Kúnnen qýat alatyn mektep

2018 jyly elimizdiń Ener­getıka mınıstrliginiń qolda­ýymen «Shell» kompanııasy jáne Nazarbaev zııatkerlik mek­tepteri «Mektepterge kún energııasy» atty qanatqaqty jobany qolǵa alǵan-dy. Jobanyń maqsaty – elimizdegi bes mektep­te energııanyń shaǵyn qýatty júıe­sin qurýǵa baǵyttalǵan bi­re­geı platforma jasaý. Son­daı-aq jas býynnyń jaraty­lys­taný ǵylymdaryna, teh­no­logııaǵa, ınnovasııaǵa jáne kásip­kerlik­ke degen qyzyǵýshylyǵyn arttyrý.

Kún stansasynyń qurylysy ótken jyldyń qarasha aıynda qolǵa alyndy. Endi mekteptiń elektr energııasyna jumsaı­­tyn jyldyq shyǵyny orta eseppen 30 paıyzǵa, ıaǵnı 2-6 mln teń­gege deıin únemdeledi. Eń bas­tysy 240 fotoelektrlik panelden turatyn júıeler SO2 kólemin azaıtýǵa múmkindik be­redi. Al artylǵan elektr qýaty qalalyq jelige jóneltilip, energııany únemdeýge septigin tıgizedi. Fotoelektrlik júıeniń uzyndyǵy – 75 metr, bıiktigi 5 metrge deıin jetedi.

Túrkistan qalasynyń ákimi Nurbol Turashbekov bir jarym jyl buryn ashylǵan bilim ordasynyń balamaly energııa kózderin paıdalanýy úlken je­tistik ekenin atap ótti. «Mek­tep­terge kún energııasy» bir­lesken jobasynyń jemisin kó­rip otyrmyz. Joba aıasyndaǵy be­sinshi fotoelektrlik júıeniń Túr­kistanda ornatylýy – tarıhı sát. Bul maqsatty iske asyrý­da zııatkerlik oqý ordasynyń orny erekshe. Bilim uıasy ashyl­ǵannan beri Túrkistan halqynyń zııatkerlik áleýetin arttyrýǵa qyzmet etip keledi. Sondyqtan mundaǵy alǵyr da aqyldy shá­kirt­terden ekologııa, ekonomıka taqyryptaryna arnalǵan tyń jobalar kútemiz», dedi ol.

Sonymen qatar kompanııa jasóspirimderdiń tabıǵı qýat kózderin zertteýge qyzyǵý­shy­­lyǵyn arttyrý úshin mu­ǵa­­limderge arnap «Shell NXplorers» baǵdarlamasyn ­uıym­das­tyrypty. 2022 jyl­dyń qazan aıynda Túrkistan ob­lysynyń ustazdary úshin arnaıy bilim berý baǵdarlamasy boıynsha oqytý trenıngi ót­kizilgen. «Mektepterge kún ener­gııasy» jobasy – NIS stra­tegııasynyń mańyzdy bóligi. Bul STEM-bi­limdi engizý men eń bastysy, oqýshylar arasynda eko-máde­nıetti qalyptastyrý, sondaı-aq qorshaǵan ortaǵa úl­ken ja­ýap­kershilikpen qaraýǵa tár­bıeleýdegi tabysty bastama eke­nin besinshi márte dáleldedi. Qazirgi tańda ǵalymdar eko­lo­gııalyq mádenıetti adamzattyń tabıǵatpen birligi negizinde qa­rastyryp júr. Rasynda, mundaı adam qorshaǵan ortaǵa qamqor­lyq jasap, onyń joıylýy men lastanýyna jol bermeıdi», deı­di «Nazarbaev zııatkerlik mek­tepteri» derbes bilim berý uıy­mynyń basqarma tóraǵasy Ánýar Janǵozın.

Aıta keteıik, el boıynsha dál osyndaı kún elektr stansasy Astana, Oral, Atyraý jáne Aqtaý qalalarynda orna­las­qan zııatkerlik mektepter­de de bar. Bul júıeler ár oqý or­dasyna 100 kVt energııa ón­dirýge múmkindik beredi. Kún batareıalary ár mekteptiń qa­jet­tiligin qanaǵattandyrý úshin arnaıy ázirlengen metall qon­dyrǵylarǵa bekitilgen. «Kún pa­nelderiniń qondyrylýy jas býyn úshin jańartylǵan energııa kózderi boıynsha tabys­ty ǵylymı jobalar jasaý­dyń, mamandyq tańdaý men bola­shaq­ty aıqyndaýdyń qaınar kó­zine aınaldy», deıdi NIS Qam­qor­shylyq keńesiniń múshesi Kúlásh Shámshıdınova.

Taıaý Shyǵys, Soltústik Afrıka jáne TMD elderi boıyn­sha «Shell» konserniniń kor­poratıvtik qatynastar jónin­degi vıse-prezıdenti Djoanna Kýnzberg elimizdiń qorshaǵan ortany qorǵaý men balamaly energııa kózderin óndiriske engi­zý baǵytyndaǵy bastamalaryna erekshe toqtaldy. «Qazaqstan «jasyl» ekonomıkaǵa kóshý úshin úlken maqsattar qoıyp otyr. Bizdiń kompanııa memlekettiń osy baǵyttaǵy barlyq bastamasyn qoldaıdy. «Mektepterge kún energııasy» jobasy osy ót­peli kezeńge óz úlesimizdi qosýǵa baǵyttalǵan jobalardyń biri», dedi ol.