Baýyrlas eldegi basqosý

Erlan Jaqanuly Ankarada Túrkııa Respýblıkasy Uly Ult­tyq jınalysynyń tóraǵasy Mustafa Shentoppen birge Qazaq­stan-Túrkııa dostyq saıa­ba­­ǵynyń saltanatty ashylý rá­simine qatysyp, barsha túrik halqyn torqaly toımen qut­tyqtap, baq-bereke tiledi. Is-shara Túr­­kııa Respýblıkasynyń 100 jyl­dyǵymen tuspa-tus kelip otyr.

«Qazaqstan men Túrkııa ara­syndaǵy qarym-qatynas ke­ńeıtilgen strategııalyq ynty­maqtastyq deńgeıine jetip, bar­lyq salada qarqyndy damyp jatyr. Oǵan, árıne, mem­leketterimizdiń basshylary Qasym-Jomart Toqaev pen Rejep Taııp Erdoǵannyń ná­tı­­jeli kelisimderiniń arqa­synda qol jetkizip otyrmyz. Al­da­ǵy ýaqytta da biz kóshbas­shy­la­rymyzdyń ekijaqty ynty­maq­tastyqty kúsheıtýge baǵyt­talǵan jumysyn Parlament deńgeıinde jalǵastyratyn bolamyz», dedi Erlan Qoshanov.

Májilis spıkeri saıabaqtyń ashylýy túbi bir, mádenıeti men tarıhy ortaq tamyrlas eki eldiń dostyǵy men yntymaǵyn nyǵaıta túsetinin atap ótti.

«Qazaqta «Aǵash tamyrymen, adam dostarymen myq­ty» degen sóz bar. Biz Túr­kııa­men dos­­tyǵymyzdy, baýyr­las­ty­ǵy­myz­dy joǵary baǵalaım­yz. Bo­la­shaqta bul saıabaq Ankara tur­ǵyn­dary men qonaqtary úshin ásem demalys ornyna aınalady dep senemiz», dedi Májilis spı­keri.

Saıabaq Ankaranyń kóne tarıhı ortalyǵy – Mamak aýdanynda ornalasqan. Aýdany 14 myń sharshy metr. Onda ot­ba­sylyq demalys, júgirý jáne dene shynyqtyrýmen aına­ly­sý úshin barlyq jaǵdaı ja­salǵan. Saıabaqta Kúltegin, Bil­ge qaǵan, Tonykók jazba es­kertkishteri ornatylǵan. Son­daı-aq qazaqtyń uly aqyny Abaı Qu­nanbaıulynyń men dana fılosof Ál-Farabıdiń músinderi bar.

Baýyrlas eki el arasyndaǵy dostyqty tereńdetý jaıy Par­lamentter spıker­leriniń ekeýara kezdesýinde de áńgimege arqaý boldy. Erlan Qo­shanov áýeli Túrkııada bolǵan joıqyn jer silkinisi barsha qazaq halqynyń qabyrǵasyn qaıystyrǵanyna toqtalyp, kóńil aıtty. Sonymen birge aldaǵy ýaqytta Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń tap­syrmasy­men jer silkinisi aýma­ǵynda bir­­qatar áleýmettik ǵıma­rattyń qu­rylysy josparlanyp otyrǵan atap ótti.

Májilis tóraǵasy Qa­zaq­­stan­­nyń Túrkııamen par­lament­aralyq yntymaqtas­tyq­ty odan ári nyǵaıtýǵa múddeli eke­nin aıtty.

«Búgingi kúnge deıin dostyq toptar men parlamenttik komıtetter deńgeıindegi yqpal­das­tyǵymyz oń nátıje kór­se­tip keldi. Sondyqtan bul qar­qy­ny­myzdy básendetpeı, bel­sen­dilik tanytyp, osy baǵytta ju­mysymyzdy jalǵastyrýymyz qajet. Bul zańnama salasynda jan-jaqty tájirıbe almasýǵa múmkindik beredi. Biz barlyq baǵytta belsendi qyzmet etýge daıynbyz», dedi Erlan Qoshanov.

Kezdesý sońynda taraptar Májilis pen Uly Ulttyq jı­na­lysy arasyndaǵy yntymaq­tas­tyq týraly hattamaǵa qol qoı­dy.

Sapar barysynda Májilis tóraǵasy Erlan Qoshanov tamyrlas Túrkııa eliniń astanasynda ótken «Ádiletti álem úshin parlamenttik dıplomatııa: energetıka, kóshi-qon, azyq-túlik» taqyrybyndaǵy Túrki memleketteri Parlamenttik Assam­bleıasynyń HII plenarlyq otyrysyna qatysty. Aldymen uıymǵa múshe elder Qazaqstan, Ázer­baıjan, Qyrǵyzstan jáne Túrkııa Parlamenti jetek­shileri TúrkPA Keńesi oty­rysynda bas qosty. Máji­lis spıkeri Túr­kııa tarapy­na qonaqjaılyq tanytyp, búgingi is-sharany joǵary deńgeıde uıym­das­tyr­ǵany úshin rızashylyq bildirdi.

Bıyl Túrki memleketteri Parlamenttik Assambleıasyna 15 jyl tolyp otyr. Osy ýa­qyt ishinde biraz sharýa atqa­ryl­­dy. Assambleıa áleýeti mol bir­­lestik ekenin dáleldep ke­le­di. Keńes otyrysynda Assam­bleıanyń jumysyn odan ári jan­­dandyrý úshin birqatar uıym­­dastyrýshylyq másele tal­­qylandy. Jıynda uıymda tór­aǵalyq etý mártebesi Qyrǵyz Par­lamentiniń tóraǵasynan Túr­­kııa Parlamenti basshysyna saltanatty túrde tapsyryldy. Sonan keıin TúrkPA-ǵa mú­she elder Parlamentteriniń je­­­tekshileri birlestiktiń HII ple­­narlyq otyrysyna jınaldy. Oǵan qonaq retinde kelgen Túrikmenstan Parlamenti basshysy men baqylaýshy mártebesine ıe Majarstan Parlamentiniń ókili qatysty. Al О́zbekstan Olıı Majlısi Senatynyń je­tekshisi jıynǵa onlaın re­ji­minde qatysty. Taraptar túr­ki dúnıesiniń keleshegine qa­tys­­ty mańyzdy máselelerdi ortaǵa saldy. Májilis tóraǵasy ózara senim men dostyqqa negiz­delgen yntymaqtastyqtyń ar­qa­synda túrki halyqtarynyń bir­ligi nyǵaıyp, dúnıejúzilik qoǵamdastyqta bedeli artyp kele jatqanyn atap ótti.

«Bizdiń memleket basshylarymyz túrki áleminiń damýy jolynda sheksiz úles qosyp keledi. Osydan bir jarym aı buryn Ankarada Túrki memleketteri uıy­mynyń kezekten tys sammıti ótti. Onda kóshbasshylar bizdiń baýyrlas elderimiz arasyndaǵy ózara is-qımyldy odan ári ny­ǵaıtýǵa baǵyttalǵan mańyzdy she­shimder qabyldady. Osyǵan oraı biz de óz tarapymyzdan par­lamentaralyq is-qımyl arqy­ly kóshbasshylarymyzdyń qar­qy­nyna ilese bilýimiz kerek», dedi Erlan Qoshanov.

Otyrys barysynda kún tár­tibindegi energetıka, kóshi-qon jáne azyq-túlik taqyryby jan-jaqty talqylandy. Bul túr­ki memleketteri úshin ózekti má­selege aınalyp otyr. О́z ke­ze­­­ginde, Májilis spıkeri Er­lan Qoshanov túrki keńistiginde ener­­getıkalyq jáne azyq-túlik qa­ýipsizdigin kúsheıtýge basa nazar aýdardy. Kóshi-qon salasynda da yntymaqtastyqty art­­tyrý qajet ekenin aıtty. Bul máseleni jan-jaqty tal­qylaý úshin halyqaralyq ǵy­lymı-tájirıbelik konferensııa uıymdastyrýdy usyndy. Erlan Qoshanov Qazaqstan Túrki áleminiń qara shańyraǵy retinde túrki ıntegrasııasynyń odan ári damýyn qoldaıtynyn málimdedi.

«Bıyl qazan aıynda Túrki memleketteri uıymynyń 10-me­reı­toılyq sammıti túrki ále­miniń altyn besigi – kıeli Túr­kistan shaharynda uıym­das­tyrylyp, tóraǵalyq Qazaq­stan­ǵa ótedi. Osy turǵyda barlyq túrki birlestikterimen birigip, «Túrki áleminiń keleshegi-2040» baǵdarlamasyn iske asyrý bo­ıyn­sha is-sharalar jospa­ryn qa­byldaýymyz qajet. Par­la­menttik Assambleıa retinde onyń oryndalýyn qadaǵalaýǵa tıis­piz», dedi Májilis spıkeri.

Spıker osy bastamalardyń barlyǵyn parlamenttik dıplomatııa arqyly iske asyrýǵa, túr­ki halyqtarynyń birligi men dostyǵyn odan ári nyǵaıtýǵa shaqyrdy. Otyrys sońynda taraptar Ankara deklarasııasyn qabyldady. TúrkPA-nyń kelesi HIII jıyny 2024 jyly Ázer­baıjanda ótedi.