Jetisýdyń qaı qyryn sýretteseńiz de, qıssa shertken qarııadaı tebirenesiz. Ásirese jer jibip, kún mereıin tóge bastaǵan shaqta bulaq bitken ekpindeı tasyp, kóńil arbaıdy. Kóktemniń kelgenin áýeli solar sezetindeı. «Darııa basy – bulaq» dep túısingen halyq, kózin ashyp, shólin basyp, jolǵa salady. Bul – sol mańaıdaǵy aǵaıynnyń ádetki tirligi.
Tabıǵattyń tazalyǵy – jannyń tazalyǵymen birdeı dúnıe. Jetisýda bulaq kóp, birin aıtsańyz, ekinshisi menmundalap turady. Biz búgin Jetisýdyń baılyǵy Burqanbulaq sarqyramasy jaıly sóz qaýzamaqpyz. Munda qonaq bolyp kelseńiz, aldyńyzdan qasıetti bulaqqa aparar eki jol shyǵady. Áýeli – Tekeli qalasy arqyly ótetin kúre jol. Sol jolǵa tússeńiz, boıyna tarıh tunǵan alyp qara tasty kóresiz. Tasta beınelengen dúnıeler Býdda dinine qatysty dep paıymdaısyz. Solaı bolýy da ǵajap emes...
Jalpy, arheologterdiń tam-tumdap bolsa da jazyp qaldyrǵan derekterinde tastaǵy tańba orta ǵasyrdan qalǵan jádiger dep esepteledi. Úlken tastyń jyltyr, ózenge qaraǵan betinde eskiden qalǵan syzbalardyń izi áli de kózge kórinip tur. Tastyń bıik tóbesinde sý qaǵy turatyndaı qazanshuńqyr bar. Onda únemi sý tolyp turady. Alaıda bul baǵyttyń joly jer kóshkini saldarynan búlinip, júrýge kelmeı qalǵan. Ekinshi baǵyt – Qapal aınalyp, Qyzyljar asýy arqyly baratyn kedir-budyry kóp jol. Tek jol talǵamaıtyn kólik bolmasa, asýdan asý múmkin emes.
«Ertede Sibirdegi Tom ýnıversıtetiniń professory, geograf, botanık, etnograf Vasılıı Sapojnıkov 1903 jyly Qapaldan atpen shyǵyp, Qora ózeniniń jaǵalaýyn aralap, kórgen-bilgenin hatqa túsiripti: «О́zen boıyn 5 saǵat boıy jaǵalap júrgenimizde alyp tasqa kezdestik. Qalyń qaraǵaıdyń ishine ornalasqan. Muny jergilikti qyrǵyzdar (qazaqtar) «Áýlıe tas» deıdi eken. Taspen qatarlas ósken aǵashqa túrli-tústi shúberekter baılapty. Osydan joǵary órlegende aldyńyzdan ǵajaıyp sarqyrama kórinedi». Sol Sapojnıkov «Jetisý ocherkterinde» sarqyramanyń Burqanbulaq dep atalatynyn jazǵan», deıdi ólkentanýshy Qajet Andas.
Onyń aıtýynsha, Burqanbulaq – adam aıaǵy baspaıtyn quz basynan qulaı aǵyp jatqan jumbaq qubylys. Ańyzǵa júginsek, Burqan – anasynyń jalǵyz uly eken. Alaıda ol tákappar ári birbetkeı Qora sulýǵa ǵashyq bolady. Anasy olardyń úılenýine ruqsat etpeı, tas qamal soǵyp, ulyn qamap tastaıdy. Burqannyń ǵashyǵyn saǵynǵandaǵy kóz jasy bulaq bolyp aǵady. Qamaldan asyp tógilgen sýy Qora sulýdyń ózenine qosylady. Mine, sodan beri ekeýi tel aǵysqa aınalyp, telegeı-teńiz ózen bolypty. Balasynan aıyrylyp qalǵan ananyń kóz jasy da áli tyıylmapty. Burqanbulaq sarqyramasymen qatarlas jylaı aǵatyn kishkentaı jylǵa osy «Ananyń kóz jasy».
Bulaqtyń qasynan ótseńiz, kúrkiregen daýysy júregińizdi terbeıdi. Sýy tastaı, móldir. Sýdyń qulap túsip jatqan jerindegi tereńdik 1-2 metrge deıin barady. Sý astyndaǵy túrli tústi tastar anyq kórinedi. Shashyraǵan sý jańbyr tárizdes, ystyq aýa men sýdyń shashyrap qosylǵan tusy erekshe sezim syılaıdy. Sýdy keship, sarqyramanyń astyna barý qaýipti. Sýdyń kúshimen mújilip jatqan jaqpar tastyń ushqyndary ushyp túsip jatyr. Deneńe tıse, shymyr etkizedi. Sarqyrama astyna barsań, odan da úlkeni bolýy múmkin. Sýdyń saryny, shýyly búkil deneńdi bılep, boıyńa jan tynyshtyǵyn ornatady.
Qarasa kóz toımaıtyn sulýlyq, taza aýa, tátti sý, sýretshiniń kartınasyndaı ǵajaıyp jaılaý tek Burqanbulaqqa tán. Áıtse de bardyń qadiri bola ma?! Tabıǵattyń tańǵajaıyp syıy eshkimdi oılandyrmaıdy. Ormanshylar ýaǵynda bulaq boılap el jatqanyn aıtady. Qazir menshik ıesine aınalǵan «Taýbulaq» demalys orny ornalasqan.
Atalǵan lager Taldyqorǵan qalasyndaǵy nemis úıiniń balalaryna arnalyp ashylǵan. Jańa tehnıkamen jabdyqtalǵan toq shyǵarý qurylǵysy, sý tartatyn sorǵylar ornatylǵan. Bir mezette 80 adamdy tamaqtandyra alatyn ashanada demalýshylarǵa tórt ýaqyt tamaq jasalady. Shaǵyn dárihana, onda taý shóbinen birneshe túrli sýsyn daıyndalady. Jazdyq monshalar 24 saǵat jyly sýmen qamtamasyz etiletin elektrli jabdyqtarmen jabdyqtalǵan. Qystyq monshasy da bar, biraq bári aqyly.
Qalaı desek te, bulaqtyń sýyna jýynatyndar sany tolastaǵan emes. Biraq onyń bári qasıetine boılaı bermeıdi. Keıde qaýyrt tirlikten qajyǵan sátte Burqanbulaqqa kelip, boı jazsańyz bolady.
Jetisý oblysy