Premer-mınıstr Álıhan Smaıylovtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda Memleket basshysynyń VIII saılanǵan Parlamenttiń birinshi sessııasynyń ashylýy barysynda bergen tapsyrmalaryn iske asyrý jónindegi sharalar qaraldy.
Ulttyq ekonomıka mınıstriniń mindetin atqarýshy Álibek Qýantyrov, Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstriniń mindetin atqarýshy Marat Qarabaev, Energetıka mınıstriniń mindetin atqarýshy Bolat Aqsholaqov, Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń mindetin atqarýshy Erbol Qarashókeev, Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstriniń mindetin atqarýshy Tamara Dúısenova, Densaýlyq saqtaý mınıstriniń mindetin atqarýshy Ajar Ǵınııat, Oqý-aǵartý mınıstriniń mindetin atqarýshy Ǵanı Beısembaev, Mádenıet jáne sport mınıstriniń mindetin atqarýshy Ashat Oralov óz baǵyttary boıynsha jumys josparlary týraly baıandady.
Premer-mınıstr Úkimet jumysynyń negizgi basymdyqtary eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy jáne halyqtyń ómir súrý sapasyn arttyrý ekendigin atap ótti. Memlekettik organdar Prezıdenttiń saılaýaldy baǵdarlamasyn iske asyrýda jáne Parlamenttegi basym kópshilik «Amanat» partııasynyń baǵdarlamasyn oryndaýǵa kiristi. Bul rette Májiliske ótken barlyq partııalarmen birge belsendi jumys júrgiziletin bolady.
«Bizdiń aldymyzda bıyl ekonomıkalyq ósimdi 4%-ǵa, al orta merzimdi perspektıvada 5%-ǵa deıin jetkizý mindeti tur. Ekonomıkalyq saıasat birinshi kezekte, bıznesti qoldaýǵa baǵyttalýy tıis. Bul oraıda, negizgi salalarǵa tartylatyn otandyq jáne sheteldik ınvestısııalardyń kólemin ulǵaıtýymyz kerek» dedi Álıhan Smaıylov.
Onyń aıtýynsha, jyl sońyna qaraı, ınflıasııany 2 ese tómendetýge, eksporttyq áleýetti, jańa tehnologııalardy damytýǵa, zańnamany odan ári jetildirýge baǵyttalǵan naqty sharalardy iske asyrýǵa erekshe nazar aýdarý qajet. Atap aıtqanda, Úkimet aldynda ınflıasııany eskere otyryp, halyqtyń jalaqysynyń 4,6% deńgeıinde naqty ósýin qamtamasyz etý mindeti tur. Bul rette jumyssyzdyq 4,8%-ǵa deıin tómendeýge tıis.
«Barlyǵymyz osy kórsetkishterge qol jetkizý úshin bar kúsh-jigerimizdi biriktirýimiz qajet», dep atap ótti ol.
Premer-mınıstr sonymen qatar azamattardyń talap-tilekteri men ótinishterine der kezinde jaýap berý boıynsha júıeli ári nátıjeli jumysty talap etti, olardyń deni negizinen jumyspen qamtý, tabysty arttyrý, turǵyn úımen qamtamasyz etý jáne tirshilikke qajetti ınfraqurylym nysandaryna qatysty.
Sonymen qatar ol áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik baǵasynyń ósýin tejeýge jańa tásilderdi qoldaný qajettigin atap ótti. Onyń ishinde ónimsiz deldaldardy joıý, forvardtyq satyp alýdy belsendi qoldaný jáne kásiporyndardyń kredıttik qarajatqa qoljetimdiligin keńeıtý qajet.
«Saýda, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrlikteri maýsymaralyq kezeńde baǵany turaqtandyrý boıynsha qosymsha usynystar berýge tıis», dep atap kórsetti Álıhan Smaıylov.
Úkimet basshysy turǵyndardyń tarapynan aıtylǵan aryz-shaǵymdardyń kóp bóligi energııa obektileri men jylý jelileriniń jaǵdaıyna qatysty bolǵanyn eske saldy. Osyǵan baılanysty bıyldan bastap olardy jóndeý jáne rekonstrýksııalaý boıynsha aýqymdy jumys bastalady.
Premer-mınıstr ishki naryqty munaı ónimderimen qamtamasyz etý jáne olardyń baǵasy týraly máselelerine jeke toqtaldy.
«Elimizde janar-jaǵarmaı óndirý jyl saıyn ósip keledi. Sonymen qatar ony tutyný kólemi de arta túsýde. Biraq ol ishki tutyný kóleminiń ósýimen baılanysty bolyp otyrǵan joq. Baǵasy aıtarlyqtaı arzan bolǵandyqtan, bizdiń otyndy kórshi elderge tasyp áketý úrdisi beleń aldy», dedi Álıhan Smaıylov.
Máselen, benzın quny Reseıde 45%-ǵa, Qyrǵyzstanda 64%-ǵa, О́zbekstanda 100%-ǵa joǵary. Saldarynan biz janarmaı tapshylyǵyna, ásirese egin jumystaryn dızel otynymen qamtamasyz etýde eleýli qıyndyqtarǵa kezigip otyrmyz. Búginde otandyq munaı óńdeý zaýyttary óz múmkindikteriniń eń joǵary sheginde jumys isteýde.
«Benzın men dızel otynynyń baǵasyn odan ári ustap turý eldiń energetıkalyq qaýipsizdigine teris áser etýi múmkin. Biz Qazaqstan men kórshiles elder arasyndaǵy baǵa aıyrmasyn tómendetýge májbúrmiz. Bizde budan basqa jol joq. Áıtpese, bir aıdan keıin janarmaı tapshylyǵyna tap bolamyz», dep atap ótti ol.
Premer-mınıstr Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý sheńberinde: Ulttyq ekonomıka, Aýyl sharýashylyǵy jáne Saýda mınıstrlikteri qazirgi syn-qaterlerdi eskere otyryp, ınflıasııa deńgeıin baqylaý jáne tómendetý jónindegi sharalardy iske asyrýdyń tıimdiligin arttyrýy, Syrtqy ister mınıstrligi múddeli memlekettik organdarmen birlesip, ınvestısııa tartý rásimderindegi qordalanyp qalǵan júıelik problemalarǵa jan-jaqty taldaý júrgizý jáne 1 aı merzimde olardy joıý jóninde naqty usynystar engizý kerek ekenin atap ótti. «Atameken» UKP-men jáne múddeli memlekettik organdarmen birlese otyryp, shaǵyn jáne orta kásipkerlikti ekonomıka men eńbek naryǵynyń qozǵaýshy kúshine aınaldyrý úshin ony qoldaý boıynsha keshendi jospar ázirleý kerek.
Álıhan Smaıylov qazirgi ýaqytta bıznes-qoǵamdastyqpen birlesip memlekettiń túsinikti jáne boljamdy fıskaldyq saıasatyn qamtamasyz etýge múmkindik beretin jańa Bıýdjet jáne Salyq kodeksterin ázirleý júrgizilip jatqanyn eske saldy.
«Salyqtyq ákimshilendirý tolyǵymen táýekelderdi basqarý júıesine negizdelýi kerek jáne baqylaýdy barynsha sıfrlandyrý qajet. Bıýdjet kodeksiniń jobasynda memlekettik boryshtyń ósý problemalaryn sheshýge, Ulttyq qordan beriletin transfertterdi tómendetýge, sondaı-aq barlyq deńgeıdegi bıýdjetterdi ıgerýdiń tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan túzetýler kózdelýge tıis», dedi ol.
Úkimet basshysy elden Zańsyz shyǵarylǵan aktıvterdi memleketke qaıtarý jónindegi zań jobasyn Parlamentke ýaqtyly engizilýiniń, sondaı-aq strategııalyq josparlaý sapasyn arttyrýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Atap aıtqanda, sarapshylar men bıznes ókilderimen ózara is-qımyl jasaı otyryp, Qazaqstannyń 2050 jylǵa deıingi damý strategııasyn ózektendirý boıynsha jumys júrgizýi tıis.
Ekonomıkanyń naqty sektoryndaǵy mindetterge kóshe otyryp, Premer-mınıstr Taýar gazyn tıimdi jáne utymdy tutyný josparyn ázirleý, depýtattyq korpýspen jylý jáne elektr energetıkasyn retteýge baǵyttalǵan zań jobalaryn sapaly pysyqtalýyn qamtamasyz etý jáne barlyq kommýnaldyq ınfraqurylymnyń turaqty jumysyn qamtamasyz etý úshin olardyń aldyn alatyn sharalar qabyldaý qajettigin atap ótti.
«Biz qazirdiń ózinde energııa qadaǵalaý qyzmetin kúsheıtip jatyrmyz, sondaı-aq energııa kásiporyndarynyń birinshi basshylarynyń jaýapkershiligin arttyramyz. Tutastaı alǵanda, eldiń ornyqty ınfraqurylymdyq karkasynyń ulttyq josparyn ázirleýge tıis. Onda ınfraqurylymdyq damýdyń barlyq negizgi máselelerin ashyp kórsetip, 2029 jylǵa deıingi negizgi jobalardy belgileý qajet», dedi Álıhan Smaıylov.
Sonymen qatar onyń aıtýynsha, Sý kodeksiniń ázirlenip jatqan redaksııasynda, ásirese aýyl sharýashylyǵynda sý resýrstaryn tıimdi basqarý jáne sý qoryn únemdeý boıynsha túbegeıli jańasha kózqaras qajet. Sonymen qatar Qurylys kodeksi arqyly qurylys salasyndaǵy barlyq quqyqtyq olqylyqtar men qaıshylyqtardy joıýy qajet. Premer-mınıstr azamattardyń tarapynan qajettiliktiń ósýin eskere otyryp, turǵyn úı saıasatyn qaıta qaraý qajet ekenin atap ótti. Atap aıtqanda, shekara mańyndaǵy aýdandarǵa qonys aýdarǵysy keletin azamattar úshin turǵyn úı baǵasyn arzandatýǵa kóńil bólý kerek.
Úkimet basshysy atap ótkendeı, shekara mańyndaǵy aýdandardy damytýda tıisti ınfraqurylymdy basym qarjylandyrýdy qamtamasyz etý jáne jergilikti turǵyndardy qoldaýdyń jańa sharalaryn kózdeý, onyń ishinde jalaqyǵa jáne basqa da áleýmettik tólemderge ústemeaqylar múmkindigin qarastyrý mańyzdy.
Álıhan Smaıylov sonymen qatar zańnamaǵa tıisti ózgerister engizý jáne azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin agrobıznes sýbektilerin qoldaý quraldaryn jyldam jetildirý esebinen geologııalyq saladaǵy rásimderdi jaqsartý jáne ońaılatý qajettigin atap ótti. Mysaly, «Aýyl amanaty» jańa baǵdarlamasy jeke qosalqy sharýashylyqtardy damytýǵa jeńildikpen kredıt berýdi kózdeıdi, bul da aýyl turǵyndarynyń ál-aýqatyn arttyrýǵa múmkindik beredi.
Máselelerdiń áleýmettik blogyna kóshe otyryp, Premer-mınıstr múgedektigi bar jáne olarǵa kútim jasaıtyn, sondaı-aq asyraýshysynan aıyrylǵan adamdarǵa tólenetin járdemaqylardyń mólsherin arttyrýdy jáne tóleýdi qamtamasyz etýdi, sondaı-aq zııandy eńbek jaǵdaıyndaǵy jumysshylar úshin arnaıy tólemder engizý jóninde sharalar qabyldaýdy tapsyrdy.
Onyń aıtýynsha, muǵalimderdi «qaǵazbastylyqtan» aryltyp, esep berý júktemesin azaıtý, ekonomıkanyń túrli sektorlarynan bıznes ókilderin tarta otyryp, «Ǵylym jáne tehnologııalyq saıasat týraly» zań jobasyn sapaly ázirleýdi qamtamasyz etý jáne medısına qyzmetkerleriniń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi sharalardy pysyqtaý qajet.
QR MSM jelisi boıynsha Úkimet basshysy buqaralyq sportty damytýdyń, salamatty ómir saltyn nasıhattaýdyń, otandyq fılmderdiń úlesin arttyrýdyń, sondaı-aq ádebıetti basyp shyǵarý men taratýdy ulǵaıtýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti.
Týrıstik salanyń áleýetin arttyrý úshin Mádenıet mınıstrligine ınfraqurylymdy damytý jáne qyzmet kórsetý servısin jaqsartý jáne osy salada bıznes júrgizý úshin barynsha qolaıly jaǵdaılar jasaý máselelerin pysyqtaý tapsyryldy.
«Biz Memleket basshysynyń Úkimet aldyna qoıǵan barlyq mindetterin oryndaýǵa tıispiz. Shynaıy básekege negizdelgen naryqtyq sharttardy jáne ekonomıkany demonopolızasııalaýdy qamtamasyz etip, ınfraqurylymdy jańǵyrtýymyz qajet. Ádiletti ári ashyq salyq júıesin qalyptastyryp, bıýdjet saıasatyn jetildirýimiz kerek. Elimizdiń búkil óndiristik áleýetin paıdalanýdyń, adam kapıtalynyń sapasyn arttyrýdyń mańyzy erekshe. Uzaq merzimdi perspektıvaǵa arnalǵan barlyq strategııalyq mindetterdi jahandyq úrdister men syn-qaterlerdi eskere otyryp júrgizý qajet», dep qorytyndylady Álıhan Smaıylov.