Turǵyndardyń tilegi oryndalady

Jalpy, jetisýlyqtardyń Saryózek – Kóktal baǵytyndaǵy respýblıkalyq mańyzy bar jolmen aýyr júk tıegen kólikterdi júr­gizbeý týraly talaby zańdy. Ta­lapty Úkimet te maquldap otyr. Ony mınstrdiń aýzynan estidik.

«QazAvtoJol» Ulttyq kompanııasy» AQ Almaty oblys­tyq fılıalynyń dırektory Nur­hat Aqyltaevtyń aıtýynsha, «ALACEM» sement zaýytyna shıkizat tasıtyn 40 tonnalyq júk kólikteri joldyń toz-tozyn shyǵarǵan. Sondyqtan jergilikti turǵyndar zaýyt ózine qajetti shıkizat tasýy úshin qosymsha jol salýy kerektigin alǵa tartyp otyr. Sement zaýyty bıylǵa deıin Saryózek – Kóktal baǵytyndaǵy joldy jóndeýdi óz mindetine alǵan. Biraq zaýyttyń aýyr júk kólikteri áli de tolassyz júrip jatyr. Sonyń kesirinen joldyń jóndelgen jerleri qaıtadan jarylyp, asfalty ýatylyp ketýde. Muny rastaǵan jergilikti qoǵam belsendileri mınıstrge osyǵan qatysty saýaldaryn qoıdy.

Kúreńbel óńiri turǵyndaryn alańdatqan máselege erekshe nazar aýdarǵan Úkimet osyǵan oraı bıylǵy bıýdjetten qarjy bóldirip, Altynemel asýy men Saryózek kentine deıingi uzyndyǵy 68 shaqyrymdyq joldy jóndeýdi «RSÝ-1» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigine tapsyryp otyr. Bul maqsatqa 10 mlrd teńgege jýyq qarjy bólingen. Osy rette mınıstr jolǵa jaýapty mamandarǵa bıyl joldy tolyq bitirýin tapsyrdy.

«Joldyń osy bóligin bitirý asa mańyzdy bolyp tur. Ásirese 45-68 shaqyrymynyń quryly­syn aıaqtaý kezek kúttirmeı­tin máse­le. Sebebi osy baǵyttaǵy jumy­sty bitirýdi Memleket basshysy tapsyryp otyr. Osy jumystarǵa mejelengen 30,5 mlrd teńgege qosymsha 4,7 mlrd teńge bıylǵy bıýdjetke engizilgen tolyqtyrýlar kezinde bólindi. Osylaısha, asýdan ótetin joldy bıyl tolyǵymen bitirýdi jos­parlap otyrmyz. Bul jergilikti turǵyndardyń qýanyshyn eselep, jol qıyndyǵyn jeńildete túsedi», dedi M.Qarabaev.

Odan keıin atalǵan sement zaýytyna baryp, júk kólikterine qosymsha jol salý kerektigin eskertti. Tipti kelesi senbige deıin avtojoldyń Altynemel asýynan asar tusyn jóndeý máselesin zańdastyrýdy mınıstrlikke qarasty komıtet mamandaryna júktedi. Osyǵan oraı sement zaýytynyń basshylyǵy qosymsha jol salýǵa úles qosýy shart. О́z kezeginde kásiporynnyń basqa bas­tamalaryna qoldaý kórsetilmek.

Oblys ortalyǵyna aıaldaǵan mınıstr, mundaǵy qurylys barysyna kóz júgirtti. Byltyr Almaty oblysynyń bólinýine baılanysty qurylys jumystary baıaýlaǵan edi. Oǵan sebep te joq emes. Bıyl jańa óńirde qurylys jospary qaıta qurylyp, baıaǵy júrisine qaıta túskendeı.

Qala ákimi Áset Masabaevtyń aıtýynsha, qazir qalany damytý baǵytynda bas jospar qaıta jasalýda. Jospar aıasynda qalanyń eki basym aýmaǵy belgilengen. Biri – Ońtústik Batys aýmaǵy, endi biri – Qaratal ózeniniń shyǵys jaǵyndaǵy bos jatqan jer. Osy jerde aldaǵy birneshe jylda 150-den asa kópqabatty úı boı kóteredi. Sonyń ishinde Ońtústik Batys bólikte bıyl jańadan 6 úıdiń qurylysy bastalsa, 35 úıdiń qurylysy aıaqtalý aldynda. Sondaı-aq mesenattar tarapynan 3 úıdiń jáne ınvestorlardyń jeke qarjysy esebinen 6 úıdiń qurylysy jyl sońyna deıin aıaqtalady.

Aıta keteıik, bıyl 45 úı paıdalanýǵa berilmek. Olardyń qatarynda mektep, aýrýhana, bári qarastyrylǵan. Sonymen qatar osy aýmaqta boı kóteretin úılerdiń ınjenerlik jelileri tartylyp, joldary jasalyp, aýlalary da abattandyrylýda.

«Joǵaryda atalǵan 35 úıdiń 31-i «Nurly jer», «Shańy­raq», «Baqytty otbasy» baǵ­dar­lamalary boıynsha beriletin nesıelik úı bolsa, 4 úı áleý- mettik az qamtylǵan otbasylaryna beriledi. Uzyn sany 200-den asa páterdi quraıdy. Aıta keterligi, búginde Taldyqorǵan qalasynda 15 000-nan asa adam úı kezeginde tur. Eger joǵaryda aıtylǵan úıler tolyq paıdalanýǵa beril­gende kezek 1 500-den asa adamǵa qys­qarady. Osy úılerdi jylýmen tolyqqandy qamtamasyz etý úshin aýdanaralyq jylý qazandyǵyn salý jáne qalanyń 70 paıyzyn jylýmen qamtamasyz etip otyrǵan «Basqýat» jylý qazandyǵyn gazǵa kóshirý jumysy júrgizilýde. Úı salýmen qatar aýlalardy abattandyrý, kógaldandyrý jumysy da qatar atqarylmaq. Ońtústik Batys aımaqty kógaldandyrý jumysy úılerdi qoldanysqa bergen kezde tolyq aıaqtalady», dedi Á.Masabaev.

«Bul sapardyń maqsaty – Jetisý oblysynda atqarylyp jatqan jumystardy kórip, oblys turǵyndaryn tolǵandyryp otyrǵan máselelerdi tyńdap, birlese talqylaý. Búgin eki máse­leni qaradyq. Birinshi – jol qury­lysy. Bul jerde Saryózek – Kóktal jolynyń jaǵdaıyna erek­she nazar aýdardyq. Bul baǵyttaǵy joldy jóndeý týraly Memleket basshysynyń da tapsyrmasy bar. Jol qurylysyn qarjylandyrý máselesi tolyq sheshildi. Bıýdjetti naqtylaý barysynda bólingen 3,5 mlrd teńge qarjyǵa qosymsha 4,7 mlrd teńge qarastyryldy. Jol qury­lysy jyl sońyna deıin bitedi. Tur­ǵyn úı salasy boıyn­sha Tal­dyqorǵan qalasynyń ákimi aıt­qan úılerdiń qurylysyn tolyq aıaqtaýǵa qosymsha 7,2 mlrd teńge qarjy kerek. Bul qarjyny aldaǵy ýaqytta mindetti túrde sheship beremiz. Tekeli men Alakól aýdan­darynda salynatyn, jal­ǵa beriletin 2 úıdiń qurylysyna kerekti 2,7 mlrd teńge qarajat jaıy da tıisti sheshimin tabatyn bolady. Sonymen qatar salynyp jatqan úılerge ınjenerlik jelilerdi tartý úshin qosymsha 570 mln teńge qarjy kerektigi aıtyldy. Bul máseleni bıýdjetti qosymsha pysyqtaý barysynda qarastyramyz», dedi vedomstvo basshysy.

Qala qurylysymen tolyq tanysqan mınıstr 500 oryn­ǵa arnalǵan emhana men Úshtóbe qalasyndaǵy kremnıı óńdeı­tin «KazSilicon» kombınatyn tolyq aralady. Bul rette aýrý­hananyń ınjenerlik-jobalyq jumystaryna qoldaý kórsetiletin boldy. Al jergilikti halyqty jumyspen qamtyp otyrǵan óndiris ornyna sáttilik tiledi.

Issapar sońynda vedomstvo basshysy, oblys turǵyndarynyń ózekti suraqtaryna jaýap berdi. Máselen, Eskeldi aýdanynyń turǵyny Qarabulaq aýylyndaǵy káriz júıesi búginde halyqtyń sý burýǵa baılanysty qajettiligin 100 paıyzǵa qamtı almaı otyr­ǵanyna shaǵymdandy. О́tinish berýshiniń aıtýynsha, qazir jobalaý-smetalyq qujattamany ázirleý jumystary júrgizilip jatyr. Bul rette Marat Qara­baev oblys ákimdigi qajetti qu­jat­tama men negizdemeni usyn­ǵan jaǵdaıda mınıstrlik bıýd­jet­tik baǵdarlamalar sheń­be­rinde joǵaryda aıtylǵan jobany qarjylandyrý máselesin qarastyrýǵa daıyn ekenin aıtty.

Sondaı-aq jıynda turǵyn­dar Taldyqorǵandaǵy úı ko­mıs­sııasynyń jumysy men jańa pá­terlerdiń sapasy syn kóter­meıtinin aıtty. Oǵan qosa temir jol máselesi de tuıyqqa tirelgenin jetkizdi.

Bul kúni M.Qarabaev azamattardy jeke máseleleri boıynsha qabyldady. IIDM basshysymen kezdesýge 6 adam ótinish bergen. Olar jer qoınaýyn paıdalaný, qurylys, turǵyn úıdi jekeshelendirý, ınfraqurylym jáne t.b. salalarǵa qatysty saýaldar joldady. Mysaly, oblys turǵyny S.Naızabekova mınıstrge 3 ýchaskege qatysty barlaý lısenzııasyn qaıtaryp alýdy ótindi. Osy oraıda «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Kodeksiniń 20-babyna sáıkes jer qoınaýyn paıdalanýǵa lısenzııa alý paıdaly qazbany óndirip, ıelenýge negiz beretin quqyqtyq tetik sanalatynyn atap ótken jón. Barlaýǵa jáne óndirýge arnalǵan lısenzııa Memlekettik jer qoınaýy qoryn basqarý baǵdarlamasymen aıqyndalyp, aýmaqtar boıynsha beriletinin eskerý qajet.

Al S.Ámirǵalınov esimdi aza­mat júndi tazalaý men ıiril­gen jip óndirisine arnalǵan jab­dyq­­tardy ornatýǵa baılanysty ınves­tısııalyq jobany iske asy­rý úshin qajetti qondyrǵyny lızıngke satyp alýǵa qoldaý kórsetýdi surady. Onyń saýalyna sáıkes IIDM О́nerkásipti damytý qory arqyly tıisti jobalardy qarjylandyrý jóninde birqatar ınvestısııalyq baǵdarlamany ázirlegeni týraly túsinikteme berildi.

Atap aıtqanda, jeńil óner­kásip jobalaryna jalpy 50 mlrd teńge mólsherinde qarajat qaras­ty­rylǵan. Sonymen qatar qujat­tar paketi Idfrk.kz saıtyndaǵy jeke kabınet arqyly О́nerkásipti damytý qoryna beriletinin aıta ketý kerek.

Azamattar kótergen máseleler­diń arasynda turǵyn úı jáne ınfraqurylymmen qamtamasyz etýge qatysty dástúrli suraqtar da boldy. Sonymen birge Asma Industrial kompanııasynyń ókili ónerkásiptik akkýmýlıator batareıalaryn óndiretin zaýyttyń qurylysyn qarjylandyrýǵa járdemdesýdi ótindi. Osyǵan baı­lanysty IIDM ónerkásiptik akkýmýlıatorlar óndirisin jolǵa qoıýdy qoldaıtynyn aıta ketken oryndy. Vedomstvo basshysy bul ótinish taıaý arada qaralatynyn jetkizdi.

Qabyldaýǵa jazylǵan bar­lyq azamatqa zań normalary túsin­dirilip, turǵyn úıdi satyp alý­dyń teń ári ádil múmkindikteri qaras­ty­ryl­ǵan qoldanystaǵy turǵyn úı saıasaty týraly da aqparat berildi.

Jetisý oblysy