El jáne Elbasy

Sóıtip, 1998 jyly Táýelsiz Qazaqstannyń astanasy Saryarqanyń bel ortasyndaǵy Aqmola (Astana) qalasyna kóshirildi. Halqymyz tuńǵysh ret óz tarıhynda el astanasynyń geosaıa­sı jáne ekonomıkalyq ornalasý basymdyqtaryn aıqyndady, bul tarıhı sheshim Prezıdent N.Á.Nazarbaevtyń kóregendigi men saıası kúsh-jigeri arqasynda júzege asyrylǵany búgingi kúnniń bultartpas aqıqaty. Elbasy N.Á.Nazarbaev «Astana – Qazaqstannyń uly dáýiri jáne strategııalyq vektory» dep osynaý tarıhı oqıǵanyń mańyzyn ashyp berdi.

Aqqalı AHMET,

Atyraý oblysy.H.Dosmuhamedov atyndaǵy Atyraý memlekettik ýnıversıtetiniń prorektory, tarıh ǵylymdarynyń doktory.

Jańa dáýirge qadam basqan táýelsiz Qazaqstannyń qazirgi zamanǵy elordasy qysqa merzim ishinde eldiń naq júreginde boı kóterdi. Naqtylaı aıtqanda, is júzinde Astana tek jańa elorda retinde ǵana órkendep qana qoımaı, Qazaqstannyń barlyq aımaqtaryndaǵy ındýstrııanyń damýshy salalarynyń ósýine qýatty serpin berdi. Memlekettik basqarýdyń ortalyq organdaryn buryn bolyp kórmegen merzim men qarqynda jańa astanaǵa kóshirý, qalanyń atyn Astana dep laıyqty túrde ataý – IýNESKO-nyń «Qalalar beıbitshilik úshin» medalimen marapattalǵan jańa ákimshilik, ǵylymı jáne mádenı ortalyqtardyń paıda bolýy atqarylǵan isterdiń aıshyqty aıǵaǵy. Astana el tarıhyndaǵy burynǵy elordalardan ózgeshe sáýletpen qanat jaıǵany otanshyl aza­mattarymyzdy zor maqtanyshqa, qa­­zaqstandyq pat­rıotızmniń tereń de te­birenisti sezimine bóledi. Astana qa­lasynda sáýlet óne­riniń qaıtalanbas ǵımarattary Aq­orda – Qazaqstan Res­pýblıkasy Pre­zıdentiniń rezıdensııasy, Báıterek – Astananyń basty sımvoly, Táýelsizdik saraıy, Beıbitshilik jáne kelisim saraıy, «Han Shatyr», «Astana-Arena», «Qazaq eli» monýmenti sekildi eshbir elde qaıtalanbaıtyn arhıtektýralyq nysandardyń boı kóterýi men elimizdiń tarıhı tulǵalary Kereı men Jánibek handarǵa, Kenesary, Qurmanǵazy, Jambyl, Baýyrjan Momyshulyna eskertkishter turǵyzylýy –Qazaq eliniń tarıhı shejiresin qamtyǵan tutas ansambldi qurady. Osy ansambldi tolyqtyra túsetin jáne bir nysan – Ulttyq murajaı da Astananyń ajaryn asha tústi. Búgingi tańda jańa elordany barsha qazaqstandyq maqtan tutady. О́ıtkeni, Astana Qazaqstannyń jańa dáýiriniń jarqyn kórinisi bolyp qana qoımaı, jahandyq ıntegrasııanyń úılestirýshi ári qýatty qozǵaýshy býynyna aınalyp otyr. Elimizdiń bas qalasynda jıi-jıi jalaýyn kóterip, jemisti isterdi jalǵastyryp jatqan keń aýqymdy halyqaralyq jıyndar men forýmdar, ǵylymı konferensııalar osynyń aıǵaǵy. 2001 jylǵy 18 mamyr kúni Astanada túrki dúnıesine qadiri joǵary qymbat murasy – Kúltegin eskertkishiniń kóshirmesi qoıyldy. Bul tarıhı oqıǵa Qazaqstannyń búkil túrki jurtynyń qarashańyraǵy ekenin taǵy bir dáleldegen edi.

Avetık AMIRHANIаN, Oral qalalyq máslıhatynyń depýtaty, «Aıdana» JShS dırektory:

«Biz tek jumyla jumys isteýimiz kerek»

El egemendigi jolynda eseli eńbek etip, halyqtyń ystyq yqylasyna bólengen, Otanymyzdyń damýyna ólsheýsiz úles qosqan tulǵany  qalaı madaqtasaq ta jarasady. Elbasy bıylǵy Joldaýynda Úkimetke jeti túrli tapsyrma berip,  «Bizdiń strategııa  2050-degi basty maqsattarǵa jetýdi kózdeıtin barlyq is-áreketterimiz naqty qaǵıdattarǵa negizdelýi tıis», dep túıindedi. Joldaýda áleýmettik máse­lelerge asa mán berilgen. Qazaqstandy  álemdegi aldyńǵy qatarly  30 eldiń qataryna qosýymyz kerek dep qadap aıtty. Asa mańyzdy bul qujatta qurylys salasyna da basa kóńil bólingen. Jylma-jyl elimizde qurylys salý qarqyndy damyp keledi. Shaǵyn jáne orta kásipkerlerdi  qoldaýǵa basqa elderde joq jeńildikter men jaǵdaılar jasalyp jatyr. Biz tek barshamyz bolyp jumyla jumys isteýimiz kerek. Qazaqstan – erek­she memleket, baı memleket. Onyń ereksheligi de, baı­lyǵy da  kópult­ty­ly­ǵynda. Júzden astam  ult pen ulystyń basyn biriktirip, bir shańyraq  astynda tatý-tátti ómir súrý kez kelgen elde bola bermeıtin baqyt. Biz – tatýlyǵy men turaqtylyǵy, dostyǵy men birligi jarasqan elmiz. Sondyqtan da, osyndaı baqytty baǵalaý, ony qurmetteý barshamyzdyń mindetimiz.

Batys Qazaqstan oblysy.

Ádilet ELEÝSOV, «Samuryq» jastar qoǵamdyq birlestigi qamqorshylar keńesiniń tóraǵasy:

«Astanamen birge asqaqtaýdamyz»

Elimizdiń jastary Astanany jaqsy kóredi jáne maqtan tutady. О́ıtkeni, bizder búgingi tamasha elordamyzben birge ósip, qanatymyz birge qataıyp keledi. Osy sebepti de ol bizge asa ystyq. Biz úshin Astana elimizdiń bas qalasy degen uǵymnan da joǵary turady. Bul – ósip-órkendep kele jatqan Qazaq eliniń sımvoly, onyń turǵyndarynyń maqtanyshy, Elbasymyzdyń erik-jigeri men erliginiń mysaly. Memleket basshysy qıyndyqtardan esh qaımyqpaı, egemen elimizdiń tarıhyn onyń jańa elordasynan bastaǵan jón dep sheshti. Osy arada aıryqsha atap kórsetetin bir jáıt, Prezıdent bul ıdeıasyn Otanymyzdyń ortalyq bóliginde ornalasqanymen, eń bir kenjelep qalǵan qalasynda júzege asyrýǵa bel baılady. Bárimiz de biletindeı jáne kórip otyrǵanymyzdaı, is júzinde taqyr jerden zamanaýı qala turǵyzý ońaıǵa soqqan joq. Biraq tamasha elorda salý týraly asqaq arman barlyq qıyndyqtardy jeńip shyǵýǵa járdemdesti. Bul is barlyq qa­zaq­standyqtardy osy tamasha bastamany túpki mánine deıin jetkizýge jumyldyrdy. Iаǵnı, elordanyń búgingi kelbetin ıelenýine memleketimizdiń barlyq óńirleri óz úlesterin qosty. Búginde Astana – álemdik sáýlet óneri men qala salý saıasatynyń keremet úlgisi. Muny elordaǵa kelip, onyń arhıtektýralyq ansamblderin kórgen sheteldik meımandar da moıyndaıdy. Sonymen birge, elorda qazirgi tańda túrli geosaıası, mádenı, sporttyq, konfessııalyq jáne basqa da san alýan sharalardyń dúnıejúzilik ortalyǵy bolyp tabylady. Buǵan mysal retinde Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezderin, ekonomıkalyq jáne qoǵamdyq forýmdardy, jáne, árıne, EKSPO-2017-ni atasaq ta jetkilikti ǵoı dep oılaımyn. Búginde Otanymyzdyń bas qalasyna tek sheteldik týrıs­ter ǵana emes, sondaı-aq, túrli jastaǵy qazaqstandyqtar da kún qurǵatpaı kelip jatady. Olardyń kópshiligi úshin osy saparlar armandaryn júzege asyrǵanmen birdeı baǵalanady. Mine, Astana kúni merekesi de keń kólemde atalyp ótti. Barlyq adamdar taǵy da elordanyń ásemdigi men álemdik mańyzy, osy qalany turǵyzyp, Qazaqstandy dúnıejúzilik qoǵamdastyqtaǵy qurmetti elder qataryna qosqan Elbasymyzdyń tulǵalylyǵy týraly jan-jaqty sóz qozǵady. Jáne bul sózder óte durys sózder boldy. О́ıtkeni, bul – oryndalǵan arman. Al biz sııaqty jastar úshin ósý men órkendeýdiń eren úlgisi.

PAVLODAR.

Kúlııa TURTAQYZY, kópbalaly ana:

«Baq-berekemiz»

Elbasymyzdyń danalyǵy jyl saıynǵy Joldaýlarynan aıqyn ańǵarylady. «Qazaqstan-2030» Strategııasynda Nursultan Ábishuly ana men balaǵa, qyz balalar tárbıesine erekshe oryn bergen. Halqymyz qanshama náýbetti bastan ótkerdi. Desek te, eńsesin tiktep, etegin jııa bildi. Búgingi ekonomıkamyzdyń ilgerilep, áleýmettik ahýaldyń jaqsaryp, el ordasy Astananyń asqaqtaýy osy is-áreketimizdiń aıqyn dáleli. Munyń bári de eń aldymen tuńǵysh Prezıdentimizdiń eren eńbegimen baılanysty ekenin tereń tebirenispen uǵynamyz. Elimizdiń resmı kezdesý ortalyqtaryna, ekonomıka, bilim jáne mádenıet mekenine aınalǵan Astanamyzdyń ajary kúnnen-kúnge kórkeıip kele­di. Ata-babalarymyzdyń kór­megen jaqsylyǵyn, yntymaq-bir­ligin kórý − búgingi urpaqtyń mańdaıyna jazylǵan baq.  Osynaý baqty qasterlep,  qadir­leı bilý − jastardyń mindeti. Erteńgi ómirdiń jalǵasy bolar ur­paqtyń ónegeli ómir súr­ýi­ne barlyq jaǵdaı jasalǵan. Pre­zıdent Nursultan Nazarbaevtyń júr­gizip otyrǵan salıqaly saıa­satynyń arqasynda qalyptasqan turaqtylyqtyń róli zor. Kóp balaly ana retinde men Elbasymyzdyń ana men balaǵa, jalpy áıelderge degen qamqorlyǵy, keleshekti kózdegen kemel bastamalary úshin sheksiz alǵysymdy bildiremin. Júregimiz qýanyshqa, júzimiz jylylyqqa tola bersin.

Ońtústik Qazaqstan oblysy, Saıram aýdany, Qutarys aýyly.

Shoqan ÁMIRHANOV, Qostanaı qalalyq meshitiniń ımamy:

«Arqamnan qaqqanyn áli umytpaımyn»

Elimiz tárizdi, ár áýlettiń, ár otbasynyń tarıhy bar. Meniń arǵy atalarym búkil Torǵaı óńirine belgili jandar.  Torǵaıdyń shejire qarttary  Shaqshaq Jánibek ıslam dinin taratyp, halqyn ımandylyqta ustaý úshin 17 jasar Azyn abyzdy Buharadan ózi  alyp kelgenin jyr etip aıtatyn bolǵan. Meniń arǵy atam Ospan qoja  sol Azyn abyzdyń násilinen eken. Ol kisiniń dinı tereń bilimimen qatar, sáýegeıligi de bolypty. О́tken ǵasyrdyń 20-shy jyldarynyń aıaǵyna deıin ómir súrgen ol  dúnıeden óter aldynda  «Zulmat zaman kele jatyr, ony kórmeı ketsem eken», depti.  Ol 1928 jyly qaıtys bolǵan soń, artynsha baılardy tárkileý,  molda-qojany qýý, asharshylyq náýbeti bastalady, onyń arty 1937 jyldyń qyrǵynyna ulasady. Ospan qojanyń  Muhamedýálı, Ámirhan, Hamza atty úsh uly bolady.  Ámirhan men Hamza din adamy jáne Ospan qojanyń balalary bolǵany úshin ǵana 37-shi jyly jazyqsyz qýǵyndalyp, Sibirge aıdalady. Ámirhan atam sol ketkennen qaıtyp oralmaıdy. Keıin izdestirip, anyqtaǵanymyzdaı, ol kisi Karelııada kebinsiz, kórsiz qyrylǵandardyń biri bolǵan. Ákem Ǵazız ákesinen on úsh jasynda jetim qalypty. Eldi ımandylyqqa uıytqan  meniń arǵy atam Ospan qojanyń atyn halyq Táýelsizdik kelgennen keıin dáriptedi. Onyń eńbegin búgingi urpaqqa jetkizdi. О́mir boıy ustazdyq etip,  Torǵaı óńirindegi bilim berý salasyna  úles qosqan ákem Ǵazız Ámirhanuly qurmetti demalysqa shyqqan soń, ımandylyq jolyna qyzmet etti. Aıtpaqshy, ákemniń Torǵaı kentindegi mýzeıler kesheniniń irgetasyn qalaýdaǵy, oǵan jádigerler jınaýdaǵy eńbegin de el biledi. Sonymen,  Torǵaı kentinde  alǵashqy meshittiń salynýyna, onyń saltanatty túrde ashylýyna ákem Ǵazız aqsaqaldyń eńbegi zor edi. Meniń din jolyn qalaýyma da marqum ákem sebepker bolǵan-tyn. 1992 jyly tamyzdyń aıaǵyna qaraı Torǵaı kentinde alǵashqy meshit esigin ashty. Sodan on kúnnen keıin, ıaǵnı qyrkúıek aıynda Elbasy Nursultan Nazarbaev Jangeldın aýdanyn aralady. Ol kisi jańa ashylǵan meshitke kelip, jınalǵan halyqqa arnap sóz sóıledi. Táýelsizdik qazaq halqynyń shólirkep jetken armany,  eldiń erteńgi nurly bolashaǵy ekenin aıtty. Ýaqyttyń ońaı  júk artyp otyrmaǵanyn eske saldy. Rasynda, ol naryqtyń qıyndyǵy tónip qalǵan kez edi. Nursultan Ábishulynyń: «О́zge ult ókilderine dostyqpen, syılastyqpen qaraýymyz qajet, olardy kókirekten ıtergenimiz qatelik bolady.  Táýelsiz eldiń damýy úshin bizge eń keregi – birlik, bereke, tynyshtyq», degeni esimde. Sol joly Prezıdent meshitti aralap kórdi, rıza boldy. Men ol kezde Táýelsizdik alǵannan keıin Torǵaı óńirindegi alǵashqy ashylǵan  meshittiń  jas ımamy bolatynmyn. О́zimniń de órimdeı jas kezim. Nursultan Ábishuly meshitti aralap kórgennen keıin men halqymyzdyń Táýelsizdik úshin arpalysyp ótken  ardaqtylarynyń, saıası qýǵyn-súrginniń jazyqsyz qurbandarynyń arýaǵyna baǵyshtap, quran oqydym. Elbasy da tize búgip, qol jaıdy. Ol janyma kelip, arqamnan qaǵyp, dinı bilimdi qaıdan alǵanymdy surady. Men Merkedegi medreseni bitirip kelgenimdi aıttym. Elbasynyń Táýelsizdiktiń eleń-alańynda ýaqyt taýyp, Jangeldın aýdanyna kelip, halyqty rýhtandyryp ketýi meni de jumysqa  asa yntalandyrǵan edi. Biz ákem ekeýmiz meshit janynan top ashyp, shákirtter tárbıeledik. Olar qazir jer-jerdegi meshitterde  ımamdyq qyzmet atqaryp júr. Tárbıelik máni zor dinı dástúrlerdi jańǵyrttyq. Meshittiń jumysy eldiń birligine, tutastyǵyna yqpal etti. Dástúrli ıslamdy  elge sińirýge, jastardyń jat toptardyń yqpalyna túsip ketpeýine, rýh tazalyǵyna qyzmet jasadyq. Qazir Qostanaı qalasyndaǵy kásipker Tólegen Jaılaýbaev saldyryp, halyqqa syıǵa tartqan qalalyq meshitti basqarý tizginin qolyma aldym. Munda da jumysty bastap kettik. Eldiń ımandylyq káýsarynan sýsyndaýyna, jastardyń jat aǵymdar jeteginde ketpeýine bar kúsh-qýatymdy, bilim qarymymdy salamyn. О́ıtkeni, dinimizdiń tazalyǵy memleket irgesin myqtaıtyn kúshtiń biri ekenin men jaqsy túsinemin.

QOSTANAI.