Shavqat Rahmonov, Jalǵas Jumaǵulov, Marııa Agapova jáne Sergeı Morozov syndy elimizdiń UFC-de sanaýly ǵana sportshysy bar. Olardyń qataryna sheteldik qandastarymyzdy qosýǵa bolady. Atap aıtsaq, Qytaıda dúnıege kelgen Saıran Nurdanbek pen Maqsat Qaısar, Reseıdiń Orynbor ólkesinde týyp-ósken Damır Ismaǵulov kúsh synasyp júr. Sál erterekte Jumabek Tursyn óner kórsetti. Qany bir qazaq bolǵannan keıin bul azamattardyń da tabysy bizge ortaq. О́z jerlesterimizben qatar, solardyń da árbir jeńisine qýanamyz.
Qazirgi kezde tek Shavqat Rahmonov qana qarsylastaryn qoǵadaı japyryp keledi. Kúni keshe ǵana ol Las-Vegasta amerıkalyq Djeff Nıldi úshinshi raýndta qylqyndyryp, jeńiske jetti. Damır Ismaǵulovtyń da aıaqalysy jaqsy edi. Qatarynan bes kezdesýde jeńiske jetken ol byltyrǵy jyldyń jeltoqsan aıynda reseılik Arman Sarýkıannan upaı sanymen utylǵan soń UFC-den ketetinin málim etti. Al ózge sportshylarymyzdyń óneri ala-qula. Jalǵas Jumaǵulov álemniń eń beldi promoýshenindegi alty básekeniń beseýinde jeńilistiń kermek dámin tatty. Byltyr kúzde Charlz Djonsonǵa ese jibergennen keıin ol da «buzyldy». Osy oraıda Jalǵas tóreshilerdiń ádiletsizdigine tóze almaıtynyn aıtty. Sóıtip, UFC-degi faıterlerimizdiń qatary birte-birte kemip keledi. Sol sebepti de jekpe-jek dese, qandary qyz-qyz qaınap, delebeleri qozatyn jankúıerlerdi «Aldaǵy ýaqytta joǵaryda esimderi atalǵan sportshylardyń ornyn kimder basady?» degen saýal erekshe tolǵandyryp júr. Endi osy suraqqa jaýap izdep kóreıik.
Eń birinshi kezekte Asý Almabaevty atap ótken jón. 29 jastaǵy saqa sportshynyń osy sport túrin serik etkeli 10 jylǵa jýyqtady. Tusaýkeser kezdesýinde ol reseılik Vadım Býseevti upaı sanymen utty. Odan keıin úsh jyldaı oktagonda kórinbedi. 2016 jyly qaıta oralyp, túrli jarystarda Eldos Qalıev, Oleg Edık jáne Galamyrza Aıvazovty aıqyn basymdyqpen jeńdi. Kelesi jyl Asý úshin sátsiz boldy. Fight Nights Global men «Alash Praıd» promoýshenderi uıymdastyrǵan eki birdeı dúbirli dodada qandasymyz jeńilis tapty. Mahachkalada ol Tagır Ýlanbekovke, Almatyda Mehman Mámedovke jol berdi. Bul sátsizdikterin daryndy jas jaqsy sabaq aldy. Esesine odan keıingi alty jylda 13 jekpe-jek ótkizip, barlyǵynda jeńis toıyn toılady. Almabaevtan taıaq jegender arasynda Aleksandr Doskalchýk ta bar. Ýkraınalyq faıter kezinde Sankt-Peterbýrgte ótken M-1 Challenge 92 týrnıriniń basty básekesinde bizdiń taǵy bir myqty sportshymyz Arman Áshimovti utqanyn jankúıerler jaqsy biledi. Alataý baýraıynda uıymdastyrylǵan týrnırde Asý Doskalchýkti «qylqyndyrý» ádisimen jeńdi.
Kezinde M-1 Global jáne NAIZA uıymdarynyń teńdessizi dep tanylǵan Asý Almabaev sońǵy ýaqytta irgetasy Taıaý Shyǵysta qalanǵan BRAVE CF promoýsheninde sátti óner kórsetip júr. Tipti onyń chempıondyq belbeý úshin talasatyn múmkindigi de bar. Biraq Almabaevqa bul ataq qajet pe? Asýdyń armany – UFC-de kúsh synasý jáne de ol sol josparyn júzege asyrǵansha tynbaıtyn sekildi. Kúni keshe ǵana ol Shavqat Rahmonovpen birge AQSh-qa attanyp, álemniń eń beldi promoýsheninde óner kórsetip júrgen komandalyq áriptesiniń Djeff Nılǵa qarsy jekpe-jekke jaqsylap daıarlanýyna óz úlesin qosty.
Aıqas alańynda óreli ónerimen kózge túsip júrgen Azat Maqsum jaıynda «Búgin, erteń ol UFC-men kelisimshartqa otyrady» degen syńaıda áńgime jıi aıtylyp júr. 27 jastaǵy qazaq faıteri Dana Ýaıttyń komandasynda bolýǵa ábden laıyq. Onyń aralas jekpe-jekpen aınalysqanyna alty jyldan asty. Sol aralyqta 16 kezdesý ótkizip, barlyǵynda jeńiske jetti. Alǵashqy alty básekede Azat óz otandastarymen aıqassa, keıinnen nebir myqty sheteldik sportshylardy sabady. Solardyń qatarynda Brazılııanyń «ur da jyqtary» da bar. Máselen, osy jyldyń 21 qańtarynda Almatydaǵy Balýan Sholaq atyndaǵy sport saraıynda ótken jarysta Maqsum buǵan deıin eshkimge ese jibermegen ońtústikamerıkalyq Fabrısıo Nýnesti birinshi raýndta-aq «qylqyndyrý» ádisimen jeńdi.
«Eski gvardııanyń» ókilderi arasynan Qaırat Ahmetov, Artem Reznıkov jáne Arman Áshimovti bóle-jara atasaq, esh aıyby joq. 35 jastaǵy Ahmetov 2010-2015 jyldar aralyǵynda ótkizgen alǵashqy 23 kezdesýinde qarsylas shaq keltirmeı, kópshilik nazaryn ózine aýdardy. Ár jeńisinen keıin «Qara jorǵa» bıleıtin jigitke degen jankúıerlerdiń de qurmeti erekshe. Sol aralyqta Almaty oblysy Sarqan aýdany Baqaly aýylynyń týmasy Sıngapýrdiń ONE FC dep atalatyn beldi uıymynyń chempıondyq belbeýin ıelendi. Al Qaırattyń qazirgi sherdogy – 31 kezdesý, 29 jeńis (18 nokaýt) jáne 2 jeńilis.
31 jastaǵy Artem Reznıkov 2016-2017 jyldar aralyǵynda qatarynan bes ret jeńilgende, kórermender odan kúder úze bastaǵan edi. Biraq shyǵystyń shymyr jigiti óziniń eren eńbegi men tabandylyǵynyń arqasynda kózdegen maqsatyna qol jetkizdi. Odan keıin ol qatarynan 10 qarsylasyn qapy qaldyrdy. Qazirgi kezde Artem Cheshenstannyń ASA promoýsheni uıymdastyrǵan júlde qory 1 mıllıon AQSh dollaryn quraıtyn Gran-prı básekesine qatysyp, aqtyq synǵa deıin alqynbaı jetti. Endi otandasymyz fınalda Reseıdiń týy astynda óner kórsetetin armıan jigiti Edýard Vartanıanmen aıqasady. Osy básekede jeńiske jetken sportshy chempıondyq belbeýimen qatar, 200 myń dollardy qaltaǵa basady. Reznıkovtiń qazirgi sherdogy – 30 jekpe-jek, 24 jeńis (18 nokaýt) jáne 6 jeńilis.
Arman Áshimovti jurt jaqsy biledi, jaqsy kóredi. Sebebi ol jeńse de, jeńilse de ózin birqalypty ustaıdy, esh ýaqytta asyp-tasymaıdy. Únemi kúlip, jaıdary júredi. «Mustafa О́ztúrik» degen janama esimmen shyǵyp júrgen 31 jastaǵy qazaqtyń qaısar uly 15 básekeniń úsheýinde ǵana jeńilis tapty. 11 jekpe-jekte jeńiske jetip, taǵy bir tartys teń aıaqtaldy. 10 qarsylasyn nokaýtqa jiberdi. Bir aıta keterligi, Arman – ámbebap sportshy. Ol aralas jekpe-jekpen qatar, jalań qolmen judyryqtysýǵa da mashyqtanyp júr. Aldyńǵy jyly Kıevte Áshimovtiń jergilikti sportshy, bokstan halyqaralyq dárejedegi sport sheberi Tımýr Belıakty bir soqqymen sulatyp salǵanyn kózimiz kórdi. Sondaı-aq qandasymyz byltyrǵy jyldyń aıaǵynda Almatyda kásipqoı bokstan da jekpe-jek ótkizip, grýzııalyq Býhýtı Tatıashvılımen teń tústi.
Joǵaryda esimderi atalǵandardyń qataryna Asyljan Baqytjanulyn da qosýǵa bolady. «Alash Praıd» pen ASA uıymdarynyń muryndyq bolýymen ótken jarystarda jankeshtiligimen kózge túsken ol 18 kezdesýdiń 14-in óz paıdasyna sheshti. 10 qarsylasyn kesken terekteı sulatyp saldy. Tipti jeńilgen jaǵdaıdyń ózinde Asyljanǵa eshkim ókpe aıtpady. О́ıtkeni qandasymyz ár kez «ólispeı berispeýge» bekinip, tóreshiler toqtatqanǵa deıin aıqasady.
Kezinde Arman Ospanovtyń da UFC-de kúsh synasatyndaı múmkindigi boldy. Túrkistan oblysy Tóle bı aýdanynyń týmasy 2012-2017 jyldar aralyǵynda birde-bir ret jeńilgen joq. Almatyda Rýslan Hadaev pen Djeıms Rızdi, Sochıde Alekseı Polpýdnıkovti jáne Sankt-Peterbýrgte Taıchı Nakadzımany qalaı jeńgeni jaıynda jurt áli de áńgimelep júr. Mine, sol kezde amerıkalyq promoýshenniń ókilderi Armanǵa nazar aýdardy. Biraq qandasymyz túrli sebepterge baılanysty muhıttyń arǵy betine bara almady. Odan keıin baǵy janbady ma, álde baby kem boldy ma, áıteýir Ospanov jıi súrine bastady. 2017 jyldyń kúzinen 2021 jyldyń jazyna deıingi aralyqta alty ret oktagonǵa shyqqan Arman sol básekelerdiń tórteýinde jeńildi. Onyń Alekseı Polpýdnıkovke eki ret jáne brazılııalyq Tıago Lýıs Bonıfasıo Sılvaǵa áli jetpedi. Qazaq sportshysy 2019 jyly Máskeýde Germanııada turyp jatqan cheshen jigiti Lom-Álı Eskıev pen 2020 jyly Almatyda daǵystandyq Rasýl Mırzaevtyń tas-talqanyn shyǵarǵanda bir shattanyp qalǵan edik. Alaıda Ospanov 2021 jyldyń 10 maýsymynda Nıý-Djersıdegi óziniń sońǵy jekpe-jeginde amerıkalyq Krıs Ýeıdke ese jiberdi.
Qazirgi kezde elimizde promoýterlik kompanııalardyń qatary kóbeıip keledi. «Alash Praıd», «Naıza», «Oktagon», «Álem faıters» jáne taǵy basqa uıymdar qarqyndy jumys istep jatyr. Olardan bólek, birqatar sheteldik promoýshen bizdiń elde dúbirli dodalar ótkizýdi jaqsy bir dástúrge aınaldyrdy. Sonyń arqasynda daryndy jastar men jalyndy jigitterdiń qalyń shoǵyry shyǵa bastady. Búgingi tańda jankúıerler tarapynan Álibı Ydyrys, Qarshyǵa Dáýitbek, Magomed Kabardıev, Álı Qabdolla, Dııar Nurǵojaı, Sábıt Júsipov, Muqaǵalı Nesipbaı, Vasılıı Tahtaı, Nıkolaı Samsýev, Damır Tólenov syndy faıterler jaıynda jyly pikirler aıtylyp júr. Mine, esimderi joǵaryda atalǵan jerlesterimiz aldaǵy ýaqytta UFC-de kúsh synasyp, aralas jekpe-jek áleminde ózderin túbegeıli moıyndatady dep úmittenemiz.