshpes murasyn, ónerin urpaqtan-urpaqqa jetkizý maqsatynda ansambldiń kórkemdik jetekshisi Qýanyshbek Tólegenniń bastamasymen qazaqtyń bı ónerinde esimi altyn árippen jazylǵan Qazaq­stannyń halyq ártisi, tuńǵysh kásibı baletmeıster, bıyl týǵanyna 100 jyl tolǵan talantty bıshi Dáýren Ábirovtiń, halyq ártisi, professor Záýirbek Raıbaevtyń, baletmeıster Eldos Ýsınniń baıyrǵy bılerin ansambl jańa demmen qaıta sahnalady. Bul birinshiden, ulttyq bı óneriniń bastaýynda turǵan horeografııa sheberlerine qurmet bolsa, ekinshiden, olardyń eńbegin, týyndysyn ólmes muraǵa aınaldyrý. Mysaly, D.Ábirov qoıǵan qazaq jigitteriniń sahnalyq bıi «Bal­by­raýyn» ulttyq rýhty oıata­tyn bire­geı bı retinde sahnadan tús­ken emes. Sondaı-aq kompozı­tor Nur­ǵısa Tilendıevtiń «Ata tolǵaýy» kúıine qoıylǵan «Asataıaq» bıi alǵash ret 1979 jyly «Gúlder» estra­dalyq ansamblinde, keıinirek Selez­nev atyndaǵy horeografııalyq ýchılıshesinde qoıylǵan. Máskeýde ótken sezde Z.Raıbaevtyń dál osy qoıylymy Qazaqstannyń atynan Kreml saraıynda óner kórsetip, kóp­shiliktiń ystyq yqylasyna bólendi.

Al Alǵys aıtý kúnindegi konsertke arnaıy qonaq bolyp qatysyp, keshtiń shyraıyn asha túsken Halyq­aralyq konkýrstardyń laýreaty, kishkentaı baldyrǵandardyń «Sarmat» bı ansambli mıllıondaǵan júrekti rýhanı rahatqa bólegen kásibı «Saltanattyń» zańdy izbasa­ry ekenine shabytty ónerimen sen­dirdi. Konsertten keıin kúrdeli bı trıýkterimen, myń buralǵan bıimen kórermendi eliktirgen bıshilermen júzdesip, ataýly kúnge oraı lebizin estidik.

Denıs VITChENKO, «Mádenıet salasynyń úzdigi», memlekettik «Saltanat» bı ansambliniń balet ártisi:

– Qazaq eli – qasıetti qonys. Birtalaı ult ókilderi elimizde jyldar boıy tatý-tátti ómir súrip keledi. Olardyń yntymaǵy basqa memleketterge úlgi. Elimizde soń­ǵy ýaqytta qazaqsha sóıleıtin ózge ult ókilderi aıtarlyqtaı kóbeı­geni – basty jetistigimiz. Bul – naǵyz patrıottardyń qazaq jerine, memlekettik tilge degen qurmeti. Olar tek qazaq tilin ǵana emes, halqy­myzdyń salt-dástúri men ádet-ǵurpyn da qurmetteıdi. Memlekettik «Saltanat» bı ansamblinde balet ártis­teri túrli ulttyń bıin bılep, sol eldiń mádenıetin kórsetip, dástú­rinen syr shertemiz. Bı – qýanysh pen shattyqtyń, izgilik pen jaqsylyqtyń jarshysy. Elimizdiń damýy men ónerdiń órken­deýine óz úlesimdi qosýdy azamattyq paryzym dep sanaımyn. Barsha kórermenge saf ónerdi birge nasıhattap, birge órkendeteıik degen tilegimdi jet­kizgim keledi.

Sheroz MÝRATOV, «Mádenıet salasynyń úzdigi», balet ártisi:

– Memlekettik «Saltanat» bı ansambli qazaqtyń tól óneri men ulttyq mádenıetin saqtap, halyqtyń rýhanı baılyǵyn damytyp, óskeleń urpaqqa ǵajaıyp bı óneri arqyly estetıkalyq tárbıe berip, jastardyń ulttyq sana-sezimin qalyptastyrý jolynda aıanbaı óner kórsetip keledi. Ujymnyń qazirgi basty maqsatynyń biri – qazaq halqynyń bıin álemge tanytý. Aty ańyzǵa aınalǵan, jetpis jylǵa jýyq tarıhy bar ansambl repertýarynda álem halyqtarynyń da bıi bar. Ár eldiń dúnıetanymynan týǵan bolmysymen, minezimen úılesim tabatyn qımyl órnekteri arqyly ózge ulttardyń ónerin tanytyp, tirshiligin kóz aldymyzǵa ákeledi. Biz ónerde de, ómirde de túrli ult ókilderimen bir shańyraq astynda tatý-tátti tirshilik etip kelemiz. Bul elimizdiń keń peıiliniń, durys júrgizilgen memleket saıasa­tynyń jemisi dep bilemin. Búgin biz úshin erekshe kún. Tókken teri­miz, uıqysyz túnderimizdiń óteýi aqtalyp jatyr. Halyqtyń qoshe­metin, rııasyz qýanyshyn kórip, kózde­rindegi nurdy, júrek jalynyn, bizge degen qurmetin kıeli sahnada turyp sezinip, shabyttandyq, sharshaǵanymyzdy umytyp kettik. Barsha ujymdy, «Saltanattyń» bıshilerin qurmettep kelgen patsha kóńildi kórermenge alǵysymdy bildiremin.

ALMATY