Úkimetke jaýapty mindet júkteldi

Jalpy otyrysty Májilis tóraǵasy Erlan Qoshanov ashyp, jıynda jalǵyz másele qara­latynyn jetkizdi. Iаǵnı depýtattar Prezıdent Q.Toqaev usynǵan Premer-mınıstrdi taǵaıyn­daýǵa ne kelisim beredi, ne kelisim bermeıdi.

«Búgingi bizdiń jalpy otyrysymyzǵa Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev qatysyp otyr. Konstıtýsııanyń 44-baby 3-tarmaqshasyna sáıkes, Mem­leket basshysy Májilistegi saıa­sı partııalarmen konsýltasııa ót­kizip, palatanyń kelisimin alý úshin Premer-mınıstrdiń kandıdatýrasyn engizedi», dedi Palata tóraǵasy Erlan Qoshanov.

Úkimettiń strategııalyq baǵdary

Budan keıin Prezıdent Q.Toqaev sóz alyp, Parlament Máji­li­siniń jańa quramy saıla­nýy­na baılanysty Úkimet óz ókilet­tigin toqtatqanyn aıtty. Son­daı-aq Úkimettiń atqarǵan jumy­syna qysqasha toqtalyp, shuǵyl sharalardyń nátıjesinde el ekonomıkasy 3,2 paıyzǵa óske­nin, halyqtyń aldyndaǵy áleýmet­tik mindettemeler ýaqtyly jáne tolyǵymen oryndalǵanyn jetkizdi.

«Biz sońǵy jyldary jahan­dyq jáne jalpyulttyq aýqym­da­ǵy kóptegen qıyndyqty bas­tan ót­kerdik. Úkimet kúrdeli kezeń­­degi jańa talapqa tez beıim­del­di. Sol arqyly ekonomı­ka­nyń to­qy­raýyna jol bergen joq. Ju­mys oryn­daryn qysqartpaı, saq­tap qal­dy. Shuǵyl sharalardyń nátı­je­sinde el ekonomıkasy 3,2 paıyz­ǵa ósti. Halyqtyń aldyndaǵy áleý­met­­tik mindettemeler ýaqty­ly já­ne to­lyǵymen oryndaldy. Mu­nyń bárine bılik tarmaq­tary­nyń bir­lesip jumys isteýiniń arqasy­nda qol jetkizdik. Osy yntymaq­tas­tyq­ty nyǵaıta berý kerek», dedi Q.Toqaev.

Osy oraıda, Memleket bas­shy­sy Úkimet pen Parlament eko­no­mıkany damytyp, halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý úshin barlyq kúsh-jigerin jumyldyrýǵa tıis ekenine ekpin qoıdy. Elimizde az ýaqyttyń ishinde aýqymdy saıası reforma júrgizilgenin atap ótti. Túbegeıli ózgerister elimizdiń jańa dáýirge qadam basýyna jol ash­qanyn jetkizdi.

«Bul jumys jalǵasa beredi. Bi­raq ekonomıkalyq ózgerister saıa­sı jańǵyrý úderisinen kenje qal­maýy kerek. Sondyqtan Úkimet áleý­mettik-ekonomıkalyq reforma­lar­dy batyl júzege asyrýǵa tıis. Bul – óte jaýapty jumys. Aza­mat­­tarymyz Úkimetke zor úmit ar­ta­­dy, joǵary talap qoıady. El se­ni­­min aqtaý – bárimizge syn. Men ke­she Par­lament sessııasynyń ashy­lýyn­da naqty mindetterge toqtald­ym. Úki­met strategııalyq baǵda­ry­myz­dy júzege asyra otyryp, my­na­daı máselelerge basa mán berýge tıis.

Birinshi. Turaqty ekonomıka­lyq ósimniń jylyna kem degende 4 paıyz bolýyn qamtamasyz etý kerek. Sondyqtan ekonomıkanyń da­mý úlgisin túbegeıli ózgertýimiz kerek. Ol úshin ártaraptandyrý ju­my­syn júıeli júrgizip, naryq qaǵı­dalaryn nyǵaıtý mańyzdy. Túp­ki maqsatymyz – joǵary tehno­logııaǵa negizdelgen, ózin-ózi to­lyq qamtamasyz etetin jáne básekege qabiletti ekonomıka qurý», dedi Q.Toqaev.

Sondaı-aq Prezıdent elimizdi basty óńirlik ınvestısııalyq hab retindegi ustanymyn kúsheı­týdi tapsyrdy. Keıingi jyldary monopolııasyzdandyrý jáne shynaıy básekelestik orta qurý aıasynda baıypty jumys júr­gi­zilgenine nazar aýdardy. Mem­leket basshysynyń aıtýynsha, qol jet­kizgen jetistikpen tu­ryp qalýǵa bolmaıdy. Úkimetten eko­no­mı­kalyq erkindikti odan ári ke­ńeıtý jáne memlekettik naryq­tyq úderisterge yqpaly deńgeıin tómendetý úshin júıeli is-sharalar talap etiledi. Bul ádisterdi júzege asyrý elimizdiń ınstıtýsonaldy ke­me­lendenýin, onyń túrli ishki jáne syrt­qy kúızelisterge turaqty­ly­ǵyn arttyrýǵa múmkindik bermek.

«Ekinshi, ınflıasııany tejeý qajet. Bıyl ony keminde eki esege tómendetý kerek. Eń aldymen, azyq-túliktiń baǵasyn retteý asa mańyzdy. Sol sebepti agroónerkásip keshenin jáne saýda-sattyqty damytý – negizgi basymdyqtyń biri. Ishki naryqty óz ónimderimizben barynsha qamtamasyz etý qajet. Sondaı-aq aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń kólemin jáne onyń qosymsha qunyn arttyrý kerek.

Úshinshi, ınfraqurylymdy damytý qajet. Energetıka, sý jáne kólik qaýipsizdigin qamta­masyz etýge baǵyttalǵan keshen­di sharalar qabyldanýǵa tıis. Ener­getıkalyq aktıvterdi jańǵyr­týǵa jaqyn arada jańa ınvestısııa tartý kerek. Bul jumysty «Tarıfti ınvestısııaǵa aıyrbastaý» baǵdarlamasy arqyly iske asyrýǵa bolady.

Qazir taýar gazynyń tapshy­lyǵy kúsheıip barady. Úkimet elimizdiń gaz óńdeý qýatyn arttyrý úshin jańa jobalardy júzege asyrýǵa tıis. Sonymen birge 25 sý qoımasyn salyp, sýdy barynsha únemdeý kerek. Qazaqstan turaqty damý úshin Azııa men Eýropany jalǵaıtyn álemdik kólik habyna aınalýy qajet. Buǵan deıin qolǵa alynǵan kólik jáne logıstıka jobalaryn túgel ýaqtyly bitirý óte mańyzdy», dedi Q.Toqaev.

Halyqtyń senimin arttyrý mańyzdy

Úkimet basymdyq berýge tıis tórtinshi másele – aýmaqtyq saıasat jan-jaqty júrgizý. Prezıdent aı­maqtar qýatty bolsa, búkil mem­leket ósip-órkendeıtinin atap ótti. Sondyqtan elimizdiń ákim­shilik-aýmaqtyq qurylymy oń­taı­ly ári tıimdi bolýy kerek. Bul – óte mańyzdy másele.

«Byltyr jańadan Abaı, Ulytaý jáne Jetisý oblystary qurylǵanyn bilesizder. Bul qadam osy aımaqtardy tyń qarqynmen damytýǵa jol ashty. Biz aımaqtar arasyndaǵy ekonomıkalyq teń­sizdikti azaıtý úshin tıimdi shara­lar qabyldaýymyz kerek. Osy ret­te Úkimet ákimdermen birle­sip, árbir oblystyń áleýetin art­tyrýǵa tıis.

Ár aımaqtyń ózine tán múm­kindigin tolyq paıdalaný qajet. Men muny birneshe ret aıttym. Sondaı-aq aglomerasııalardy damytý máselesine basa nazar aýdarǵan jón. Úkimet osyǵan qa­tys­ty zańnyń múltiksiz oryndalýyn jáne josparlanǵan jumys­tyń tıimdi atqarylýyn qamta­masyz etýge tıis», dedi Q.Toqaev.

Budan bólek, adam kapıta­ly­nyń sapasyn dáıekti jáne júıeli túrde arttyrý qajet. Prezıdent «Jaıly mektep» jobasyn tıimdi iske asyrýdy qamtamasyz etip, JOO bazasynda akademııalyq artyqshylyq ortalyqtaryn qurýdy jalǵastyrýdy tapsyrdy. Memleket basshysy eldegi ǵy­lymnyń keshendi damýyn jeke baqylaýyna alatynyn jet­­kizdi. Sondaı-aq densaýlyq saq­taýdy jańa sapaly deńgeıge shy­ǵarý qajet ekenine toqtaldy. Memleket basshysynyń aıtýynsha, áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesiniń tıimdiligin arttyrý kerek. Munda sıfrlyq sheshimderdiń kómegimen shyǵyn­dardy baqylaýdy kúsheıtý óte mańyzdy bolmaq.

«Jalpy, sıfrlandyrý eko­nom­ı­kanyń barlyq salasyn qamtyp, azamattarymyzdyń ómiri­niń barlyq salasyna enýge tıis. Ol úshin aqparattyq tehnolo­gııa­lar naryǵyn barynsha yryq­tandyrý qajet. Elimizdiń aldynda óńirlik sıfrlyq hab mártebesin nyǵaıtý boıynsha strategııalyq mindet tur. Osy baǵytta tabys­ty bolý úshin «sıfrlyq nomad­tar­dyń» serpindi ıdeıalary men shyǵar­mashylyq energııasyn paı­dalaný qajet. Azamattardy áleý­mettik qorǵaýdyń senimdi júıe­sin qurý da mańyzdy. Ol ekono­mı­ka­lyq kúızelisterge jáne adam­dardyń qajettilikteriniń ózge­rýine jedel jaýap berýi kerek.

Áleýmettik qorǵaýdyń eń jaq­sy sharasy – jańa jumys oryn­daryn qurý, qaıta oqytý jáne bız­nes bastamalardy qoldaý ar­qy­­ly halyqty jumyspen qam­­tý. Bul rette azamattardy tıis­ti áleý­­mettik kepildiksiz qaldy­ra­tyn kóleńkeli jumyspen qam­tý­dyń tómendeýi túıindi mánge ıe. Bel­­gilengen tásilder áleýmettik ádi­lettikti nyǵaıtýǵa, barshaǵa bir­deı múmkindikter memleketin qurý­ǵa járdemdesedi», dedi Q.Toqaev.

Sonymen qatar memlekettik apparattyń jumysyn qaıta qarap, ony jańǵyrtýdyń mańyzyna toq­taldy. Muny oryndamaı kóz­degen maqsatqa jetý qıynǵa soǵady. Úkimet ákimshilik reformany jal­ǵastyryp, bıýrokratııany barynsha azaıtýy kerek ekenin atap ótti.

«Memlekettik organdardyń tap­syrmany ýaqtyly ári sapaly oryndaýy jetkiliksiz. Ekono­mı­kanyń ósimin qamtamasyz etetin tyń bastamalar kóterip, jańa ıdeıalar usynyp otyrý qajet. Mınıstrler men ákimderdiń qyzmetin baǵalaǵan kezde olardyń osy baǵyttaǵy jumysy bas­ty nazarda bolady. Sondaı-aq qo­ǵamnyń memleketke degen seni­min arttyrý – óte mańyzdy min­det. Bıliktiń ózgeris jasaýǵa yqy­lasty jáne daıyn ekenin jurt kórýi kerek. Bir sózben aıtqanda, shyn máninde «Halyq únine qulaq asatyn memleket» qalyptastyrý qajet. El basqarý jáne sheshim qabyldaý isine azamattardy barynsha tartqan jón.

Men saılaýda jeńiske jetken partııa Memleket basshysyna Premer-mınıstrdiń kandıdatýrasyn usyna alatynyn atap óttim. Búgin men Májilis tór­aǵasy Erlan Jaqanuly Qo­shanovty qabyldadym. Jańa ǵana fraksııa jetekshilerimen arnaıy kezdestim. Úkimet basshysy laýazymyna «Amanat» partııasy usynǵan kandıdatty talqyladyq. Ortaq mámilege keldik.

Ata zańymyzdyń 44-babyna sáıkes, Premer-mınıstr laýa­zymyna Álıhan Ashanuly Sma­ıylovtyń kandıdatýrasyn usynamyn. Barshańyz bul aza­matty jaqsy tanısyz­dar. Bilik­ti ári tájirıbeli maman. Ju­mysqa adal, eńbekqor adam. Ol Úkimettiń aldynda turǵan min­­detterdi jaqsy biledi. Oǵan jańa Úkimettiń tizginin senip tap­­syrýǵa bolady dep sanaımyn. Konstıtýsııanyń 56-babyna sáıkes Premer-mınıstr laýa­zymyna Álıhan Ashanuly Smaıylovty taǵaıyndaý úshin Má­ji­listiń kelisim berýin suraı­myn», dedi Q.Toqaev.

JSDP qoldamady

Budan keıin Májilis depýtattary Prezıdenttiń usynysyna qatysty pikir bildirdi. Alǵash bolyp pikir bildirgen «Amanat» partııasy fraksııasynyń jetekshisi Elnur Beısenbaev usynysty qoldaıtynyn jetkizdi.

«Qazaqstan demokratııalyq ózgeristerdi birtindep dáıekti jáne júıeli túrde iske asyryp kele­di. Memleket basshysynyń bas­ta­masymen elimizdegi saıası júıeni qaıta jańǵyrtý úderisi Konstıtýsııalyq reformadan naqty bastaý aldy. Endigi mańyzdy qadam – Úkimettiń jańa quramyn jasaqtaý. Atalǵan ózgerister partııa men azamattyq qoǵamǵa senimdi arttyrady. «Amanat» saılaýda kópshiliktiń daýsyna ıe bolyp, jeńise jetken partııa retinde Premer-mınıstr laýazymyna kandıdatýra usyndy. Mundaı tájirıbe Parlamenttiń rólin ǵana kúsheıtip qoımaı, saıası partııalardyń jaýapkershiligin arttyrady», dedi E.Beısenbaev.

Fraksııa jetekshisiniń aıtýynsha, Úkimettiń jumysyn «Amanat» jiti baqylaýǵa alyp, onyń árbir sheshimin maıshammen qaramaq. Tipti qajet jaǵdaıda partııa tıisti sharalar qoldaný­ǵa deıin barýǵa daıyn ekenin málimdedi.

«Sońǵy bir jylda Úkimetke qoǵam tarapynan aıtylǵan syn az bolǵan joq. Biraq mınıstrler kabınetiniń nebári bir-aq jyl ju­mys istegenin eskerýimiz qa­jet. Bir jyl – Úkimettiń jumy­syn obektıvti baǵalaý úshin tym qysqa ýaqyt. Oǵan qosa Sma­ıylovtyń kabıneti kúrdeli geo­saıası jaǵdaıda jumys istedi. Syrt­qy saıasattaǵy sanksııa­lar­dyń kúsheıýi, álemdik ınflıa­sııanyń turaqtamaýy bizdiń de ekonomıkamyzǵa keri áserin tı­gizip otyr. Budan bólek, 2 jyl­ǵa jýyq ýaqyt Úkimet pandemııanyń sal­darymen kúresti. Ekinshiden, saıası basshylardyń jıi aýys-tú­ıisi reformalardyń qarqy­ny­nyń tómendeýine ákep soqty­rady. Qazir bizge mundaı qadam­ǵa barýdyń qajeti joq dep esep­teımin», dedi E.Beısenbaev.

Tómengi Palata fraksııa­lary­nyń kópshiligi Álıhan Smaıy­lov­tyń kandıdatýrasyn qoldaǵa­nymen, Jalpyulttyq sosıal-demokratııalyq partııasy oǵan qarsy shyqty.

«Búgingi kezdesýde kóterilip otyr­ǵan másele óte mańyzdy, taǵ­dyrsheshti desek te bolady. Sóz joq, sizdiń 30 jyl boıy ábden bylyqqa batqan júıeni ózgertemin degen qulshynysyńyzdy kórip otyrmyz. Biraq ony erteń júzege asyratyn memlekettik apparat, onyń ishinde Úkimet ekeni anyq. Kúni keshe ózińiz de bolashaq Úki­mettiń aldynda buryn-soń­dy bolmaǵan aýqymdy mindet qoı­dyńyz. Biz 20 jyl bılikke oppozısııada júrip, halqymyz­dyń ál-aýqatynyń tómendeýine Úkimettiń álsiz áleýmettik saıasaty kináli ekenine kózimiz jetti. Al endi búgin amanattyqtar óz kópshiligin kórsetip, usynys berip otyr. Árıne, parlament­tik oppozısııa retinde biz usy­nys­qa qarsymyz», dedi JSDP fraksııasynyń múshesi Nurlan Áýesbaev.

«Aýyl» partııasy fraksııasy­nyń jetekshisi Anas Baqqojaev áńgi­mesin senim bildirgen halyq­qa alǵys aıtýdan bastady. So­dan keıin Úkimettiń nebári bir jyl ǵana jumys istegenine toqtal­dy. Oǵan naqty baǵa berý úshin bir­shama ýaqyt kerek dep esepteı­tinin jetkizdi.

«Keıbir bastamalary júzege asyp jatsa, kelesisi sońyna deıin jetip úlgergen joq. Jalpy, bizdiń partııa Úkimet jumysyn aýyldyń búgingi jaǵdaıymen baǵalaıdy. Al bul máselede Úkimetke aıtar usy­nysymyz, artar úmitimiz de je­terlik. Sondyqtan Álıhan As­han­uly basqarǵan Mınıstrler kabınetiniń qyzmetin orta jolda toqtatyp tastaýdyń ornyna, bastamalaryn sońyna deıin jetkizý kerek dep esepteımiz», dedi A.Baqqojaev.

Májilis depýtattary Úkimet bas­shysy kandıdatýrasyn talqy­laǵannan keıin «Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Prezıdentine Qazaq­stan Respýblıkasy Premer-mı­nıstri laýazymyna Álı­han As­hanuly Smaıylovty taǵa­ıyn­­daýǵa kelisim berilsin» de­gen qaý­ly jobasyna daýys berdi. Jal­py otyrysqa qatysqan 97 de­pýtattyń 82-si onyń kandıda­týra­syn qoldady. 7 depýtat qarsy shyǵyp, 8 depýtat qalys qaldy.

Basty mindet – turǵyndardyń ál-aýqatyn arttyrý

Budan keıin jańadan taǵa­ıyn­dalǵan Úkimet basshysy Á.Smaıylov sóz sóılep, senim art­qany úshin depýtattarǵa rızashylyǵyn bil­­dirdi. Bul qyzmetti úlken jaýap­kershilik dep sanaıtynyn jetkizdi. Mem­leket basshysy aı­qyndap bergen elimizdiń áleý­mettik-ekono­mıkalyq damýy, halyqtyń ómir súrý sapa­sy men ál-aýqatyn odan ári art­tyrý jónindegi mindetter Úk­imet jumysynyń negizgi ba­sym­­dyqtary bolatynyn atap ótti.

«Eń aldymen, biz Memleket bas­shysynyń Saılaýaldy baǵ­darlamasyn jáne «Amanat» partııasynyń baǵdarlamasyn iske asyramyz. Sonymen birge basqa da partııalar men depýtattardyń, bıznes-qaýymdastyqtar men azamattardyń syndarly usy­nys­taryn eskeremiz. Orta mer­zimdi kezeńde ekonomıkanyń ósimin 5 paıyzǵa deıin jetkizý, osy jyldyń aıaǵyna deıin ınflıasııany 2 ese tómendetý – biz úshin asa mańyzdy mindet.

Kásipkerlikti qoldaý jáne bıznes-klımatty jaqsartý jónin­degi keshendi sharalar, sondaı-aq bıznestiń túıtkildi máselelerin sheshý, halyqty jumyspen qamtý jáne azamattarymyzdyń naqty tabysyn ósirý – negizgi baǵyt­tardyń biri. Ekonomıkany árta­raptandyrýǵa, ishki naryqty otan­dyq taýarlarmen qamtamasyz etýge jáne qosylǵan quny joǵa­ry shıkizattyq emes taýarlar óndirisin ulǵaıtýǵa basymdyq beriledi», dedi Á.Smaıylov.

Sondaı-aq el ekonomıkasyna, birinshi kezekte, óńdeýshi salalarǵa aýqymdy ınvestısııalar tartý boıynsha sharalar qabyldanatynyn atap ótti. Aýyl sharýashylyǵyn damytý jáne azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin keshendi jumys atqarylmaq. Sonymen qatar energetıka salasyn damytý jáne kommýnaldyq ınfra­qurylymdy jańǵyrtý máseleleri óte mańyzdy.

«Ishki naryqty janar-jaǵar­maımen qamtamasyz etýge erekshe nazar aýdarylady. «Tarıf ornyna – ınvestısııa» baǵdarlamasyn iske asyrý elektr jáne kommýnal­dyq jelilerdiń tozýyn tómen­de­týge múmkindik beredi. «Aýyl – el besigi» jobasy aıasynda aýyldyq ınfraqurylymdy jańǵyrtý keńeıtiledi. Kólik jáne logıs­tıka salasynda ótkizý qabiletin arttyrýǵa jáne halyqaralyq dálizderdi damytýǵa basymdyq beriledi.

Bilim berý jáne densaýlyq saqtaý salalarynda qyzmetter­diń tıimdiligi men sapasyn jaqsar­tý, sonymen qatar sıfrlandyrýdy ári qaraı jalǵastyrý jáne memlekettik biryńǵaı sıfr­lyq platformany engizý bizdiń jumy­sy­myzdyń mańyzdy baǵyttary bolady. Úkimettiń aldynda qoıyl­ǵan mindetterdi sheshý úshin tıis­ti sharalar qabyldanady. Par­lament depýtattarymen ózara birlesip, úılesimdi jáne nátıjeli jumys isteımiz dep senim bildiremin», dedi Á.Smaıylov.