Kári adamnyń tósek tartyp, ana dúnıege áne-mine attanǵaly jatqany kúlkili dúnıe emes. Bul – qaıǵyly oqıǵa. Biraq Tynymbaı Nurmaǵanbetovtiń shyǵarmalaryn oqyp otyryp, qansha jerden muńdy bolsa da egilip bir shyn jylaı almaısyń. Ezýińe kúlki úıirilip, ashy ájýasyna keıde myrs etip, keıde astaryn túsinip, mezet oılanyp qalasyń.
«Jumaǵa qaraǵan tún» áńgimesindegi Párikúl kempirdiń ólimi, dálirek aıtqanda, bútkil aýyldyń naýqastyń úzilgenin asyǵa kútýi júrekke salmaq salmaıtyn jeńil kúı shaıyp ótkendeı áser qaldyrady. Munyń syry, árıne, jazýshynyń ómirdiń shyndyǵyna qyldan názik ıýmor aralastyra otyra sýretteýinde bolyp otyr. Áńgime janrynyń klassıgi atanǵan avtordyń maqtasyz baýyzdaıtyn jyp-jyly sarkazmyn oqyrman qaýym jaqsy biledi. Sol úshin de aıdan asa tósek tartyp jatqan jalǵyzbasty Párikúldiń aýyldastarynyń «búgin óledi-aý» degen úmitsiz úmitterine rııasyz máz bolysady. Bálkı, óz janymyzdy – qazaqtyń minezin kórip kúlemiz. Osy tek qazaqtyń emes, barsha adamǵa tán minez ekenin de moıyndaý kerek.
Iá, túrli oqıǵada túrli kúı keshetin, alýan sezimde bolatyn adamnyń jany árqashan qubylmaly. Aıyby joq, Párikúl kempir alǵash tósek tartqanda aýyldastary biraz ábigerlenip-aq qalǵan. Bul jalǵannan óter degen pendeden olar da bar yqylasymen kómegin aıamady.
«Bireýi kempirdiń alysta turatyn qyzyna telegramma berse, ekinshisi otynyn túsirip, taǵy bireýi erteńdi-keshkisin malyna qarady. Abysyn-ajyndary as-sýyn ázirlep, shaıyn qoıyp, otyn jaǵyp, kúńgir-kúńgir áńgimemen uzaqty kúndi naýqastyń janynda ótkizip júrdi. Párikúldiń aýyl shetindegi eskerýsizdeý úıine kóńil suraı kelgenderi bar, basqasy bar, bireý kirip, bireý shyǵyp, erteńdi-kesh aýyldastary dúmep jatty».
Sóıtken Párikúl kempir jurt kútkendeı ońaılyqpen óle qoımady. Sol tóseginde tyrp etpesten bir qalypty jata berdi – ne ketken joq, ne turǵan joq. Aýyl ishindegi ólim-jitimdi qaýqyldasyp júrip-aq atqaryp tastaıtyn úlkender bara-bara bul úıge soǵýdy da qoıdy. Bireý ómirden ozsa, «baýyrymdap» joqtaý sala jóneletin kempirlerdiń Párikúlden «kóńili qaldy». «Mine, búgin óledi» dep kútip sharshaǵan. Áý bastaǵy aq-adal nıetteri de taýsylýǵa taıaý. Árkimniń óz tirshiligi, mal-sýy taǵy bar, bári óz sharýasymen aınalyp kete bardy.
Dese de aýyldyń aty aýyl emes pe?! Aqsaqaldar araǵa túsip, jalǵyzbasty naýqasty qaraýsyz qaldyrýǵa bolmas dep shýlasty. Párikúl kempirdi endigi kúzetetinder – Balýan kempirimen, Sybyrlaq pen Qaýsyrma. Bári sońǵy úmitterin jınap, aýyl shetindegi eleýsizdeý úıge erine enip jatty. Biri ot jaǵyp, biri aıaq kóterip, endi biri uıqyǵa ketti. Párikúl sol baıaǵydaı. Júzine qaraǵan aýyldastary ylǵı «beti beri qaramas» desetin. Bul joly da Balýan búgingi túnnen qalmas dep jorydy. Ile-shala erteń juma ekeni esine tústi. «Baıǵustyń ne degenmen nesibesi zor eken-aý».
Eki kempirdiń basy qosylsa, arǵy-bergidegi áńgimeniń bári aıtylady. Tipti sonaý jyldarda qalǵan syr da bar. Qýyqtaı úıde ne aıtylsa da Párikúl kempir estip jatyr. Árıne, bul kezde ol kóp uzamaı osy otyrǵan kempirlerdiń joqtaý aıtyp, daýys salatynyn sezgen joq. О́letinin de bilgen joq.
Balýannyń kempiriniń qorylynan oıanyp ketken Sybyrlaq naýqastyń qoly sap-salqyn ekenin baıqap shorshyp tústi. Baǵanaǵy Balýannyń sózi dál kelgeni me? «Áıteýir ketipti ǵoı»...
«Qaýsyrma qarsy qabyrǵada ilýli turǵan sharshy oramaldy aldy da, naýqastyń betine jaba qoıdy. Sóıtti de:
–Kúze-ete-ep-p otyr-rsa-aq ta-a aıry-yl-ep-e qaldyq aý-ý, oıba-aı-aı! – dep daýys salyp Sybyrlaqpen kóristi».
Adam ózi neni asyǵa ańsaı kútse, soǵan tez senedi ǵoı. О́ldi degen Párikúl tiri eken. Qoly ashyq qalǵan soń muzdapty, Sybyrlaq kempir bilegin ustasa, jyly eken. Al Qaýsyrmanyń zarlaǵan úni áli shyǵyp tur. Sybyrlaqtyń qoı degenin estimeıdi. Estimeıtin jóni de bar, áıtpese Sybyrlaq kempir atana ma?!
«...Párikúl bárin sezgen. Tipti syrttan kirgen shaldardyń kimder ekenin de daýystarynan aıyrdy. О́ziniń tiriligin bildirip, birdeńe deýge de murshasy bar-dy. Birdeńe der me edi, álde qaıter edi, oıda-joqta ý-shý bolǵan úreıli daýystar naýqastyń da esin shyǵaryp jibermegende...»
Áp sátte azan-qazan bola qalǵan úıde tiri jatqan Párikúl de ólgenine seneıin dedi. Ásirese Balýannyń kempiriniń ashy daýsy boı-boıyna tarap, basqa keńistikte júrgendeı qalyqtaı jóneldi. «О́lik tabaldyryqtan attaǵansha bárin bilip, estip jatady deýshi edi, sol ras eken-aý», dep oılady.
Sonymen, Párikúl kempirdiń jurt kútken «ólimi» osylaı bolypty. Juma kúni ómirden ótken adamdar jumaqqa barady desedi. Rasynda da sol túni jany úzilse, jumaqqa túsetin be edi? Aýyldastarynyń aq-adal nıeti de osyǵan saıady. Ony Párikúl kempir sezdi deısiz be?!
Oqıǵasy shaǵyn ǵana shyǵarmada aýyldyń kempir-shaldarynyń áńgimesinen bólek tragedııalyq tustar da qosa órilip otyrady. Máselen, aýyldastaryn ólmeı mezi qylǵan Párikúldiń jalǵyzdyǵy. Shaly sonaý shaqta jónelgen. Jalǵyz qyzy qııanda. Kútti-kútti, ol da kelmedi. El ishinde bolǵan soń bilinbeıdi ǵoı ári ol kezde zaman da basqa. Búgingi kúnde de qarashańyraqta jalǵyz qalǵan qart-qarııalar jeterlik. Jalpy, qaraýsyz qalǵan qarttardyń tragedııasy – bir bólek áńgime.
Bul jazýshy qalaı klassık atandy? Máselen, osy áńgimedegi keıipkerler bizge tańsyq emes, ár aýylda bar. Shynaıy ómirdiń adamdary. Minezi, bolmysy, is-áreketi, sózi esh boıamasyz sýretteledi. Iаǵnı qarapaıym adamnan ıdeal jasamaıdy. Hám olardy burys áreketi úshin synamaıdy. Oqyrmanǵa aqyl úıretpeıdi, tek ómirdiń ózinen alynǵan sıýjetter.