Búgingi kúni maı óńdeý zaýyttarynan bótelkedegi kúnbaǵys maıynyń satylý baǵasy ár óńirge baılanysty lıtrine qaraı 550-630 teńge aralyǵynda. Bul úrdisti mamandar reseılik brendter baǵasynyń korrelıasııasymen ǵana emes, sonymen qatar otandyq óndiristiń ósýimen de baılanystyrady. 2022-2023 jyldary tazartylǵan kúnbaǵys maıynyń óndirisi 22 paıyzǵa, ıaǵnı 15 myń tonnadan astam ulǵaıǵan.
Al 2023-2024 jyldar aralyǵynda elimizdegi kúnbaǵys maıyn óńdeýdiń jyldyq qýattylyǵy 100 myńnan asa tonnaǵa arttyrýdy josparlanyp otyr. Bıyl 40 myń tonnaǵa, aldaǵy jyly 66 myń tonnaǵa deıin jetkizý kózdelgen. Bul óz kezeginde ishki naryqty qanaǵattandyrýda ári uzaq merzimdi perspektıvada daıyn ónim baǵasynyń turaqtalýyna ákelmekshi.
Kúnbaǵys maıynyń ózindik qunyn turaqtandyrý maqsatynda otandyq maı zaýyttary quzyrly mınıstrliktermen memorandýmǵa qol qoıǵan. Onda bótelkedegi kúnbaǵys maıyn tikeleı maı zaýytynan satý baǵasynyń lımıti naqty jazylyp, ol bir ónimge logıstıkalyq shyǵyndar men dúkende qoıylatyn qosymsha baǵany qospaǵanda 750 teńgeden aspaýǵa tıis. «Maıly daqyldardy qaıta óńdeýshiler» ulttyq qaýymdastyǵy júrgizgen monıtorıng barysynda zaýyttardan kúnbaǵys maıyn satý baǵasy ótken jyldyń jeltoqsan aıymen salystyrǵanda 30%-ǵa deıin tómendegeni anyqtalǵan.
Bul jerde deldaldar men bólshek saýda jelileriniń taýar tańbasyn baqylaýdy quzyrly organdar júzege asyrýǵa tıis ekenin eske sala ketken jón. Al belgili bir naryq sýbektileri tarapynan buzýshylyqtar anyqtalǵan jaǵdaıda, tıisti bólimder árekettegi is-sharalardy qabyldaýy qajet.
«Otandyq kúnbaǵys maıyn óndirýshilerge óz ónimderin naryqtaǵy 30 paıyzdyq úlesti alyp jatqan iri saýda jelileriniń sórelerine qoıý máselesi qaralyp jatyr. Taǵy bir eskeretin mańyzdy jaıt – eksporttyq baj salyǵyn engizý. Bul is-shara kúnbaǵys tuqymyn eksporttaýdy shekteý jáne osy shıkizattyń tapshylyǵyn boldyrmaý úshin qabyldandy. Geosaıası jaǵdaıǵa baılanysty byltyr negizgi óndirýshi Ýkraına, Reseı, Argentına jáne EO elderinde kúnbaǵys tuqymyn óndirý ekinshi jyl qatarynan tómendedi. Bul faktor, óz kezeginde, álemdik naryqtaǵy ónim baǵasynyń qalyptasýyna áser etti. Baǵanyń kúrt jáne aıtarlyqtaı aýytqýy Ortalyq Azııa naryǵyna da áserin tıgizip jatyr. Sondyqtan azyq-túlik ınflıasııasynyń ósýine jol bermeý úshin áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlaryna ımportqa táýeldilikti azaıtýǵa memleket basymdyq berýi kerek», deıdi «Maıly daqyldardy qaıta óńdeýshiler» ulttyq qaýymdastyǵynyń basqarma tóraǵasy Iаdyqar Ibragımov.
Sonymen elimizde bıyl jyl basynda 111,8 myń tonna tazartylǵan jáne tazartylmaǵan ósimdik maıy óndirilgen. Tazartylǵan maı óndirisi bir jylda 1,3%, 25,3 myń tonnaǵa deıin tómendese, tazartylmaǵan maı óndirisi, kerisinshe, 40,2%, 86,4 myń tonnaǵa deıin ósken. Ásirese shyǵys óńirinde 11,6 myń tonna tazartylǵan jáne 30,4 myń tonna tazartylmaǵan maı óndirilgen. Odan keıin 6,8 myń tonna tazartylǵan maı óndirý jaǵynan ekinshi orynda Almaty, 5,7 myń tonnada úshinshi orynda Shymkent qalalary bar.
Jergilikti kompanııalardyń ónimi bir jylda 43%-ǵa ósip, 644,3 myń tonnaǵa jetti. Import, kerisinshe, 13%-ǵa azaıyp, 133 myń tonnany qurady. Importtyń úlesi, tıisinshe, bir jyl burynǵy 25,3%-ben salystyrǵanda 17,1%-dy quraǵan. Osy jyldyń basynda ósimdik maıynyń baǵasy ótken jylmen salystyrǵanda bir jyl ishinde 17,5%-ǵa ósken. Onyń ishinde kúnbaǵys maıy 17,2%, záıtún maıy 26,3%-ǵa qymbattaǵan.