Ýaqyt zymyran deıdi. О́tken uly oqıǵalardyń bári búginde birtindep tarıhqa aınalyp barady. Sonaý 1991 jyly tumshalaǵan qara perdeni qaq jaryp, artynsha Qazaqstan atty elimiz álem keńistigine jarqyraǵan jańa juldyzdaı samǵap shyǵa keledi dep kim oılaǵan? Keńestik júıeniń qamyty qysyp qıratqan qulandydan qalǵan el bıiktegi shoqjuldyzdar qataryna qosylady dep kim sengen? Al qazir sonyń bári ózdiginen bola qalǵan sekildi. Biraq, bul samǵaý áste ońaı emes edi. «Táýelsizdik – táýekeli jetkenderdiń ǵana peshenesine buıyratyn baqyt» degendeı, bul táýekeldi táý etken Elbasymyzdyń arqasynda ǵana jetken jetistik desek artyq aıtqandyq bola qoımas.
О́ıtkeni, qazirgi Qazaqstannyń jetistikterin dym bilmes bireý bolmasa, sanasy bardyń bári bilip, sezip, kórip otyr. Sonyń dámin tatyp, qyzyǵyn tamashalap, rahatyn sezinýde. Qaı el myqty memleket bolýdy oılamaıdy, qaı memleket máńgi el bolýdy ańsamaıdy? Al oǵan kez kelgen el jete almaıdy. Buǵan tek ata-babalar armanyna adal, halqynyń baqytyn ǵana kózdeıtin kóshbastaýshylar jetkize almaq. Búginde soǵan qol jetip otyr. Saıasat, ekonomıka salasyndaǵy jetistikterimizdi aıtpaǵannyń ózinde, rýhanı baılyǵymyz ben qundylyǵymyz, órkenıetimizdiń shyńy men qadir-qasıetimizdiń aınasy – mádenı qazynamyzdyń maqtanyshy qanshama! Táýelsizdik alǵan jyldardyń ishinde elimiz boıynsha 18 jańa teatr boı kóterdi. Sońǵy on jylda kitaphanalar – 579-ǵa, murajaılar – 58-ge, mádenıet úıleri – 1,5 myńǵa kóbeıdi. Al solardyń arasynda biri de biregeıi retinde bóle-jara aıtarymyz, Astanadaǵy «Qazaqstan» ortalyq konsert zaly – Eýrazııada teńdesi joq óner oshaǵyna aınaldy. Munda eń iri memlekettik sharalar ótkiziledi. Máselen, ǵımarattyń ashylý rásimi 2009 jyly 15 jeltoqsanda Nursultan Nazarbaevtyń qatysýymen ótti. Dál osy záýlim saraıda Táýelsizdik kúnine arnalǵan basty merekelik shara uıymdastyrylyp, Elbasy Qazaqstan halqyna quttyqtaý joldady. О́tken jyly «Qazaqstan» ortalyq konsert zalynda 16 jeltoqsan – Táýelsizdik kúnine oraı saltanatty jıyn bolyp ótti. Jıynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev sóz sóıledi. «Elbasy joly» kınoepopeıasynyń tusaýkeseri de osynda ótti. Osylaısha, iri sharalar ordasy atanǵan Ortalyq konsert zaly az ýaqyttyń ishinde jaqsylyqtyń shyraǵyndaı, ıgi isterdiń uıytqysyndaı, jańalyqtyń jarshysyndaı halyqtyń kóz qýanyshyna aınalyp sala berdi.
О́ziniń biregeı sáýlet jáne akýstıkalyq sıpattaryna saı úsh myń bes júz (3500) orynǵa arnalǵan «Qazaqstan» ortalyq konsert zaly Astana qalasynyń jańa ákimshilik ortalyǵynda ornalasqan. Onyń aýmaǵy otyz segiz myń alty júz sharshy metrdi (38.600 sh.m.) alyp jatyr. Ideıanyń avtory maestro Manfredı Nıkolettı bolyp tabylady. Ol álemdegi eń ozyq jobalaýshy ǵana emes, sondaı-aq, álemge tanymal bolǵan qazirgi zamanǵy eń joǵary suranystaǵy sáýletshilerdiń biri. Búginde «Qazaqstan» ortalyq konsert zalyna avstralııalyq Sıdneı opera teatrynyń ataǵy da berilgen. Ǵımarattyń bir artyqshylyǵy, kórermen zaly mýzykalyq aspap úlgisinde jasalǵandyqtan munda kelýshiler kez kelgen konserttik shoý áserine bólenip, erekshe kúı keshedi. Demek, búgingi tańda mundaı biregeı joba TMD-nyń birde-bir elinde joq. Sondyqtan, bul Qazaqstan Respýblıkasynyń mádenı ortalyqtarynyń jáne sáýlet ǵımarattarynyń eń mańyzdylarynyń biri bolyp tabylady.
Jalpy, ǵımaratta eń mańyzdy bólikti 2.970 sh.m. kólemdi pıassa-foıe alady. Ol úsh kórinisti lıft, eki kıim iletin jaı, taýarlardyń eksklıýzıvti túrlerin usynatyn segiz býtık, tehnıkanyń sońǵy úlgisimen jabdyqtalǵan 200 jáne 400 oryndarǵa arnalǵan eki konferens-zal, qoǵamdyq tamaqtaný oryndary: meıramhana, dámhana, taǵandaǵy dóńgelek bar jáne dombyra shatyrly bar sekildi oryndardan turady. Pıassa-foıe – qonaqtardyń bos ýaqytyn tıimdi ótkizip, kóńil kóterýine negizdelgen yńǵaıly da jaıly demalý orny bolǵandyqtan, óte tartymdy jasalǵan.
«Qazaqstan» ortalyq konsert zalynyń osy negizgi bóligi túrli konferensııalar, tusaýkeserler, jınalystar men kórmelerdi ótkizýge de arnalǵan. Pıassa-foıeniń tehnologııalyq jabdyqtalýy kez kelgen mańyzdy sharanyń joǵary deńgeıde ótýin qamtamasyz etedi. Oǵan dálel, alda aıtqanymyzdaı, sáýlet óneriniń jetistikteri tutynýshynyń talǵamyn qanaǵattandyra alatyn sapaly deńgeıde mádenı qyzmet etetin kórinedi. Munyń bári elimizdiń adamdarynyń shekara attap, shetel asyp jatpaı-aq, álemdik uly ónerdiń tereńinen óz jerimizde sýsyndaýǵa bolatynyn teńdessiz sheberlikpen dáleldeýdiń bir úlgisi.
Sol sııaqty basty nazardy biraralyq pýlti arqyly jalǵyz adam basqaratyn kópfýnksııaly sahna (sahna aýmaǵy 274 sh.m.) birden aýdarady. Sahnanyń aldyńǵy jaǵynda orkestrge arnalǵan oıyq alań bar, onyń tómen túsý jáne kóriný deńgeıine kóterilý ýaqyty 4 mınýtty quraıdy. Orkestr alańynyń tereńdigi 4,5 metr bolǵandyqtan qajetti kezde orkestr úshin shyǵar esikter qarastyrylǵan. Sahnanyń artqy jaǵy horǵa arnalǵan jáne 7 hor ıarýsynan turady, olar da aralyq pýlt arqyly basqarylady jáne tolyq kóterilgende bıiktigi úsh metrge deıin jetedi. Dombyra pishindi ǵımarattyń bul bóligine asa mán berilgen. Arnaıy jelken tárizdi qurylystyq qurylymdar arqyly atrıým jasalyp, syrtqy qala shýylynan oqshaýlanǵan. Ǵımarattyń ishi men syrty túgeldeı únjańǵyryqty saqtap qalý maqsatynda arnaıy aǵashpen qaptalǵan. Bul ǵımarat qurylymynyń árbir bólshegi tyńǵylyqty qadaǵalanyp, zamanaýı tehnologııalarmen jabdyqtalǵan degen sóz.
Sondaı-aq, atrıýmnyń tıimdi bir qasıeti, onyń kózge kishkene bolyp kórinýin atap ótken jón. Bul jeke aspaly perdelerdiń arqasynda júzege asyrylady, olardy tóbege bekitkende zaldyń joǵary deńgeıi – galereıany alyp tastaýǵa, sondaı-aq zaldyń úshinshi deńgeıi balkondy da alyp, túgel qymtap jaýyp tastaýǵa bolady. Osy arqyly úsh jarym myń orynǵa arnalǵan zal áp-sátte eki myń orynǵa arnalǵan zalǵa aınalyp shyǵa keledi.
Sahnanyń ústinde, ıaǵnı onyń eń ortalyq núktesinde jalpy qýaty 25 kılovatt «Renkus-Heinz» amerıkalyq fırmasynyń dybystyq klassteri ornalasqan. Sondaı-aq, zaldyń perımetri boıynsha 12 mańdaıaldy kolonkalar ornatylǵan, olar dybysty barlyq baǵyt boıynsha taratyp, ár sektorǵa jete jetýin qamtamasyz etedi. Sıqyrly sazdy áýenniń alpys eki tamyrdy qýalaı qamtýyn qamtamasyz etken ǵajap akýstıkalyq júıeniń bir syry arnaıy ıtalıan tehnologııasy boıynsha jasalýynda kórinedi, onda mindeti ártúrli burysh kólbeýleri úılestirile kelip, konserttiń akýstıkalyq dybystalýyn tolyq jetildirýge arnalǵan 22 úlestirgish qupııasyna tireledi eken.
Eger zaldyń qabyrǵalaryna da nazar aýdaratyn bolsaq, onda arnaıy akýstıkalyq tartylý men dybysty keri ıterý áseri bar qabyrǵalyq perdelerdi birden baıqaýǵa bolady. Al bul perdelerdi basqarý arnaıy baǵdarlamasy bar jeke kompıýter arqyly júzege asyrylady. Dybysty qabyldaýdy ulǵaıtý, azaıtýǵa arnalǵan akýstıkalyq qondyrma ár kórermen oryndyǵynyń tómengi jaǵynda ornalasqan. Oǵan qosa, 14h8 metr kólemdi keńformatty ekran beıneni kez kelgen qalypta, sonyń ishinde eń aldyńǵy qatarly – Blue Ray formatynda kórsetý múmkindigimen túrli kıno kórsetilimder men tusaýkeserlerdi ótkizýge laıyqtandyrylǵan. On bes lıýks sanatty jaryq quraldary 400 ártúrli jaryq konfıgýrasııalaryna saı eń jaryq múmkindigin júzege asyrýǵa dármen beredi.
Mine, osylaısha Astana qalasynyń jańa ákimshilik ortalyǵynda ózindik sáýlettiligimen jáne akýstıkalyq sıpattamasymen erekshelengen, úsh myń bes júz orynǵa laıyqtalǵan «Qazaqstan» ortalyq konsert zaly búgingi talap deńgeıinen joǵary turǵan ǵajap ǵımarat desek te, artyq aıtqandyq emes.
Kórkemdik kólemimen jáne zamanaýı qurylystyq ádistemeniń arqasynda «Qazaqstan» ortalyq konsert zaly Prezıdent Rezıdensııasy, Senat jáne Májilis ǵımaratymen tamasha úılesim tapqan. Ol syıymdylyǵy jaǵynan, ıaǵnı joǵaryda aıtqanymyzdaı, úsh myń bes júz on eki sharshy metr aýmaqty qamtyǵan konsert zaly sımfonıkalyq jáne kameralyq mýzyka konsertterin, saýyq keshteri men opera jáne balet teatr qoıylymdaryn, kıno kórsetilimderin, sondaı-aq, saıası is-sharalardy tolyqqandy ótkizýge laıyqtalǵan álem boıynsha eń úlken ǵımarat bolyp tabylady.
Qashanda bardy bar dep baǵalaı biletin halyqpyz ǵoı. Endi osy asyl Astanamyzdyń jaýharlaryna aınalǵan ǵajaıyp qurylystarymyzdy uqsata bilý ózimizge baılanysty ekeni anyq. О́ıtkeni, «Qazaqstan» ortalyq konsert zaly sekildi birtýar óner týyndylaryn tamashalaýǵa, ári sán-saltanaty jarasqan ondaǵy túrli qoıylymdardan mádenı lázzat alýǵa kelýshiler de kóp. Demek, osyndaı máni men mańyzy zor konsert zalynda qyzmet etý baqyty buıyrǵan qyzmetkerlerge asa jaýaptylyq pen sergektik, ári ınabattylyq tanytý asa qajet. Bul mádenıettiń ordasynda qyzmet isteıtin adamdar arqyly atalǵan izgiliktiń qurmeti men qasıeti aıtpaı-aq, kelýshilerge bilinip turýy nur ústine nur quıa túsetinin umytpaǵan jón. Alaıda, bul salada kezdesip jatqan keleńsizdikterdiń ýaqyt óte joıylaryna da senim mol.
Endeshe atalǵan bul jobanyń qurylysy Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń bastamasymen júzege asqanyn eskersek, mádenı ónerimizdiń qanshalyqty bıikke samǵaǵanyn máńgilik maqtanysh etýge bolady. Sebebi, búgingi kúni mundaı biregeı joba TMD-nyń birinde joq dedik. Sondyqtan, ol sózsiz sáýlet óneriniń eń joǵary múmkindigi men elimizdiń mádenı jetistigi bolyp tabylady. Osyndaı zamanaýı sáýletkerliktiń, úlgili arhıtektýranyń múmkindikteri arqasynda keń-baıtaq qazaq dalasynyń qaq ortasynda Ortalyq konsert zaly sekildi ǵalamat ǵımarattary bar qaıtalanbas ásem shahar boı kóterdi. Onyń qurylysynda eń ozyq tehnologııalar men XXI ǵasyrdyń ınnovasııalyq ádisteri qoldanyldy. Sonyń biri – biz maqtanysh etetin «Qazaqstan» ortalyq konsert zaly. Sóıtip, Astananyń sáýletin ajarlandyrǵan ıtalıandyq arhıtektor Manfredı Nıkolettıdiń keremet týyndysy – «Qazaqstan» ortalyq konsert zaly paıda boldy. Onyń esigi uly mýzyka ónerin baǵalaı biletinderge, álem men elimizdiń óner maıtalmandaryna qashanda aıqara ashyq. «Qazaqstan» ortalyq konsert zalynyń sahnasy – qazaqstandyq jas talanttar úshin taptyrmas óner mektebi bolsa, qalyń kórermen úshin ónerdiń tylsym saýmaly men sıqyrly qupııasyna tamsanar tabıǵı tamasha ortalyq bolyp qala bermek.
Aleksandr TASBOLATOV,
«Egemen Qazaqstan».