Kórshiler arasyndaǵy baılanys

Eki oblystyń arasyndaǵy shekarany Qıǵash ózeni bólip tur. Shekara syzyǵyndaǵy ózenniń qos jaǵalaýyndaǵy óńirler sha­ǵyn jáne orta kásipkerlik, aýyl sharýashylyǵy, bilim, den­saýlyq saqtaý, qurylys ındýs­trııasynda ornyqqan tıimdi kelissózderdi jandandyra berýdi kózdep otyr. Osyǵan oraı As­trahan oblysynyń iskerlik toby Atyraý oblysyna keldi. Qos óńirdiń basshylary Serik Shápkenov pen Igor Babýshkın arnaıy yntymaqtastyq memorandýmyna qol qoıdy. Onda 2023-2026 jyldarǵa saýda-eko­nomıkalyq, mádenı-gýma­nı­tar­lyq qarym-qatynasty ny­ǵaıtý jónindegi is-sharalar jospary qamtylǵan.

– Qazaqstan men Reseı – kóp­ǵasyrlyq tarıhy baılanystyratyn dostyǵy jarasqan elder. Bul baılanys Eýrazııalyq ekonomıkalyq Odaq, Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy jáne basqa da halyqaralyq uıymdar aıasynda jańa mazmunǵa ıe bolyp otyr. Osynyń bárinde de eki el jetekshi ról atqarady. Al Atyraý men Astrahan oblystary arasynda kóp jyldan beri saýda-ekonomıkalyq, ónerkásip, aýyl sharýashylyǵy, balyq sharýashylyǵy, tabıǵatty qorǵaý salalarynda jáne ózge de baǵyttar boıynsha tabysty yntymaqtastyq jolǵa qoıyldy. Kórshiles oblystardyń bir-birimen ekonomıkalyq baıla­ny­syn eksporttyń 12,5 paıyzǵa, al ımport kóleminiń 8 pa­ıyzǵa ósýinen baıqaýǵa bolady. Bul – eki el arasyndaǵy yntymaq­tastyqtyń jemisi. Biz eki oblysqa ortaq máselelerdi birlesip sheshý úshin óńiraralyq qatynasty odan ári nyǵaıtýdy kózdep otyrmyz, deıdi Serik Shápkenov.

Oblys ákiminiń aıtýynsha, kórshi óńirler arasynda ekono­mıkalyq, iskerlik baılanystyń tamyry tereńdep, áriptestik áleýeti arta túsken. Shekaralas aımaqtardyń bir-birimen taýa­r aınalymy ulǵaıyp keledi. Mu­naıly óńirdiń Reseı Fede­ra­sııasymen arasyndaǵy syrtqy saýda aınalymy 29,7 mln AQSh dollaryna jetken. Eksport – 6,2 mln, ımport kólemi 23,5 mln AQSh dollaryn quraıdy. Qazir Atyraý oblysynda 500-den astam reseılik kompa­nııa jumys isteıdi. Onyń ishinde munaı-gaz ónerkásibine, qury­lys ın­dýstrııasyna, qural-jab­dyqtar men túrli jabdyqtar ta­symaldaýǵa, aqparattyq tehnologııany damytýǵa maman­danǵan kásiporyndar bar.

Atyraýlyqtar Astrahan oblysynan azyq-túliktiń basym bóligi, onyń ishinde balyq, kartop, kókónister, qarbyz, kom­pozıttik materıaldar, sorbentter, túıirshikti polımerli zattar, plastmassa men temirjol vagondaryna arnalǵan jıyntyqtaýshy tamaq plenkasyn satyp alady. Tipti, arnaıy kıimder men re­zeńke aıaqkıimderi jetkiziledi. Al Astrahan oblysynyń tuty­nýshylary Qazaqstannan meha­nıkalyq qurylǵylar, qara metaldardan jasalǵan buıymdar men jeńil ónerkásip ónimderin satyp alady.

Astrahan joǵary oqý oryn­darynda 1 000-ǵa jýyq qazaqstandyq stýdent oqıdy. Qur­man­ǵazy atyndaǵy mádenı or­talyqtyń bazasynda qazaq­standyq ujymdardyń qaty­sýymen turaqty is-sharalar ót­kiziledi, al astrahandyq ártis­ter Atyraýda ótetin baıqaýlar men festıvalderge qatysady.

Astrahan oblysynyń gýbernatory Igor Babýshkınniń pikirine súıensek, kórshiles óńir­ler ekonomıkasynyń bar­lyq salasynda uqsastyq bar. Máse­len, eki óńirdiń aýyl sha­rýa­shylyǵynda, onyń ishinde balyq óndirisinde bir-birinen úırenýge bolatyn, tájirıbe al­masatyn úrdis qalyptasyp otyr. Kórshiles óńirlerdiń mektep bitirgen jastary joǵary oqý oryn­darynda bilim alyp júr. Máselen, 1 myńǵa jýyq qazaq­standyq stýdent oqıdy.

– Eki kún boıy Astrahan oblysynyń delegasııasy aty­raý­lyq áriptesterimen birge ara­daǵy yntymaqtastyqty jańa ba­ǵytpen damytý múmkin­digin talqylady. Aýyl sharýa­shy­lyǵy ónimderimen almasýdy oılastyryp otyrmyz. Sol se­bepten, atyraýlyq fer­mer­lerdi Astrahan obly­syndaǵy jármeńkege qatysýǵa shaqyramyz. Bizdiń iskerlik-gýma­nıtarlyq kelisim-shart­tarymyzdy nyǵaıtý maqsatynda Astrahan men Atyraý arasynda tikeleı áýe qatynasy qaıta jandanǵanyn qalaımyz, – dep málim etti Igor Babýshkın.

Munaıly óńirge kórshi oblys­tan kelgen delegasııa múshe­leri arasynda qyzyǵýshy­lyq tanyt­qandar bar. Sonyń biri – As­trahan oblysynyń aýyl sharýa­shylyǵy jáne balyq óner­kásibi mınıstri Rýslan Pashaev. Onyń deregine súıensek, Atyraýdyń aýyl sharýashylyǵy salasymen baılanys ornatýdyń tıimdi joldary qarastyrylady.

– Biz Atyraý oblysynyń aýyl sharýashylyǵy salasyn­daǵy áriptesterimizben baıla­nys or­natqymyz keledi. О́ıt­keni munda mal jáne ósim­dik sharýashylyǵynda, ba­lyq ónimderin óńdeýde, aýyl sha­­rýashylyǵy taýarlaryn ón­dirýde úlgi alatyndaı tájirıbe qalyp­tasypty. Astrahanda da bekire tuqymdas balyqtar túri ósiriledi. Bekireniń shaba­ǵy teńizge jiberiledi. Qara ýyldyryq daıyndaıdy. Aty­raý­da da dál osyndaı is qar­qyn alypty. Baǵaly bekire ba­lyqtaryn ósirý – kórshiles qos óńirdiń vızıttik kartasy. Balyqshylarymyz aýlaıtyn balyqtar birdeı – qaragóz, ala­buǵa, sazan. Aıyrmashylyq tek kefalda ǵana bolyp otyr. Bul balyq Atyraýda bar, biraq Astrahanda joq, degen pikirimen bólisti Rýslan Pashaev.

Al Astrahan saýda-óner­kásip palatasynyń prezıdenti Stanıslav Sınchenkonyń máli­metinshe, eki oblystyń kásip­kerlerin qoldaý maqsatynda jár­­meńkeler ótkizý, ortaq ká­sip ashý josparda bar. Ol As­­trahan oblysynda qazaq­standyq kásipkerlerdi aqpa­rattandyrýǵa, al Atyraý oblysynda «Atameken» kásipkerlerdi qoldaý palatasy arqyly reseılik kásipkerlerge arnalǵan senim telefonyn iske qosý týraly usy­nysyn bildirdi.

Teginde Astrahan oblysyn qazaqtyń da ejelgi ataqonysy deýge bolady. Bul – sol óńirde turatyn qandastardyń pikiri. Máselen, Volodar aýdanynyń Altynjar aýylynda qazaq kúı óneriniń atasy – Qurmanǵazy Saǵyrbaıulynyń kesenesi or­nalasqan. Bul aýylda 2005 jyly Qurmanǵazy atyndaǵy óńirlik mádenı ortalyǵy boı kótergen. Qazir atalǵan ortalyq alys-jaqyn shetelderdiń qo­naqtary kóp keletin mádenıet oshaǵyna aınalyp otyr. Uly kúıshiniń shyǵarmashylyǵy, ómiri týraly syr shertetin eksponattar qoıylǵan ortalyqta mýzeı men týrıster úshin qonaqúı ashyl­ǵan. Ortalyqta 40-qa jýyq adam jumys isteıdi. Deni – qan­dastarymyz, arasynda 25 dombyrashy bar. Sondaı-aq olardyń qatarynda «Belyı gorod» orys mýzykalyq ansambli men «Samal» qazaq mýzykalyq an­sam­bliniń ánshileri jumys isteıdi.

«Bizdiń ortalyqqa jyl saıy­n 1000-ǵa jýyq adam keledi. Qurmanǵazy Saǵyrbaıulynyń, onymen zamandas bolǵan qazaq­tardyń ómiri týraly maǵlumat beremiz. Atyraý oblysy ákim­diginiń jáne oblystyń janashyr azamattarynyń qoldaýymen má­denı ortalyqqa kúrdeli jón­deý júrgizdik. Qazir ortalyqtyń qyz­metinde tyń serpin bar», deıdi ortalyq dırektory Aman­geldi Ábilǵazıev.

Altynjardaǵy Qurmanǵazy mádenı ortalyǵyna Reseı men Qazaqstannan, shetelden baratyn týrıster az emes. Reseılikter elimizdiń ár óńirine gastroldik saparmen, týrıstik saıahatpen keledi. Tipti birlese óner kór­setip júrgen ujymdar bar. Máselen, N.Jantórın atyn­daǵy Atyraý oblystyq fılarmo­nııasynyń «Naryn» ult-aspaptar orkestri men Reseıdiń Astrahan qalasynan arnaıy kelgen «Skıf» kvarteti birlesken konsert berdi.

Astrahan oblysynyń má­denıet jáne týrızm mınıstri Olga Prokofevanyń deregine qaraǵanda, bul kvartettiń 1992 jyldan beri ótkizgen shyǵar­mashylyq keshi 1500-den asqan. Kvartet músheleri Reseıdiń 80 qala­synda, Norvegııa, Fın­lıandııa, Nıderlandy, Germanııa, Fransııa, Aýstrııa, Danııa, Ita­lııa, Qytaı, Saýd Arabııasy, Ońtústik Koreıa, Túrkimenstan men Qazaqstanda, onyń ishinde Atyraýda birneshe ret konsert ótkizgen.

– Qazaqstan – tek geogra­fııalyq ornalasýy jaǵynan ǵana emes, tarıhı, mádenı turǵydan Reseıge eń jaqyn ornalasqan el. Al Atyraý men Astrahan oblystarynyń turǵyndary bir-birimen burynnan áleýmettik-ekonomıkalyq turǵydan tyǵyz qarym-qatynas berik baılanys ornatyp keledi. Dostyq ráýish­tegi rýhanı baılanysymyzda shekara joq. Sonyń bir dáleli – Atyraý turǵyndarynyń aldynda «Skıf» kvartetiniń óner kórsetýi. Kvartet músheleri 30 jyldan beri birde-bir ret aýys­qan joq. Repertýarynda barlyq janrǵa tán mýzykalyq týyndylar bar. Mýzykanttar klassıkalyq, folklorlyq jáne qazirgi dáýir kompozıtorlar shyǵarǵan týyndylardy, djaz, rok baǵytyndaǵy shyǵarmalardy oryndaıdy, – deıdi Olga Pro­kofeva.

S.О́tebaev atyndaǵy Atyraý munaı jáne gaz ýnıversıtetinde bilim salasy mamandarynyń qa­tysýymen ekijaqty kezdesý ótti. Kezdesýde atalǵan ýnıver­sıtettegi kreatıvti ındýstrııa ortalyǵynyń basshysy Sábıt Muhanov, ǵylym jáne ınnovasııa jónindegi prorektor Rınat Isqaqov, oblystyq bilim berý basqarmasy basshysynyń orynbasary Aınagúl Dúısekenova, Astrahan oblystyq bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń kadr­lyq, bilim berý jáne ǵylymı-tehnıkalyq qamtamasyz etý bas­qarmasynyń basshysy Olga Tartakosvkaıa oqý-aǵartý salasyna qatysty birneshe máseleni talqyǵa saldy. Onyń ishinde kadr daıyndaý, birlesken ǵylymı zertteýler júrgizý, bilim alý­shylarǵa psıhologııalyq-peda­gogıkalyq qoldaý kórsetý, aka­de­mııalyq utqyrlyq baǵdar­lamasyn iske asyrý bar.

«Bul issapar biz úshin jemisti boldy. Biz Atyraýdaǵy mektep, kolledj, ýnıversıtet ju­­mysymen tanysyp, kásip­tik baǵdar boıynsha birles­ken is-sharalar vektoryn anyq­taý­dyń qajettigin túsindik. Atap aıtqanda, eki oblys tú­lek­­­teriniń joǵary oqý oryndary týraly málimet alýyna, oqýǵa nıet bildirýshilerge qol­daý kórsetemiz. Tárbıe ju­­my­syna qatysty baǵytqa da nazar aýdardyq. Pedagog-psı­hologterdi taǵylymdamadan ótkizý sekildi ózge de is-shara­lar­dy birlese júzege asyrýǵa múm­kindik bar», dedi Olga Tar­takosvkaıa.

Atyraý oblysy