Alashqa adal qyzmet etken arda arystardyń alysta qalǵan qasiretti taǵdyryn sahna tilinde sýretteý qadamynyń qaısysy da kórermen tarapynan yqylassyz qalǵan emes. Poezııasynda mahabbatqa aıryqsha oryn berip, sezim men súıispenshilikti tamyljyta jyrlaýdan talmaı ketken Maǵjan Jumabaev pen jan jary Zylıhanyń mahabbatyn baıandaǵan Almatydaǵy Memlekettik Koreı mýzykalyq drama teatrynyń «Áıel mahabbaty» spektakli jınalǵan kópultty kórermenniń kóńilin bir-aq sátte baýrap aldy. «Kózben kórip, ishpen biletin» mahabbattyń tilin túsiný úshin tárjimanyń keregi de joq. Bastysy, áıeldiń móldiregen taza sezimi bar, mazdaǵan ot, jarǵa degen adaldyq bar.
Bul spektakl 2013 jyly Elena Kım men baletmeıster Anıta Soı ekeýiniń birigip qoıǵan debıýttik spektakli bolatyn. Arada on jyl ótkende Maǵjan Jumabaevtyń bıylǵy 130 jyldyq mereıtoıyna oraı jas rejısser Ekaterına Pen osy spektakldi az-kem ózgerispen qaıta jańǵyrtyp sahnalady. Pesanyń avtory – belgili jazýshy-dramatýrg Jumagúl Soltıeva. Kompozıtor Georgıı Iýn spektakl úshin arnaıy mýzyka jazyp, zulmat jyldardyń sherin keıipkerlerdiń qasiretti taǵdyrymen úılesimdi órnekteıdi.
Qoıylym alǵashqy kórinisten-aq talmaý tustan qarmaıdy. 1930 jyldardaǵy úzilissiz-úzdiksiz júrgizilgen saıası naýqannyń salqyny Maǵjannyń otbasyn da aınalyp ótken joq. Keshikken jaryn kútip, azynaǵan sýyq úıde búrisip jatqan Zylıhanyń jalǵyz ermegi – oı. Ekeýi de qýǵynda, kez kelgen sátte aldy-artyna qaratpaı alyp ketetin qorqaýlardan Zylıha da qashyp qutylmaq emes.
Rejısserdiń spektaklge turmystyq sıpat berýden tolyqtaı bas tartqany birden baıqalady. Pesa mıstıkalyq drama janrynda qoıylǵan. Mıstıka, qııal aralasqan jerde spektakldiń pishini sımvolızmmen aralasyp, ózgeshe qalyppen quıylatyny belgili. Rejısser Ekaterına Pen sahnalyq mınımalızmge den qoıǵan. Basyna qaıǵynyń qara bulty úıirilgen Zylıhada úlde men búldege oranatyndaı ońdy jaǵdaı qaıdan bolsyn. Maǵjan ómir súrgen kezeńniń tynysyn sezdiretin býtaforııadan bir belgi joq, dekorasııa ataýlydan sahnanyń dál ortasyna qoıylǵan jalǵyz temir tósek qana aqyn jarynyń jupyny ómirinen, surqyltaı zamannyń sumdyǵynan habar berip tur. Sahnadaǵy keńistik ekige bólingen: keıipkerdiń ishki jan dúnıesiniń ıllıýstrasııasy jáne keshegi kúndi eske alyp, ótkenniń shyrmaýynan shyǵa almaıtyn tuıyq sheńber. Bas keıipker de ekige jarylǵan – bir Zylıhanyń rólin eki aktrısa oınaıdy. Iyǵynda qasiretti jyldardyń júgi bar aqyl toqtatqan Zylıhanyń ishinde Maǵjannyń júregine shoq tastaǵan aq kóılekti otty jas arý otyr. Búgingi Zylıha men keshegi Zylıhanyń arasyn ýaqyttan tysqary baılanystyń kózge kórinbes názik jibi jalǵap tur.
Muń ıektep alǵan Zylıha arpalysqan oıdyń qursaýynan shyǵa almaı, ýaıymnyń tereńine túsip ketken. Maǵjanǵa degen saǵynyshymen, adal mahabbaty, azapty halimen jalǵyz ózi betpe-bet qalǵan. О́zimen ózi sóılesedi. О́zine myń márte suraq qoıyp, bir ret te jaýabyn taba almaı qınalǵan áıeldiń jan azaby aýyr. Qaýmalap kelip qylǵyndyratyn azapty oıdan Zylıha jyndanyp ketken be dersiń. Biraq ol jyndy emes. Adam kúni-túni ótken ómirin oılap, qyr sońynan qalmaı, ókshelep qýǵan elespen jekpe-jekke túsip, uzaq ýaqyt boıy úreı men ýaıymnyń tuńǵıyǵynan shyǵa almasa, sana qarsylyǵy da kúsheıe túsedi. Qajyǵan, ashynǵan Zylıhanyń ishinde otyrǵan jas Zylıha ózi sulý, ózi jas, erkin ári tegeýrindi. О́tkir. Batyl. Shyndyqtyń júzine shimirikpeı týra qaraıdy. Súıgen adamynyń sońynan ormandar men kólderdi kesip ótip, jarynyń janynan tabylǵan Zylıha – naǵyz mahabbat qaharmany. Maǵjannyń óleńderin jınap, bastyryp, saqtap, keıingige jetkizgen erlik ıesi. Bir adamnyń ekige jarylýy, Zylıhanyń rólinde eki aktrısanyń oınaýy – rejısserdiń tosyn sheshimi ǵana emes, keıipker obrazyn tolyqtyra túsetin utymdy tásil. Jas Zylıha – bul kekse tartqan Zylıhanyń ózine syrt kózben, syn kózimen qaraǵany. Ishki jan dúnıesiniń daýysy, keýdesine jınap alǵan kúmbir oıy, alter – egosy. Olar bir-birine uqsamaıdy, ártúrli, biraq bir adamnyń bolmysyn quraıdy. О́mir men ólimniń ortasynda turǵanda da olar birin-biri qaırap, qoldap, qorǵap tur. Mahabbat úshin, Maǵjan úshin otqa janyp, sýǵa batýǵa daıyn. Maǵjannyń soǵyp turǵan júreginiń ár yrǵaǵyn tereń tynyspen qabyldaıtyn Zylıhada erine adal nıetimen qyzmet etýden basqa arman joq. О́miri tartý etken kóp múmkindikti Maǵjan úshin qurban etken. Mundaı mahabbat ıesi búginde sırek. Sol sırekti biz Natalıa Lı men Evgenııa Iýnnyń dýetinde kórip, shyn sezindik. Maǵjan men Zylıhanyń mahabbatyn tarqatqan oqıǵadaǵy mańyzy bar kóp detal plastıka, bı tilimen, jaryq kúshimen jetkizildi. Koreı teatry rejısseriniń bul kórkem tásilin jalpy teatr rejıssýrasyndaǵy sony jańalyq retinde qabyldaýǵa bolady.
Spektaklde Maǵjannyń óleńderi qazaqsha oqyldy. Maǵjannyń rólinde oınaǵan Borıs Iýgaı orys tilinde sóılep júrip, kenet óleńdi qazaq tilinde oqı bastady. Tili – taza, ekpini – salmaqty, máneri – qońyr. Qazaq pa dersiń. Túsinip, júrekpen oqıdy, Maǵjannyń rýhyn jetkizý úshin jaýapkershilikpen qaraǵany baıqalady. Spektakldiń orys-qazaq tilinde, koreı-qazaq tilinde daıyndalǵany kórermen úshin qolaıly boldy. Sebebi koreı tilinen ǵana emes, kez kelgen bógde tilden tárjimalaýdyń da, qabyldaýdyń da ózindik qıyndyǵy bolady. Mundaıda tógilip, tamyljyp turǵan til boıaýynyń túsi solǵyn tartpaı qoımaıdy. Sondyqtan kórermenge túsinikti bolýy úshin premera orys-qazaq tilinde usynyldy.
«Áıel mahabbaty» spektakli Ońtústik Koreıanyń Pýsan qalasynda ótken halyqaralyq festıvalge de qatysyp qaıtty. Gastroldik sapar kezinde «Áıel mahabbatyn» tamashalaǵan jan-júregi názik koreı kórermeni talǵammen qoıylǵan sahna jumysyna joǵary baǵasyn berip, tańdaı qaqqan eken.
– Maǵjan aqynnyń janyna jalaý bolǵan Zylıha apamyzdyń ómirinen shertilgen áńgimeniń bir úzigi ǵana bul. Koreı teatry sahnalap otyrǵan bul spektakl óz zamanynan ozyp týǵan barlyq Alash ardaqtylarynyń jankeshti jaryna arnalǵan eskertkish dep bilemin. Zylıha apamyzdyń eri úshin kórmegen qorlyǵy joq. Shala saýatty qazaq áıeliniń eriniń sońynan Karelııaǵa on tórt ret izdep barǵany erlikpen para-par. El ishindegi qıyn jaǵdaıǵa qaramaı, Maǵjandy bosatyp alý úshin sonaý Máskeýge baryp, Maksım Gorkııdiń áıelin izdep taýyp, onymen kezdesip, jaı-japsardy baıandaıdy. Gorkııdiń aralasýymen barǵan sharýasy sátti sheshilip, 1936 jyly erimen birge elge oralady. Búgingi kórip otyrǵandaryńyz sol 1936 jyldyń 31 jeltoqsany, jańa jyl aldyndaǵy eń qaharly, eń aýyr kúnniń oqıǵasy bolatyn, – dedi Koreı teatry ártisterine alǵysyn bildirip, aǵynan jarylǵan dramatýrg Jumagúl Soltıeva.
Memlekettik Koreı mýzykalyq drama teatrynyń qazaq dramatýrginiń shyǵarmasyn sahnalap, ultymyz úshin qasterli Alash qaıratkeriniń kórkem beınesimen óz kórermenin tanystyrǵany basqa teatrlarǵa úlgi bolsa, quba-qup. Teatr ónerinde ilgeriletip áketýge turatyn iri qadam, jalǵasyn kútetin jaqsy jobanyń ǵumyry uzaq bolǵaı.
ALMATY