Ata-babadan mura bolyp kelgen tórt túliktiń padıshasy jylqy janýarynyń Á.Qasteev atyndaǵy óner mýzeıiniń keń zalyna úıir-úıirimen josyla kelgen sátin almatylyqtar alǵash ret kórdi. «Ishse – sýsyn, jese – azyq, minse – kólik» Qambar ata túligi qylqalam sheberleriniń sýretteýinde ár qyrynan ashylyp, bir taqyrypty jyrlaýdyń munshama mol baı úlgisine eriksiz tánti boldy. Jaǵalata ilingen kartınalardaǵy móldiregen jylqynyń janaryna qaraǵan adamnyń boıyna qanat bitip, júreginde rýh oıandy. Baýyr eti balasyna «qulynym» dep emirengen qazaq pen jylqynyń ortaq qasıetin, jaqyndyǵyn sezindirgen kórme «Izder Iv/Perishte izi» dep atalady.
Kórme Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, professor Jumaqyn Qaırambaevtyń 70 jasqa tolǵan mereıtoıyna oraı ótkizilip otyr. Qazaqstan beıneleý ónerindegi kórnekti tulǵa, aıtýly ustaz J.Qaırambaevtyń esimi búgingi tańda barshaǵa tanymal. Ol qyryq úsh jyldan astam ýaqyt aralyǵynda T.Júrgenov atyndaǵy óner akademııasynda ustazdyq qyzmet atqaryp, 150-den astam shákirt tárbıelegen. Onyń sheberhanasynan shyqqan árbir sýretshi ónerde óz jolyn tapqan, qazaq ónerin elimizde ǵana emes, sonymen qatar álemdik alańdarda tanytyp júrgen sheberler. «Shákirtterimniń úlkeni jaqynda zeınetke shyqty, al kishisi – 30-da. Bizdiń «Izder» shyǵarmashylyq tobynyń izi qazaq beıneleý ónerinde saırap jatyr dep oılaımyn. 70-ke kelgenimde osyndaı keń kólemdi kórme uıymdastyrylyp jatqanyna rızamyn», dep shákirtterine shyn kóńilmen tebirenisin bildirdi.
Kórmeniń «Perishte izi» ataýy tereń mánge ıe. Ata-babalarymyz tulpar tuıaǵynyń izi qalǵan bir ýys topyraqty «Perishte izi» dep ataǵan. Osy topyraqtan yrymdap besiktegi náresteniń jastyǵynyń astyna salǵan. Keıde onyń emdik qasıeti bar dep, jańa týǵan shaqalaqty shomyldyratyn sýǵa da qosyp otyrǵan. Qazaq halqy úshin jylqynyń orny erekshe bolǵanynyń dáleli, elimizdiń ár aımaǵyndaǵy taýlarda jylqynyń beınesi keskindelgen tastardyń saqtalǵany. Osy sııaqty jylqy tuıaǵynyń izi beınelengen tastardy barlyq jerde «tulpartas» dep ataǵan.
Kórmeniń ereksheligi – alǵash ret Qazaqstan beıneleý óneri tarıhynda qazaq úshin qasıetti jylqy janýaryna arnaıy kórme arnalyp, tereń qamtylýy. Ǵasyrlar boıy jylqy adamnyń eń jaqyn serigi, tulpary, onyń ómiriniń ajyramas bóligi bolǵany dálel. Kórkem týyndylardyń barlyǵy kórmege arnaıy jazylyp, «realızmnen» bastap, túrli zamanaýı baǵyttardy da qamtıdy.
Tarıhy 2003 jyldan bastalatyn «Izder»-diń alǵashqy kórmesi Á.Qasteev atyndaǵy óner mýzeıinde ótti. Arada jıyrma jyldan keıin bıyl tórtinshi kórmesi uıymdastyrylyp otyr. Kórmege ustazdyń 20 shákirtiniń jalpy sany 55 týyndysy bir keńistikte usynyldy. Ulttyq sýret óneriniń jarqyn shyǵarmashylyq tulǵalaryna aınalǵan Dosbol Qasymov, Meıirjan Nurǵojın, Talǵat Tileýjanov, Azat Tabıev, Sáýle Dúısenbına, Ásemqul Beıbit, Nurahmet Nurbol, Oraqbaı Almas, Baqyt Seısenhanuly, Almas Nurǵojaev, Qabóke Oralbek, Álısher Júrgenov, Dýlat Úsenbaev, Aqqalı Zakır, Móldir Saǵyndyqova, Madına Narbaeva, Darıa Qaırambaeva, Ulan Daýbaı, Danııar Sarbasovtyń shyǵarmalarynda qazaq úshin qasterli jylqy janýary túrli rakýrsta úlken súıispenshilikpen beınelengen. Sondaı-aq kórmege Qazaqbaı Ájibekuly, Bahytnur Búrdesbekov, Álı Baqtygereev, Serik Taınov, Eraly Ospanuly, Nýrshıdın Baratov, Nurlan Qılybaev, Caıd Atabekov sekildi qonaq sýretshiler de qatysty. Mundaı pishinde uıymdastyrylǵan kórme qalyptasqan kórkemsýret mektebi men dástúrin odan ári sabaqtastyrýǵa jáne sheber men onyń izbasarlarynyń shyǵarmashylyq izdenisin úılesimdi órkendete túsedi.
ALMATY