Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy derekterine súıensek, keıingi elý jyl shamasynda ekonomıkasy damyǵan elderdiń ózinde ateroskleroz aýrýy keń taralyp barady. Aýrýdyń patogenetıkalyq mehanızmderin mamandar ómir saltynyń túbegeıli ózgerýimen baılanystyryp otyr.
Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti Qan tamyrlary patologııasy ortalyǵynyń ǵalymdary uzaq jylǵy zertteý jumystarynyń nátıjesinde, aterosklerozdyń aldyn alýǵa múmkindik beretin jańasha ádis oılap tapty. Ortalyq dırektory, professor Oralbaı Dármenovtiń aıtýynsha, «Arterııalyq tamyrlardyń ótkizgishtigin qalpyna keltirýge arnalǵan qurylǵy jáne ádis», «Aterosklerotıkalyq túıinderdi selektıvti ýltradybystyq dısseksııa jasaýǵa arnalǵan qurylǵy jáne arterııalyq tamyrlardyń ótkizgishtigin qalpyna keltirý ádisi» qan tamyrlaryndaǵy túıinderdi túbegeıli joıýǵa arnalǵan. Birneshe qan tamyryn birden tazalaý múmkindigine ıe ári mıokard ınfarkti, ınsýlt, trofıkalyq jaralar, aıaq gangrenasy, gıpertonııa, alsgeımer sııaqty adamdy múgedektikke aparatyn aýrýlardyń aldyn alýǵa yqpal etedi. Búginde mundaı aýrýlarǵa álemde 1,5 mıllıardtan astam adam shaldyqqan.
– Álemde júrek-qan tamyrlary, ásirese, arterııalyq patologııalar keń taralyp otyr. Arterııalardyń qysylyp, qan júrmeı qalý sebebinen álemde jylyna 18 mıllıondaı adam kóz jumady. Búginde bul baǵytta dúnıe júziniń kóptegen elinde ǵalymdar jumys istep jatyr. Otandyq ǵalymdar oılap tapqan ónertabys aterosklerotıkalyq túıinderdi túbegeıli joıýǵa jáne birneshe arterııalardy tazalaýǵa múmkindik beredi. Arterııalyq tamyrlardyń ótkizgishtigin qalpyna keltirýge arnalǵan qurylǵylar shetelde óte qymbat turady. Zamanaýı ónertabys analogterine qaraǵanda tehnıkalyq turǵydan tıimdi, qarjylyq jaǵynan únemdi. Bir danasy shamamen 40 myń teńge turatyn bul qurylǵynyń jylyna 1 mlrd danasyn shyǵarýǵa bolady. Taza paıdasy 20 mlrd teńge shamasynda bolmaq, – deıdi professor Oralbaı Dármenov.
Ǵalymdar arterııalyq tamyrlardyń ótkizgishtigin qalpyna keltirýge arnalǵan qurylǵylar men ádisterge Qazaqstannyń jáne Eýrazııalyq patenttik vedomstvonyń eki patentin alǵan. Sonymen qatar ǵalymdar klınıkalyq synaqtar men kommersııalyq óndiriske arnalǵan qurylǵylardyń zerthanalyq jáne óndiristik úlgilerin jasaýmen aınalysyp jatyr.
O.Dármenov ónertabystyq óndiriske enýi taıaý bolashaqta stendteý, shýntırleý sııaqty operasııalardy almastyrady deıdi. Sonymen qatar elimizdiń densaýlyq saqtaý júıesiniń júrek-qan tamyrlary aýrýlaryn emdeýge ketetin shyǵyndary, osy patologııadan bolatyn ólim-jitim, múgedektik kórsetkishteri azaıyp, ómir jasy on-on bes nemese odan da uzaq jyldarǵa ulǵaıatyn bolady.
Aýrýdyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan bul ádis arqyly naýqastyń tamyryn erte kezeńde jáne araǵa úsh-bes jyl salyp tazalap otyrýǵa bolady. Búginde zerthanalyq jaǵdaıda aspıranttar, magıstrler osy ádistiń jetistigimen qatar kemshin tustaryn da anyqtaý ústinde. Ýnıversıtet basshylyǵy tarapynan zerthana zamanaýı quraldarmen qamtamasyz etilgen. Endigi kezekte ǵalymdar granttyq jobalarǵa qatysyp, zertteý úderisterin jetildirýdi maqsat etip otyr. Professordyń aıtýynsha, qan tamyrlaryn emdeý ádisi Eýropa, Ońtústik Koreıa, AQSh, Japonııa elderinde ozyq dep tanylsa, postkeńestik elderde endi-endi damyp keledi.
Elimiz ǵana emes, álem jurtshylyǵy úshin paıdaly bul ádis taıaý ýaqytta qoldanysqa enetindigine ǵalymdardyń senimi mol. Degenmen de ǵalymdar árkim óz densaýlyǵyna muqııat bolýy qajet ekenin aıtty. Sondyqtan maıly taǵamdardan góri tabıǵı ónimderdi kóp tutyný, taza aýada serýendeý, kóp qımyldaý, júıkege salmaq túsirmeý sııaqty salamatty ómir saltyn qatań ustanýǵa keńes beredi.
ALMATY