О́ńirdegi ózender arnasynan asyp jatyr

7-8 naýryz kúni Baıǵanın, Temir, Oıyl, Qobda aýdandarynda aýa temperatýrasy birden 10 gradýsqa deıin kóterilip, oǵan qosa eki kún boıy tolassyz jaýǵan jańbyr qardyń tez erýine ákeldi. Dalalyqtaǵy qardyń qozǵalysy jyldamdap, erigen qar sýy saı-salalar men ózenderge qu­ıy­la bastady. Jerdiń tońy qalyń bol­ǵandyqtan erigen qar sýy jerge tez sińip ketpedi. «Bıyl toń qalyń. Aqtóbe oblysynyń keı jerinde toń­nyń qalyńdyǵy 1 metr bolsa, keı je­rinde 1,20 metrden de asyp ketedi. Kún birden jylynǵandyqtan, qar sýy ózekter arqyly óz arnasymen ózenge quıylyp, Temir, Oıyl, Qobda, Jem, Qara­qobda, Úlken Qobda ózenderiniń deń­geıin kúrt kóterdi. Bastaýyn Mu­ǵaljardan alatyn Temir, Oıyl aýdandarynyń aýmaǵynan ótip, endi Atyraý oblysynyń Qyzylqoǵa aýdanyna qaraı jyljyp barady. Úlken Qobda, Qaraqobda ózenderinde júrgen seń endi Batys Qazaqstan oblysy aýmaǵyna qaraı qozǵalyp jatyr», dedi Marǵulan Amanbaev.

Aıta ketý kerek, bastaýyn Muǵal­jar qyrattarynan alatyn Aqtóbe oblysynyń dalalyq segiz ózeni jyl saıyn kezegimen tasıdy.

Sý tasyǵan mezgilde Elek ózeni arnasynan asyp ketse, Aqtóbe qala­syndaǵy turǵyn úı alaptary tur­ǵyndaryna qaýip tóndiredi. TJD basshysy Elek ózenine quıatyn Jińishke, Bulaq, Qara Qarǵaly, Peschanka ózenderiniń boıyndaǵy sý ótkelderi qoqystan tazartylyp, bógetter kó­terilip, arnalaryn tereńdetý jumys­tary júrgizilgenin habarlady.

О́tken jeksenbide erigen qar sýy Muǵaljar, Baıǵanın, Temir, Oıyl aýdandaryndaǵy avtokólik jol­da­rynyń keı bólikterin basty. «Oıyl – Qaıyńdy» tasjolynyń 7-shaqy­rymynda kóterilgen aǵyndy sý bir jarym táýlik boıy tasjoldyń ústinen aǵyp jatty. Sondaı-aq Saraljyn men Kósembaı eldi mekenderin baılanystyratyn aýylishilik jol da erigen qar sýynyń astynda qaldy. Kósembaı aýyly turǵyndary eki kún baılanyssyz otyrdy. Aýylda tórt úıge sý kirgen.

Embi – Shalqar tasjolynyń boıyndaǵy úsh ýchaskede sý joldyń betinen ótip jatyr. Qarakemer – Aq­shataý, Oıyl – Qarasý, Shu­barqudyq – Oıyl – Qobda – Sol-Ilesk, Aqy­rap – Jırenqopa baǵytyndaǵy bir­neshe jol bóligin de sý shaıyp ketti. Oıyl aýdanynyń ákimi Asqar Qazy­baevtyń habarlaýynsha, búgingi kúni aýdanda jaǵdaı turaqtanǵan. «Sý basý qaýpi bar eldi mekender janyna ınertti materıaldar salynǵan 10 myń dana qapshyq daıyndap qoıdyq, janar-jaǵarmaı qory da jetkilikti. Oıyl ózeni boıynda sý basý qaýpi joǵary 3 jer bar. Sonyń biri Oıyldyń bir arnasy – Qarasý boıyndaǵy eldi mekender. О́tken jyly Ekpetal eldi mekenindegi dambany kóterip, bóget saldyq», dep brıfıngte jaǵdaıdy baıandady.

Bıylǵy jyly eń birinshi bolyp tasyǵan Oıyl ózeni Muǵaljar, Temir aýdandary aýmaǵynan ótip, Oıyl aýdanynyń Qaıyńdy aýyldyq okrý­­gindegi shabyndyqqa jaıylyp jatyr. Ári qaraı Atyraý obly­synyń Qyzylqoǵa aýdanyna qa­raı ketedi. 12 naýryz kúni Temir aýda­nyndaǵy Babataı, Qaıyńdy aýyl­dyq okrýgterinde kólik jolynyń ústine jaıylǵan sý azaıdy, aýyl­men baılanys qalpyna keldi. Oıyl sa­basyna tússe, esesine Temir óze­niniń deńgeıi kóterile bastady. Qazir­gi ýaqytta Sarkól aýyldyq okrý­gi­ne Temir ózeninen sý kelip jatyr. Sarkól tóńireginde sý deńgeıi kó­­te­rilgen jaǵdaıda ózen arnala­ryn buzyp, kóterilgen sýdy jy­ra­larǵa qaraı aǵyzýǵa munaı kompa­nııalarynyń tehnıkasy daıyn tur. Baıǵanın aýdanynyń ákimi Qaırat Otarovtyń aıtýynsha, Saǵyz, No­ǵaıty ózenderiniń kóterilýinen Al­taı batyr, Oımaýyt, Noǵaıty eldi me­kenderiniń janyndaǵy kólik joldaryn bir jarym táýlik sý basty. Qazir joldar qalpyna keltirildi.

Aqtóbe qalasyna jan-jaqtan kelgen sýdy qabyldaıtyn úsh qoıma bar. Eń irisi Qarǵaly sý qoımasy bolsa, ekinshisi – Aqtóbe sý qoımasy. Búginde 53%-ǵa tolǵan Aqtóbe sý qoımasy qo­symsha 115 mln tekshe metr sý qa­byldaı alady. Kólemi jaǵynan úshinshi sý qoımasy – Sazdy sý arnasy 40%-ǵa tolǵan. Sazdy qoımasy taǵy da 4,5 mln tekshe metr sý qabyldaı alady», deıdi «Qazsýshar» RMK fılıalynyń dırektory Myrzabaı Nurtazın. Sazdy sý qoımasynyń aı­nalasy bógesinder men qamystan tazartylyp, Jińishke ózenindegi eski kópir buzylyp, sý ótkeli qalpyna keltirilýde. Jińishkeniń arnasy taza bolsa, erigen qar sýy men muz Elek ózenine kedergisiz ótip ketedi de, ózen arnasyna taıaý ornalasqan baý-baqsha ujymdaryn sý basý qaýpinen saqtaıdy.

Aqtóbe oblysy