Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń ótken jylǵy Joldaýynda jańadan úsh oblystyń qurylatyndyǵy týraly sheshim jarııa bolǵanda jurt shyn qýandy. Ásirese, oblys mártebesinen aıyrylǵanyna 25 jyldyń júzi bolǵan burynǵy Semeı oblysynyń halqy úshin bul jańalyq bolashaqqa degen senimine serpin bergeni sózsiz.
Kóp keshikpeı Abaı oblysy quryldy. Bul Abaı Qunanbaıuly, Shákárim Qudaıberdiuly, Muhtar Áýezov sııaqty uly tulǵalarymen qazaqtyń atyn álemge áıgilegen qasıetti topyraqty qashan da qasterleýge shaqyrǵan batyl qadam edi. Munyń aldynda Prezıdent Semeı qalasyn elimizdiń tarıhı ortalyǵy dep taný jóninde bastama kótergeni de barshaǵa aıan. Taǵy bir atap óterligi, Abaı oblysynyń Shyǵys Qazaqstannan bólinip, uly aqyn esimin ıelenýi – M.Áýezovtiń týǵanyna 125 jyl tolýymen oraılas kelip, Prezıdent sheshiminiń ádilettiligin tanyta tústi. Uly jazýshynyń mereıtoıyna oraı Abaı oblysyna kelgen saparynda Muhtar Áýezov pen abaıtanýshy Qaıym Muhamedhanovqa arnalǵan «Ustaz ben shákirt» eskertkishiniń ashylýyna qatysqany da semeılikter úshin tarıhı oqıǵa bolyp este qaldy. Prezıdent sol aıtýly is-sharada qos tulǵanyń qazaq rýhanııatyndaǵy alar ornyn da erekshe atap ótken edi.
Memleket basshysynyń «Bul – ustaz ben shákirt, aǵa men ini arasyndaǵy rýhanı birliktiń sımvoly. Shyn máninde, qos alypty bóle-jaryp qaraý múmkin emes. Olar Abaı murasyn zerttep, dáripteýge ólsheýsiz eńbek sińirdi. Tól ádebıetimizdi jańa beleske kóterdi. Muhtar Áýezov Abaıdy, Abaı arqyly qazaqty búkil álemge tanytty. Uly oıshyldyń kórkem beınesin somdap, onyń asyl murasyn adamzattyń ortaq qazynasyna qosty. Jazýshynyń ár týyndysy jurtymyzdyń júreginen óshpes oryn aldy. Muhtar Áýezov – álem ádebıetiniń shyńyna kóterilgen qalamger. Al Qaıym Muhamedhanov – uly jazýshynyń jaqyn serigi ári shákirti», dep tebirene sóılegeni jurt júregine senim uıalatty.
Mine, sodan beri bir jyldy artqa tastaǵan búgingi Abaı oblysynyń sodan bergi damý baǵyty aıqyndaldy ma? Prezıdent Joldaýy negizindegi tapsyrmalardyń oryndalý barysy qalaı? Buǵan tek jergilikti atqarýshy bılik qana emes, Úkimettiń quzyrly organdary da jaýapty ekendigi túsinikti.
Bir anyǵy, «Abaı oblysyn damytýdyń 2023-2027 jyldarǵa arnalǵan áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń keshendi jospary» jyl basyndaǵy Úkimet otyrysynda qaralyp, maquldanǵan. Ony kórsetilgen jyldar merziminde oryndaý úshin 1,9 trln teńge qarajat jumsalýy qajet. Ulttyq ekonomıka mınıstri Álibek Qýantyrovtyń málimdeýinshe, bul damý josparyna Abaı oblysy jerindegi paıdaly qazbalardy anyqtaý maqsatyndaǵy geologııalyq zertteýlerdi, aýyl sharýashylyǵy, týrızm, túrli kólik qatynasy sııaqty mańyzdy salalarǵa qan júgirtýmen qatar 102 negizgi baǵytty júzege asyrý jobasy enip otyr. Mınıstr Á.Qýantyrov óz sózinde «Jańadan bilim berý, densaýlyq saqtaý, mádenıet jáne sport nysandaryn ashý, sondaı-aq turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqty damytý jónindegi sharalardy iske asyrý josparlanyp otyr. 2023-2027 jyldary óńir ekonomıkasyna shamamen 1,9 trln teńge ınvestısııa tartylady: 515 mlrd – respýblıkalyq bıýdjet, 110 mlrd – jergilikti bıýdjet, 1,3 trln – jeke ınvestısııalar, 22 mlrd Bilim berý ınfraqurylymyn qoldaý qorynan bólinedi», degen bolatyn. Sóz joq, Úkimet otyrysynda aıqyndalǵan jospar jańadan ashylǵan oblystyń bolashaǵyna oń yqpalyn tıgizeri anyq.
Al Abaı oblysynyń ákimi Nurlan Uranhaevtyń Úkimet otyrysynda jasaǵan baıandamasynda aıtylǵanyndaı, bes jyldan keıin, ıaǵnı 2028 jylǵa qaraı óńirde ónerkásip ónimin óndirý kólemi 1,4 trln teńgege, al aýyl sharýashylyǵynyń jalpy ónimi 725,9 mlrd teńgege deıin artady. Oblys qana emes, memleket ekonomıkasynyń órkendeýi úshin de mańyzy zor týrızm salasyn damytý maqsatynda Semeıde eki jańa saýda oıyn-saýyq ortalyǵy, qonaqúı kesheni boı kótermek. Jurt jazǵy maýsymda jyl saıyn aǵylatyn Alakól jaǵalaýynda keshendi demalys bazasyn salý da josparlanyp otyr.
Oblysty damytý jobasynda alyp qurylystardy júzege asyrý da qamtylǵanyn atap ótken jón. Máselen, Aıagóz – Baqty – Qytaı shekarasy baǵytynda ótetin temirjol ýchaskesin salý, «Aıdarly» mys-ken ornyn ıgerý, et kombınaty, «qurǵaq» port jáne logıstıkalyq park sııaqty iri jobalardy iske asyrý arqyly 14 myń jańa jumys oryndary ashylyp, halyqtyń kúnkóris deńgeıi naqtylanyp, turmysyn jaqsartýǵa jol ashylmaq.
Búginde halyq densaýlyǵyn ońaltý, zaman talabyna saı medısınalyq qyzmetpen qamtýdyń máselesin sheshý qashanda mańyzdy ekendigi túsinikti. Osy oraıda «Aýyldyq densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ulttyq jobasy aıasynda Abaı oblysy boıynsha 65 medısınalyq nysan salý josparlanǵan. Onyń ishinde 57 nysan bıyl paıdalanýǵa berilmek, onyń 34-i medısınalyq pýnkt, 14-i dárigerlik ambýlatorııa bolsa, 9 feldsherlik-akýsherlik pýnkt te jyl sońyna deıin el ıgiligine qyzmet etpek. Ana men bala densaýlyǵyna nazar aýdarý maqsatynda ótken jyly bir tamasha istiń tusaý kesildi. Abaı oblysynda endi bir jastaǵy balalarǵa MRT zertteýlerinen ótý qoljetimdi. О́ıtkeni erekshe kútimdi qajet etetin balalardyń analary óńir basshysy Nurlan Uranhaevpen kezdeskende sábılerdi dıagnostıkadan ótkizý máselesin sheshýdi suraǵan edi. Kezdesý barysynda buryn olar MRT-ǵa túsý úshin basqa qalalarǵa barýǵa májbúr bolǵanyn jasyrmady. Analar jaıyn túsingen oblys ákimi máseleni birden nazarǵa alyp, 5 aıdyń ishinde sheshilýin júzege asyrdy.
Joǵaryda aıtylǵan jaılardan bólek bıyl oblys ortalyǵy Semeı qalasyn kórkeıtý jumysy qarqyndy júrgizilmek. Bıyl Semeı qalasynda 32 kóppáterli turǵyn úıdiń qasbetteri jóndeýden ótedi. Sonymen qatar Shákárim Qudaıberdiuly, Baýyrjan Momyshuly, Qanysh Sátbaev kóshelerindegi kópqabatty úıler qabyrǵasyna atalǵan tulǵalardyń beıneleri menmundalap turatyn mýraldar salynady. Sonymen qatar №1 shaǵyn aýdandaǵy birneshe úıdiń qabyrǵalaryna Abaı oblysynyń kórikti jerleriniń sýretteri beınelenip, qala kelbetiniń tarıhı mańyzy da arta túspek.
Sátjan QASYMJANULY,
jýrnalıst
Abaı oblysy