Altyn qory boıynsha 15-oryndamyz

Quramynda altyny bar ken óndirisi aıtarlyqtaı ósip, ótken jyldyń qańtar-jeltoqsan aılarynda 39,4 mln tonnaǵa jetken. Bul kórsetkish aldyńǵy jyldyń sáıkes kezeńimen salys­tyr­ǵanda 19,5%-ǵa (6,4 mln tonna) artyq. Al quramynda altyny bar qoıyrtpa óndirisi 11,9%-ǵa azaıyp, 455 myń tonnany qu­rap otyr. Bul rette óńdeý seg­mentinde óńdelmegen jáne jartylaı óńdelgen altyn óndirisi 129,6 tonnaǵa jetip, bir jyl ishinde 13%-ǵa ósken. Onyń ishinde tazartylǵan altyn óndirisi 73,2 tonna (jyldyq ósim 9,9%) boldy.

Sonymen aldyńǵy jyldarǵa kóz júgirtsek, 2018-2020 jyldary aralyǵynda sektordaǵy jyldyq óndiris ósimi 20%, tazartylǵan altyn óndirisiniń ósimi 37,9%-dy qurapty. «Baǵaly metaldar jáne asyl tastar týraly» zań normasyna sáıkes, el aýmaǵynda óndirilgen quramynda altyny bar barlyq shıkizat el ishindegi affınaj zaýyttarynda óńdelýge tıis. Barlyq tazartylǵan altynnyń negizgi bóligin «Taý-Ken Altyn», «Qazsınk» JShS О́skemen metal­lýrgııalyq kesheni jáne «Qazaq­mys Korporasııasy» JShS Balqash mys balqytý zaýytynyń asyl metall sehy osy úsh iri zaýyt óndiredi. Baǵaly metall óndirýshileriniń respýblıkalyq qaýymdastyǵynyń málimetinshe, 2022 jyly barlyq tazartylǵan altynnyń 49%-yn 30-dan astam jer qoınaýyn paıdalanýshylardan shıkizat qabyldaıtyn «Taý-Ken Altyn» ulttyq zaýyty óndirgen. О́ndiris úlesi boıynsha ekinshi oryndy «Qazsınk» (39,1%), úshinshi oryndy «Qazaqmys» korporasııasy (10,4%) ıelengen.

Sarapshy mamandar qazirgi tańda elimiz boıynsha quramyn­da altyny bar shıkizatty óndi­re­tin jer qoınaýyn paıda­laný­shylardyń sany artyp otyrǵan­dy­ǵyn, olardyń arasynda altyn óndirýdi negizgi maqsat etken kompanııalar da, basqa metaldardy óndirýge baǵyttalǵan altyn ilespe ónim sanalatyn kásiporyndar da bar ekendigi aıtyldy. Máselen, «Qazsınk» kompanııasy Shyǵys Qazaqstandaǵy birneshe tústi metall ken oryndaryn (munda altyn ilespe ónim) jáne Aqmola oblysynda ornalasqan elimizdegi eń iri Vasılkovskoe altyn ken ornyn ıgerýdegi ken ornynyń barlanǵan qory shamamen 370 tonnany qurap, byltyr kompanııa 546 myń ýnsııa altyn óndirgen. Bul aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 8,2%-ǵa tómen. 2022 jyly Polymetal-dyń altyn óndirýshi kompanııasynyń ká­sip­oryndarynda da altyn ekvı­valentinde 541 myń ýnsııa óndirildi. О́ndiris nátıjeleriniń esebine sáıkes, eki iri ýchaskede (Baqyrshyq ken orny jáne Varvarınskoe habyn) tıisinshe 2,2 mln jáne 3,8 mln tonna ken óndirdi. Bul 2021 jylmen salystyrǵanda 2% jáne 6%-ǵa artyq. Alaıda bul kennen alynǵan altyn konsentraty 3%-ǵa az boldy. Bul ón­dirilgen taý jynysynyń qu­ra­mynda altyn­nyń az bolýymen baılanys­ty. Iri altyn óndirýshi kompanııalar qataryna 2021 jyly Qazaq­standaǵy eń kóne altyn óndi­rý­shi «Qazaqaltyndy» qosyp alǵan «Altynalmas AK» AQ jáne elimizdiń tórt óńirindegi kenishter men óńdeý zaýyttary engen. Bıyl aqpannyń ortasynda «Altynalmas AK» AQ basqarma tóraǵasy Dııar Qanashev Qazaqstan Prezıdentimen kezdesip, kompanııa jobalarynda sońǵy úsh jylda 40 tonnadan asa altyn óndirilgenin aıtqan bolatyn. Jetekshi altyn óndirýshilerdiń tizimine jeke affınaj sehy bar «Qazaqmys» korporasııasy men «Kaz Minerals» ta kiredi. Eki kásiporyn da iri mys óndirýshileri. Altyn olar úshin ilespe metall daıyndaıdy. Byltyr kásiporyndarda qoıyrtpadaǵy altyn óndirisi 171 myń ýnsııaǵa jetken (2% ósken). Osynshama qajyrly eńbektiń nátıjesi bolsa kerek, Qazaqstan altyn qory boıynsha álemdik reıtıngte 15-orynda tur.