Atyraýǵa nápaqa tabý úshin ózge elden keletinder kóp. Solardyń qataryndaǵy Qyrǵyzstan men О́zbekstannyń azamattary jeterlik. Alaıda shekaradan ótken soń iz-túzsiz joǵalyp ketetinder de bar. Sondaı jandardy tún uıqysyn tórt bólip, kindik qany tamǵan týǵan jerine jetkizer jolyna sarǵaıa qaraǵan ata-anasynyń, bir týǵan baýyrynyń alańdaýy oılantpaıtyn sekildi.
Máselen, qyrǵyz qyzy ápkesimen birge 2011 jyldan beri munaıly shahardaǵy bazarda túrli kıim-keshek satyp júrgen. Bastapqyda týystarymen telefon arqyly baılanysyp, ápkesi ekeýiniń amandyǵyn bildirip turǵan. Biraq ápkesi eline oralýǵa jınalǵanda, sińlisi Atyraýda qalýǵa sheshim qabyldapty. Qyrǵyzstanǵa aman jetken ápkesimen 2013 jyly aıshylyq alystan habar alǵyzatyn telefon arqyly sóılesken eken. Alaıda sol sátte ápkeli-sińlili ekeýi bir-birimen uzaqqa ajyraıtynyn bilmegen shyǵar. Nege ekeni belgisiz, Atyraýda qalǵan qyz 2013 jyldan keıin ne ápkesimen, ne ózge týystarymen baılanysqa shyqpaı qoıypty. Týystary ony sonaý Qyrǵyzstannan áldeneshe ret izdep kelip, taba almaı ketken. О́zderi tanystary arqyly izdep kórgenimen, taba almaǵan. Amaly taýsylǵan ápkesi jergilikti polısııaǵa júginýdi jón kóripti. Oblystyq polısııa departamenti bastyǵynyń buıryǵymen sheteldiktiń shaǵymyna oraı jedel izdestirý toby quryldy. Keıin krımınaldyq polısııa basqarmasynyń qyzmetkerleri qyrǵyz qyzynyń týystarymen renjiskenin anyqtady. Bir aýyz sózden kóńili qalǵan bolýy kerek, qyrǵyz qyzy on jyldan beri týystarymen «jasyrynbaq» oınaýǵa bekinipti.
«Bir-birimizdi 11 jyl boıy kórmegen edik. Kúni-túni sińlim aman-esen tabylsa eken dep tiledim. О́ıtkeni ony qatty saǵyndym. Endi mine, qýanyshymda shek joq», dep kózine jas aldy sińlisin qushaǵynan ajyrtpaǵan ápkesi.
Atyraýda turatyn ápkesimen 40 jyldan keıin kezdesken reseılik áıeldiń oqıǵasy da osyǵan uqsas. Bıyl aqpanda Reseı Federasııasyndaǵy Sankt-Peterbýrg qalasynyń 1947 jylǵy turǵyny Atyraýǵa keldi. Maqsaty – ápkesimen kezdesý. Aldyn ala ápkesiniń turaqty mekenjaıyn anyqtamapty. Bálkim, ápkesine tosyn syı jasap, qýantýdy kózdegen shyǵar. Biraq bul oıy iske asqan joq. О́ıtkeni munaıly shahardan apaıyn taba almaı, osharylyp qalǵan. Sodan keıin polısııa qyzmetkerlerinen kómek suraýdan basqa amaly qalmapty. Kórshi elden kelgen qonaqtyń ótinishimen Atyraý qalalyq polısııa basqarmasynyń ýchaskelik polısııa ınspektorlary, polısııa maıory Samalbek Begalıev pen polısııa kapıtany Aron Kenjebekuly jan-jaqty tekserý, izdestirý jumysyn júrgizdi. Qınalǵan janǵa qol ushyn sozǵan polıseıler reseılik áıeldiń týystaryn taýyp berdi.
«Týǵan apaıym osy qalada turatyn edi. Bir-birimizdi 40 jyl boıy kórgen joqpyz. Baýyrǵa degen saǵynyshtyń jóni bólek. Saǵynyshty betpe-bet kezdespeı, basý múmkin emes. Sol sebepten apaıymdy izdep kelgende, onyń turatyn mekenjaıyn bilmeı, ábden daǵdardym. Amalym qalmaǵan soń polısııa qyzmetkerlerinen kómek suradym. Jedel áreket etken polısııa qyzmetkerleri týystarymnyń mekenjaıyn taýyp, olarmen kezdestirdi. Shetel azamaty bolsam da, olar meniń ótinishime atústi qaraǵan joq. О́zderiniń kásibı mindetin adal atqaratynyna kýá boldym. Sharasyz janǵa kómektesken polısııa qyzmetkerleriniń jumysyna rızashylyǵymdy bildiremin» dep alǵysyn aıtty týystarymen qaýyshqan reseılik áıel.
Al О́zbekstan Respýblıkasynyń 48 jastaǵy turǵyny 2017 jyldan beri Atyraýda turatyny «Mıgrant» is-sharasy kezinde anyqtalǵan. El shekarasynan beri qadam basqanyna eki jyl ótken soń týystarynan baılanysyn úzgen. Alysta júrgenin jeleý etti me, álde basqa sebebin bar ma, ony túsindire almaıdy.
«Mundaı is-sharany ótkizýdiń birneshe maqsaty bar. Birinshiden, kóshi-qon zandylyǵyn buzǵan shetel azamattary anyqtalady. Ekinshiden, ózge el azamattarynyń el aýmaǵynda zańsyz júrýin boldyrmaý, úshinshiden, Qazaqstannan óz erkimen shyǵý týraly sot qaýlysyn oryndamaǵan sheteldikterdi anyqtaý kózdelgen», dep habarlady polısııa departamentiniń baspasóz qyzmeti.
Tártip saqshylaryn tek sheteldikter emes, atyraýlyq balalardyń da jıi joǵalatyny alańdatyp otyr. Jergilikti polısııa qyzmeti basqarmasy bastyǵynyń orynbasary, polısııa podpolkovnıgi Abzal Álipqalıevtiń deregine súıensek, jyl basynan beri kámeletke tolmaǵan 89 bala joǵalǵan.
– Atyraý oblysynda balalardyń joǵalý deregi kóbeıip barady. Bul – alańdatarlyq jaıt. Polısııa qyzmetkerlerine balalary úıine oralmaǵannan keıin 73 ata-ananyń shaǵymy tirkeldi. Mektep qyzmetkerlerinen 6 habar tústi. Turǵylyqty meken-jaıyn taba almaı adasqan balalar týraly 9 adam habar berdi, – deıdi Abzal Álipqalıev.
Onyń aıtýynsha, ata-analar kámeletke tolmaǵan jasóspirimder úıge kelmegen kezde ózderi izdegendi qup kóredi. Tek ózderi taba almaı, úmiti úzilýge aınalǵanda ǵana polısııaǵa habar beredi. Teginde balanyń joǵalǵanyn bilgen sátte polısııaǵa habarlaǵan jón. Bul joǵalǵan balalardy izdestirý jumysynyń sátti aıaqtalýyna septigin tıgizedi. Kóp jaǵdaıda ata-analar balalarynyń úıge kelýin kútip, oqıǵany jasyrýǵa tyrysady. Degenmen polısııa qyzmetkerleri joǵalǵan 89 balanyń bárin taýyp, ata-anasyna tapsyrǵan.
Atyraý oblysy