Qyzylordalyqtar «darııa tasypty» degendi estimegeli 4-5 jyldyń júzi boldy-aý. Osydan da bar tirshiligi Syrdarııaǵa baılanǵan agrarly aımaqta sý tapshylyǵy baıqalyp, nesibesin jerden tergen eginshi eldiń kóńili pás bolatyn. Burynǵydaı mol sý túspegesin Kishi Araldyń da aýqymy kishireıip, jurt kókeıinde «alyp aıdynnyń erteńi qalaı bolady?» degen kúdiktiń qoıýlana bastaǵany da baıqalatyn edi. Biraq bıyl joǵarydaǵy Shardara sý qoımasy tolyp, arnaǵa jiberiletin sý kúrt molaıdy.
Jyl basyndaǵy 2 aıda kishi Aralǵa 800 mln tekshe metr sý jınalypty, bul byltyr jyl boıy kishi teńizge quıǵan kólemmen para-par kórsetkish. Osylaısha, teńiz deńgeıi 2022 jyldyń qazan aıymen salystyrǵanda 48 santımetrge artty.
Syrdaǵy kún raıy da ózge óńirler klımatyna uqsaı bermeıdi. Qystyń kóktemge ulasar mezgilinde ońtústik aýdan sanalatyn Jańaqorǵan men Shıelide seń júrip, boı jipsiter jaımashýaq ornasa, soltústik bóliginde, ásirese, Qarmaqshy, Qazaly men Aral aýdanynda muz kóbesi sógilmesten siresip jatady.
Bıyl naýryzdyń basynda-aq Qyzylorda qalasynyń tusynan seń ótti. Aral-Syrdarııa basseındik ınspeksııasy, «Qazsýshar» RMK, tótenshe jaǵdaı salasy men jergilikti ákimdikter qazir osy mol sýdy shyǵynsyz ótkizip jiberýdiń qamynda júr. О́zen boıyndaǵy qaýipti ýchaskelerge baqylaý kúsheıip, muzdyń kidirissiz júrýi turaqty qadaǵalanyp tur. Jaǵdaıdy kúndelikti saralap otyrǵan mamandar boljamynsha 25 naýryzǵa deıin muz tolyq ótedi. Búginde sý basý qaýpi bar 29 aımaqqa 136 mekeme bekitildi. Jalpy 1083 adam men 368 arnaıy tehnıka osy jumysqa jumyldyrylyp otyr. Sý tasqynyna qarsy materıaldyq-tehnıkalyq qor qalyptastyryldy.
Aıtqan jerden aýlaq, degenmen darııa arnasynan asyp, eldi mekenderge qaýip tónetindeı jaǵdaı týsa halyqty kóshirý pýnktteri daıyn tur. «Qazgıdromet» jáne «Qazsýshar» RMK Qyzylorda fılıaldary mamandary ózen arnasyndaǵy 10 beket pen 4 sý torabyndaǵy sý deńgeıine kúndelikti monıtorıng jasap otyr.
Seń Jalaǵash aýdany tusyna jetkende M.Shámenov, Tań, Qaraketken, Daldabaı eldi mekenderiniń mańynda muzdyń keptelisi baıqalyp. «Shómen qaıyry» ýchaskesinde muz jarý jumystary júrgizildi.
Degenmen Qarmaqshy aýdany Qyzyltam eldi mekeni tusyndaǵy darııa sýy arnadan asyp, «Jalaǵash-Josaly» baǵytyndaǵy jol ýaqytsha jabyldy. Biraq budan eldi mekenderge eshqandaı qaýip joq. Telegeı sý jaıylymdyq alqaptarǵa jiberildi. Osy kúni Qyzyltam eldi mekeni mańyndaǵy sý deńgeıi 1 metrge, Jalaǵash aýdanymen shekaralas aýmaqta 30 santımetrge, Jańajol men Iirkól aýyldyq okrýgteriniń aralyǵyndaǵy bólikte 14 santımetrge túsken.
Qazir arnamen jyljyǵan qoımaljyń muz Qarmaqshy aýdanyna jetti. Osyǵan baılanysty barlyq qorǵanys bógetteri baqylaýǵa alynǵan. Keshegi merekede Josaly kenti men Aqtóbe aýyldyq okrýgi ákimi apparatynyń qyzmetkerleri kezekshilikke shyǵyp, darııa boıyn táýlik boıy qadaǵalap júrdi. Aýdan ákimi Jandos Erkinbek sý basý qaýpi tóngen aımaqtardaǵy qorǵanys beketteriniń jaǵdaıymen tanysyp, kent,aýyldyq okrýg ákimderi men tıisti sala basshylarynyń qatysýymen ótken májiliste kezekshilik kestesin bekitti.
– Búginde «Shardara» sý qoımasynan arnaǵa tastalar sý kólemi 829 tekshe metrge jetti. Bul sý oblys shekarasyna alty, al qazir seń júrip jatqan Qarmaqshy aýdany aýmaǵyna 10-11 kúnde jetedi. Oǵan deıin muz tolyq ketedi. Dál qazir seń aýdandaǵy Qorqyt ata kesheni mańaıynda tur. Biz sonda muzdyń qaýipsiz ótýin qadaǵalap júrmiz. Bıylǵy mol sýdy kishi Aral teńizine jetkizip alsaq, sońǵy jyldardaǵy tapshylyqtan 8 mlrd tekshe metrdeı sý joǵaltqan aıdynnyń aýqymy biraz keńeıip qalar edi, deıdi Aral-Syrdarııa basseındik ınspeksııasynyń bólim basshysy Zeınýlla Qaztoǵanov.
Osy kúni oblys aýmaǵyna sekýndyna 778 tekshe metr sý jetip tur. Arnada muz ustasqaly beri artyq sý qańsyp turǵan kólder júıesine, jaıylymdyq alqaptarǵa jiberilip jatyr. Darııadaǵy mol sýdan úreılenip otyrǵan el joq, esesine «erteńgi ekkenimiz eselener» degen úmit basym.
Qyzylorda