Ulttyq tárbıe jáne sabaqtastyq

Forýmnyń maqsaty – ult ta­rıhyndaǵy kemeńger tulǵa­lar­dyń parasat paıymyn zerdeleý, olardyń oı-murasyn, tálimdik qasıetin jańǵyrtý, ulttyq tárbıe jelisin saqtaı otyryp, urpaq­­tar sabaqtastyǵyn jalǵastyrý.

Ýnıversıtet rektorynyń keńes­shisi, belgili qalamger ári ádebıet synshysy Qulbek Ergó­bek, О́zbekáli Jánibekovtiń tár­bıe qaıratkerligi haqynda sóz sóı­ledi. Jazýshy «Mektep ustazy. Jas­tar ustazy. Ult ustazy» taqy­rybynda arnaıy baıandama ja­sady. Q.Ergóbek qazaqtyń qazirgi tarıhynda ózindik orny bar bire­geı tulǵa jaıly tyń derektermen bólisti. Eńbek jolyn aýyl mek­tebinde qarapaıym ustazdyqtan bastaǵan О́.Jánibekovtiń ustaz­dyq qabiletin aıshyqtap, jastar­dyń kóshbasshysy, ıdeologııalyq jumystyń qozǵaýshy kúshi sana­tyndaǵy qaıratkerlik qasıetin joǵary baǵalady. Elden erek qa­rymy, taǵylymdy eńbegi jóninde mol maǵlumattarmen mazmundy baıandap berdi.

– О́zbekáli Jánibekov – ult ustazy. Ujym ýnıversıtetti qoǵam qaıratkeriniń esimimen atasaq ­degen usynysyn kópshilikke bildirip otyr. Al búgin osy usynysty jú­zege asyrýdyń alǵashqy qadamy retinde «О́zbekáli Jánibekov orta­lyǵyn» ashtyq. Muny – qoǵam qaıratkerine degen qurmet, ıgilikti is dep bilgen abzal, – dedi ol.

О́z kezeginde «Ortalyq ult ta­rı­hyndaǵy birtýar tulǵanyń etno­grafııalyq baı murasyn zertteýge qyzmet etedi», dedi ǵalymdar. Iаǵnı ulttyq qundylyqtardy, qa­zaq mádenıetiniń qalyptasý úr­disi men damý belesterin ǵylymı tur­ǵyda dáıekteledi. Sol arqyly pedagog-mamandardyń bilimi men tájirıbesi burynǵydan da keńeıe túspek.

Iá, О́.Jánibekov ulttyq rý­hanııatqa ólsheýsiz úles qosqan tulǵa bolǵany sózsiz. Ol joǵary laýazymdy qyzmet atqarǵan tusta qazaq mádenıeti jaqsy damydy. Qaıratker ulttyq mádenı qun­dylyqtardy qaıta túletip jań­ǵyrtýǵa kóp kúsh salǵanyn bilemiz. Osylaısha onyń elge sińirgen eńbegi ult ustazy degen abyroıly ataqqa bóledi.

Jıynǵa Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrliginiń resmı ókil­derinen bólek, memlekettik organ­dardyń jaýapty tulǵalary, res­pýblıkadaǵy joǵary oqý oryn­darynyń áleýmettik jáne tárbıe isteri boıynsha prorektorlary, oqý oryndarynyń salalyq departament basshylary, stýdenttik ózin ózi basqarý uıymdarynyń ókil­de­ri qatysty.

Ýnıversıtettiń bas ǵıma­ra­tynda «Qazyǵurt» folklorlyq ansambliniń ónerimen jáne «Us­tazǵa taǵzym» eskertkishine gúl shoq­taryn qoıý rásimimen bastalǵan forým qonaqtaryna «Uly dala eli – órkenıetter toǵysynda» arheo­logııalyq kórmesi men stýdent­terdiń «Tarıhı tulǵalar jastar kózimen» atty sýret jáne qolóner sheberleriniń kórmesi tanystyryldy.

Al basqosýdyń resmı bólimi «Tarıhı tulǵalar» kórinisimen bas­taý aldy. Joǵary oqý oryn­da­rynyń alqaly májilisine Shym­kent qalasynyń ishki saıasat jáne jastar isteri jónindegi basqar­masy basshysynyń orynbasary Serǵazy Ábilhaıyrov qatysyp, kelgen qonaqtarǵa quttyqtaý le­bi­zin bildirdi. Sonymen birge ol bıik azamattyq mártebesi bar uly tulǵalardy qurmetteýge, olar­dyń esimderin halyq jadynda jań­ǵyrtýǵa arnalǵan eldik jıyn­nyń Shymkent qalasynda ótýin úlken mártebe dep baǵalap, halyqtyń tuǵyrly tulǵalary­nyń ómirlik joly ulttyq tarıhı sabaqtastyqtyń úzdiksiz dástúrin jalǵaıtynyn atap ótti.

Budan bólek Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi komı­teti tóraǵasynyń orynbasary A.Abylaıhannyń «Babalar ań­sa­ǵan parasatty, kemel urpaq» jáne Ońtústik Qazaqstan mem­le­kettik pedagogıkalyq ýnıver­sıtetiniń basqarma tóraǵasy-rektor G.Súgirbaevanyń «Ońtús­tik Qazaqstan memlekettik pedagogı­kalyq ýnıversıteti transformasııasy jáne ulttyq kod» taqy­rybyndaǵy baıandamalary tyń­daldy. Ýnıversıtet basshysy G.Sú­girbaeva forým jumysyna qa­tysýǵa kelgen azamattardyń izgi nıet, yqylastaryna erekshe iltı­pat bildirip, oqý ornynyń bú­gingi tynys-tirshiligi jóninde keń maǵlumat bere ketti. Rektor óz baıandamasynda Ońtústik Qazaqstan memlekettik pedagogıkalyq ýnı­versıtetiniń 2020 jyldan bastap bilim berýdegi zamanaýı trendterge sáıkes transformasııanyń jańa kezeńine qadam basqanyn atap ótti. Sondaı-aq osynaý bas­tamalar sapaly zamanaýı bilim, irgeli ınnovasııalyq ǵylym, rýhanı qundylyqqa negizdelgen tár­­bıe, damyǵan ınfraqurylym ba­symdyqtary boıynsha iske asyry­lyp jatqanyna toqtaldy.

Jańa formattaǵy pedagog­ter­di daıarlaýda rýhanı kemeldený men ulttyq kodty negizge alǵan ýnıversıtet keshendi rebrendıng júr­gizgenin, nátıjesinde oqý or­nynyń jańa logotıpi bekitilip, oqý ǵımarattaryna «Shańyraq», «Tumar», «Qazyna» syndy ult­tyq ataýlar berilgenin málimdedi. Negizgi aýdıtorııalar «Uly dala», «Máńgilik el» degen ataýlarǵa ıe bolsa, májilis zaly «Qazaqstan» ataýymen atalatynyn habarlady. Oqý ornynyń saıty da túrlenip, jańa tartymdy formatqa kóshi­rilgenin jetkizdi. Sonymen birge ulttyq tanymnyń órisin keńeıtýde birneshe halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııalar uıym­dastyrylǵanyn, ýnıversıtet ǵalymdarynyń bastamasymen ulttyq kod taqyryby boıynsha tyń mazmundy ǵylymı jobalardy iske asyrý qolǵa alynǵanyn baıandady.

Forým barysynda spıkerler tarapynan «Uly ustaz – Ál-Farabı», «Abaı Qunanbaevtyń «Tolyq adam» ilimi jáne qazirgi jastar», «Ál-Farabı jáne Sháká­rim murasyndaǵy «Kemel adam» máselesi», «Y.Altynsarın mura­lary tárbıe quraly retinde», «Uly dalanyń uly qyzdary», «Stýdenttik jastar arasynda esirtki jáne nashaqorlyqtyń aldyn alý jumystary, kezdesetin máseleler men sheshý joldary», «Akademııalyq adaldyq jáne sy­baılas jemqorlyqtyń aldyn alýdaǵy jastardyń úlesi», «Álı­han Bókeıhanov jáne Alash aǵar­týshylary ulttyq tárbıe týraly», «Maǵjan Jumabaevtyń «Pedagogıka» eńbegi jáne jastar tárbıesi», «Sıfrlyq tehnolo­gııalar patrıottyq tárbıe berýdiń quraly retinde» taqyryptary ­bo­ıynsha baıandamalar tyńdaldy.

Jıynnyń ekinshi bóliginde ýnıversıtetke kelgen qonaqtar oqý ordasynyń qoǵamdyq kásipter daıarlaý ortalyǵynyń úıirme je­tek­shileri ótkizgen «Ulttyq kod – rý­hanı bolmys kilti» sheberlik sa­baqtaryn tamashalady. Joǵary oqý oryndarynyń prorektorlaryna arnalyp «Maǵjan Juma­baev­tyń murasy negizinde balalar­dy sıfrlyq oıyndarmen tárbıe­leý men oqytý», «Joǵary bilim berý júıesindegi tárbıe jumy­syn uıymdastyrý ádistemeligi» semınarlary uıymdastyrylyp, «ashyq mıkrofon» formatynda jıylǵan kópshilik bir-birimen pikir almasty.

Al stýdenttik ózin ózi bas­qa­rý uıymdarynyń ókilderi úshin kósh­basshylyq qasıet psıho­logııa­lyq trenıngi ótkizilip, jastar ózderiniń máselesine arnalǵan pikir almasý alańynda bas qosty. Keleli jıyn ýnıversıtet jastarynyń gala-konsertimen jalǵasyn tapty.

Osy tusta aıta ketý kerek, bıyl «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy joǵary bilim men ǵylymdy damytýdyń 2023-2029 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasy» ázir­lenip, bekitildi. Atalǵan qujatta basym baǵyttardyń negizgisi retinde otandyq ǵalymdar sanyn arttyrý, ǵylymı ekojúıeni nyǵaıtý, ǵylymnyń ekonomıkadaǵy úlesin arttyrý, ýnıversıtettik ǵylymdy damytý, ǵylymdy basqarýdyń tetikterin jetildirý sekildi min­detter aıqyndalǵan.

О́z kezeginde Shymkent qala­syndaǵy Ońtústik Qazaqstan mem­­lekettik pedagogıkalyq ýnı­ver­sıtetinde ótken jyly ǵylymdy qoldaýǵa 200 mln teńgege jýyq qarjy baǵyttaldy. Ǵylym sala­syn granttyq qarjylandyrý aıasynda 6 joba iske asyrylyp, onyń 3-i «Jas ǵalym» baǵytyna arnaldy. Al 2023-2025 jyldarǵa arnalǵan ǵylymı jáne ǵylymı-tehnıkalyq jobalar boıynsha granttyq qarjylandyrýǵa 13 joba usynyldy. Ýnıversıtette sońǵy eki jylda 90-nan astam maqala halyqaralyq resenzııalanatyn jýrnaldarda jarııalansa, 20 ádebı týyndy avtorlyq kýálik ıelendi. 5 oqytýshy-professor «Bolashaq» stıpendııasynyń ıegeri sana­tynda ǵylymı taǵylymdamadan ótti. Ǵy­lymı zertteý jumystaryn ýnı­versıtetishilik qarjylandyrý sheńberinde 8,5 mln teńgege 8 jo­ba iriktelip, iske asyrylyp jatyr. Bıyl bul baǵytqa qaralǵan qarjy 13,5 mln teńgege jetti. Soń­ǵy úsh jyl kóleminde ýnıversıtet bazasynda 6 – halyqaralyq, 4 – respýblıkalyq ǵylymı konferensııa ótip, osy kezeńde 74 stýdent halyqaralyq, respýblıka­lyq olımpıadalardyń jeńimpazy atanǵan. О́zara yntymaqtastyq­ty arttyrý maqsatynda Tájikstan­nyń Hýdjand memlekettik ýnıversı­teti, elimizdiń Memlekettik orta­lyq mýzeıi, «Qazaqstan hal­qyna» jáne «Kemel Bolashaq» qor­lary­men áriptestik baılanystar ornatylǵan.

Sonymen eki kúnge jalǵasqan respýblıkalyq forýmǵa qaty­sýshylary «Jańarǵan, jańǵyrǵan, túrlengen Túrkistan» taqyryby aıasynda Túrkistan oblysy aýma­­ǵyndaǵy mádenı-tarıhı oryndarmen de tanysyp qaıtty.