Áıgili ǵalymnyń murasy saralandy

Elde medısınalyq Ulttyq orta­lyq­­tar ashylǵaly bilikti dárigerler sa­laǵa tereń boılap, aýrýy asqynǵan naý­qastardy emdep jazyp jatqanyna kýá bolyp kelemiz. Sol tájirıbeli dári­ger­ler kez kelgen aýrýdy emdep-jaz­ǵan­nan buryn aldyn alǵan tıimdi­rek eke­nin únemi eskertip-aq keledi. De­mek, professor Erbolat Dálenovtiń ózi bas­tap, profılaktıkalyq medısına ıns­tı­týtyn ashý týraly usynysty tek­ten-tek kótergen joq. Sol úshin de profılak­tıkalyq medısına, aýrý­lardy dıagnostıkalaý jáne aldyn alý salasyndaǵy irgeli zertteýlermen aınalysýǵa múmkindik beretin ıns­tıtýtqa osy baǵytta talmaı eńbektengen Erbolat Dálenovtiń esimin berý oryndy sheshim bolǵany anyq.

Instıtýttyń ashylý saltanaty­­nan keıin, Erbolat Derbisáliulyn eske ­al­ý­­ǵa arnalǵan konferensııada ǵalym­­nyń ómiri, eńbek jolymen qosa, ınstıtýt­tyń damý baǵyty jóninde tolym­dy oı-pikir aıtyldy. Konferensııada Den­saýlyq saqtaý mınıstri Ajar Ǵınııat, memleket jáne saıası qaıratker Qyrymbek Kósherbaev, Erbolat Derbi­sáliulynyń uly, Eýrazııalyq damý banki basqarma tóraǵasynyń orynbasary Rýslan Dálenov, kórnekti medısına ǵalymdary men qoǵamdyq densaý­lyq saqtaý qaıratkerleri akademıktiń eńbek jolyndaǵy aıtýly oqıǵalardy jipke tizgendeı jik-jigimen baıandasa, ǵalymnyń kózin kórgen jaısańdar kókeıde bir úzik syrdaı saqtalǵan esteligin aıtty. Áýeli Erbolat Derbi­sáliulymen zamandas, syrlas bolǵan Qyrymbek Kósherbaev, ǵalymnyń aza­mattyq ustanymy, paıym-parasaty ja­ıynda sóz bastap, kópshilikke oı salarlyq túsinikpen túıindedi.

– Menińshe, rýhanııatta, ǵylym-bilimde shákirttik sezimin joǵaltqan adam ustaz da, ǵalym da bola almaıdy. Erbolat Derbisáliuly o basta dúnıedegi eń qymbat, asyl nárse – adam ómirine janashyr bola bildi. Ol azamattyq pozısııasyn jastaı aıqyndap, ǵumyryn sol jolǵa arnady. Biz zamandas, syrlas bolǵasyn kezdesip, pikirlesip turýshy edik. Erekeń táýelsizdiktiń eleń-alań tusynda sanany naryqtyq relske kó­shirý kezeńinde medısınanyń ózekti máselelerin, damý joldaryn bıliktiń aldynda joǵary kásibı deńgeıde qoıa bildi. Búgin biz Erbolat Derbisáliuly­nyń ómirinen qandaı taǵylym alamyz degen suraqqa jaýap berýimiz kerek dep esepteımin. Erekeń zaman qubylsa da ýaqytyn maqsatyna táýeldi etip, aıtýly jetistikterge jetti. О́ziniń mektebin qalyptastyrdy. Shákirt tárbıeledi. Búgin biz sonyń kýágeri bolyp otyrmyz, – dedi Q.Kósherbaev.

Rasynda solaı, Erbolat Derbi­sáli­uly profılaktıkalyq medısına ǵy­lymı mektebiniń negizin qalady. Kór­nekti ǵalymdardyń tutas bir tobyn daıarlady. Olardyń aldy – qazir medısına salasyna eńbegi sińgen dári­ger. Akademık E.Dálenov – qazirgi Astana medısına ýnıversıteti, bu­ryn­ǵy Selınograd medısınalyq ıns­tıtýtynyń alǵashqy túlekteriniń biri. Ol eldegi profılaktıkalyq medısı­na akademııasynyń jáne valeologııa akademııasynyń, Nıý-Iork Ǵylym aka­demııasynyń qurmetti akademıgi, eldegi Medısına ǵylymdary akademııasy­nyń korrespondent-múshesi bolǵan. Densaýlyq saqtaý mınıstri Ajar Ǵınııat ta Erbolat Derbisáliulynyń izdenisterine toqtalyp, mınıstrliktiń profılaktıkalyq medısınaǵa qoldaýy jaıynda habarlady.

– Akademık Erbolat Derbisáliuly Dálenov atyndaǵy profılaktıkalyq medısına ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń ashylýy medısına ǵylymyn ǵana emes, ulttyq densaýlyq saqtaý júıesin damytý úshin mańyzdy bolyp otyr. О́ıtkeni profılaktıkalyq medısına – salanyń basym baǵyttarynyń biri. Biz aýrýdyń aldyn alyp, asqynýyna jol bermeı emdesek, medısınanyń tıimdiligi artar edi. Dúnıejúzi densaýlyq saqtaý uıymy­nyń alǵashqy medısınalyq kómekti qar­jylandyrý kólemi 60%-dan kem bol­maýy kerek degen qaǵıdasyn, qazir elde 56%-ǵa oryndap, qarjynyń basym bóligin osy baǵytqa jumsap jatyrmyz. Erbolat Derbisáliuly aǵamyz osy oqý ornynda profılaktıkalyq medısınany zertteýmen shektelmeı, birneshe býyn shákirt tárbıeledi. Olardyń basym kópshiligi – otandyq medısına­nyń órkendeýine eseli úles qosyp júrgen ǵalymdar, dárigerler. Aǵamyzdyń jo­lyn jalǵaǵan shákirtteri ǵylymı-zert­teý ınstıtýtyn ashýdy basshylyqqa alǵan eken. Bul ýnıversıtettegi ǵana emes, el medısınasyndaǵy úlken jańa­lyq bolyp otyr, – dedi mınıstr.

Profılaktıkalyq medısına ınstı­týtyndaǵy mamandar túrli aýrýdy dıagnostıkalap, aldyn alý salasynda irgeli zertteýlermen aınalysady. Sondyqtan ınstıtýttyń jumysy bilim berýmen qatar, ǵylymı baǵytta damıdy. Instıtýttyń zertteý geografııa­sy elorda turǵyndaryn, sondaı-aq elimizdiń soltústigindegi Qostanaı, Aqmola, Petropavl jáne Pavlodar oblys­­taryn qamtıdy eken. Akademık Erbolat Derbisáliulynyń amanatyn ar­qa­laǵan ınstıtýt qyzmetkerleri salada bi­likti kadr daıarlaý isine serpin berip, medı­sına ǵylymyn óristetýge jol ashady dep seneıik.