Atyraý oblysynda áli de sheshimin tappaǵan problema jeterlik. О́ńirge arnaıy kelgen Premer-mınıstrdiń orynbasary Altaı Kólginov áleýmettik salada qordalanǵan keıbir máselelerge nazar aýdardy.
Ásirese densaýlyq saqtaý salasynda kadr tapshylyǵy áli joıylǵan joq. Keıbir medısınalyq jabdyqtar eskirgen. Bul, árıne, medısınalyq kómektiń sapasyna keri áser etedi. Máselen, oblystyq onkologııa dıspanseriniń múmkindigi shektelip otyr deýge negiz bar. О́ıtkeni dıspanserdiń eskirgen ǵımaraty apatty jaǵdaıda tur. Munda medısınalyq jabdyqtardyń eskirýine baılanysty mı isikterin, áıelderdiń reprodýktıvti syrqatyn, basqa da aýyr dertterdi tolyq emdeý múmkin emes. Dıspanserge syzyqtyq údetkish, braheoterapııa apparaty, kompıýterlik tomograf kerek.
– О́ńirge keletin dárigerlerdi turǵyn úımen, kótermeaqymen qamtamasyz etý, medısınalyq nysandardy salý jáne jańǵyrtý úshin keshendi sheshimder qabyldaý qajet. Mańyzdy máseleniń biri – onkologııa dıspanseriniń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn jańartý. Oblys ákimdigi jelilik údetkishti ornalastyrýǵa qajet kanondy satyp alatyn bolsa, «Qazaqstan halqyna» qorynan ózge qymbat qural-jabdyqtarǵa qarjy bólý josparlanyp otyr. Sonda oblys turǵyndary bilikti medısınalyq kómekti jergilikti jerden jedel ári sapaly em alatyn bolady. Elimizdegi 16 onkologııalyq ortalyq «Qazaqstan halqyna» qory esebinen sáýlelik terapııa qurylǵylarymen jabdyqtalady, – dedi Altaı Kólginov.
О́ńirdiń bilim salasynda da birqatar sheshimin tappaǵan másele bar. Qazir tórt bilim ordasynyń ǵımaraty apatty jaǵdaıda bolsa, 11 mektepte sabaq úsh aýysymda oqytylady. Máselen, Mahambet aýylyndaǵy D.Tólenov atyndaǵy gımnazııa 1938 jyly salynǵan úsh jeke ǵımaratqa ornalasqan. Biraq bul ǵımarattarǵa robottehnıka men «STEAM» kabınetterin ornalastyrý múmkin emes. Endi jańa oqý jyly bastalǵanǵa deıin 600 oryndyq zamanaýı ǵımarat pen 300 oryndyq mektep-ınternat salynady.
Mektepterde pedagogıkalyq kadrlar jetispeıdi. Oqýshylardyń sapaly bilim alýy úshin mektepterde oryn tapshy bolyp otyr. Oqý-aǵartý mınıstrliginiń málimetinshe, Atyraý oblysynda fýnksıonaldyq saýattylyq, akademııalyq bilim, sondaı-aq UBT nátıjeleri óte tómen. Attestasııa qorytyndysymen shekti mánnen tómen upaı jınaǵan pán muǵalimderiniń úlesi boıynsha antırekord tirkelgen.
– Barlyq quraldardy paıdalanyp, oqýshylardyń bilim deńgeıin arttyrý qajet. Muǵalimderdiń kásibı deńgeıin arttyrý, oqytý ádistemesin qaıta qarap, halyqaralyq tájirıbeni barynsha paıdalanǵan jón. Aýyldardaǵy ınternet jyldamdyǵyn arttyrýdyń mańyzy zor, – dedi Premer-mınıstrdiń orynbasary.
О́ńirdegi eń iri joǵary oqý ornynyń biri – H.Dosmuhamedov atyndaǵy Atyraý ýnıversıtetinde 1000 oryndyq stýdenttik jataqhana qurylysyn salý jospary jasaqtalǵan. Jataqhanany salý úshin birneshe nusqa qarastyrylyp otyr. Onyń biri – qaryzǵa alynatyn qarajat esebinen bolsa, ekinshisi – memleket-jekemenshik áriptestigi.
Bul óńirde jumyspen qamtý ózekti máseleniń qataryna túsken emes. Osy oraıda Atyraýdaǵy «APEC PetroTechnic» joǵary kolledjiniń bazasynda tórt jyldan beri iri taý-ken óndirýshi kompanııanyń demeýshiligimen bilim berý jobasy júzege asyrylyp keledi. Munda Atyraý jáne kórshiles Mańǵystaý oblysynyń jumyssyz turǵyndarynyń munaı-gaz salasynda suranysqa ıe kásipterdi meńgerýine múmkindik bar. Oqytýdy tájirıbeli sheberler júrgizedi. Olar teorııalyq bilimmen birge tájirıbe beredi. Sonyń nátıjesinde, kásibı daıarlyq kýrsyn bitirýshileriniń 90%-ǵa jýyǵy jańa mamandyqpen jaqsy jalaqy alatyn jumys tabady.
Aýyldardaǵy jumyspen qamtý máselesin sheshýge «Aýyl amanaty» jobasynyń septigi tııýi múmkin. Premer-mınıstrdiń orynbasary Altaı Kólginov Mahambet aýdanynyń turǵyndarymen kezdesýde atalǵan jobanyń tıimdi tustaryna toqtaldy. Al turǵyndar eldi mekenderdi abattandyrý, jol salý, sýmen qamtý sekildi máselelerdi kóterdi.
– Kóktem – bastamany óz qolyńyzǵa alý, óz bıznesińizdi bastaý ýaqyty. Onyń ústine memleket jeke qosalqy sharýashylyqty nemese kásipkerlikti damytý úshin jeńildetilgen paıyzdyq mólsherlememen qolaıly qarjy, nesıelik demalystar men basqa da múmkindikter beredi. Bıyl jergilikti ákimdiktiń tapsyrysyna sáıkes «Aýyl amanaty» baǵdarlamasyn júzege asyrý úshin Atyraý oblysyna 1 mlrd 504 mln teńge bólindi. Bul qarajatqa 188 nesıe berip, 200-ge jýyq jeke qosalqy sharýashylyq qurý josparlanyp otyr, – dep málim etti Altaı Kólginov.
Atyraý oblysy