QR Premer-mınıstri Álıhan Smaıylovtyń tóraǵalyǵymen ótken Memleket basshysynyń Saılaýaldy baǵdarlamasyn iske asyrý jónindegi respýblıkalyq shtabta 2029 jylǵa qaraı shaǵyn jáne orta bızneste (ShOB) jumyspen qamtylǵandar sanyn 4,7 mln adamǵa deıin jetkizý sharalary qaraldy, dep habarlaıdy Egemen.kz Úkimettiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Ulttyq ekonomıka birinshi vıse-mınıstri Tımýr Jaqsylyqovtyń baıandaýynsha, 2022 jyldyń qorytyndysy boıynsha otandyq bıznes barlyq negizgi kórsetkish boıynsha oń ósý serpinin kórsetti: ekonomıkadaǵy ShOB úlesi 36%-ǵa (+2,5%), jumys istep turǵan nysandar sany 1,8 mln-ǵa (+ 22%), ShOB-ta jumyspen qamtylǵandar sany 4,1 mln adamǵa (+16%) jetti.
Oblystar boıynsha 2022 jyldyń 4 toqsanynyń qorytyndysyna sáıkes ShOB-ta jumyspen qamtylǵandar sany Almaty (26%), Astana (15%) qalalarynda, Túrkistan oblysynda jáne Shymkentte (16%), Qyzylorda oblysynda (14%) eń joǵary ósim kórsetken. Al ShOB-ta jumyspen qamtylǵandar sanynyń ósýi boıynsha eń tómengi kórsetkish Pavlodar (0,3%), Soltústik Qazaqstan (1%) jáne Qostanaı (2,6%) oblystarynda tirkeldi.
Bıznesti memlekettik qarjylaı qoldaý quraldary aıasynda ótken jyly jalpy somasy 990 mlrd teńgeden asatyn nesıege 24,5 myń joba sýbsıdııalandy, al tólengen sýbsıdııalar somasy 181 mlrd teńgeden asty. Budan basqa shaǵyn jáne mıkrokásipkerlik nysandaryna jańa bıznes-ıdeıalardy iske asyrýǵa 3 mlrd teńgeden astam somaǵa 834 grant berildi. 41 jobany iske asyrý úshin qajetti ınfraqurylymdy júrgizýge 18,3 mlrd teńge bólindi.
Eńbek jáne áleýmettik qorǵaý vıse-mınıstri Oljas Ordabaev Memleket basshysynyń qalalar men aýdandarda turatyn árbir 10 myń adamǵa 100 jumys ornyn qurý jónindegi tapsyrmanyń oryndalýy týraly aıtyp berdi. Máselen, jyl basynan beri 86 myńnan astam adam jumysqa ornalastyrylǵan. Respýblıka boıynsha kórsetkishtiń oryndalýy 25%-dan asady. Eń joǵary kórsetkishter respýblıkalyq mańyzy bar qalalarda, Túrkistan jáne Almaty oblystarynda tirkelip otyr. Qalǵan óńirlerde jumys jospar boıynsha júrip jatyr.
Jalpy ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha Memleket basshysynyń osy bastamasy aıasynda 363 myń adam jeke kásipkerlik nysandarynda jumyspen qamtyldy. Osylaısha, barlyq óńirde kórsetkish asyra oryndaldy.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń jelisi boıynsha qoldaýdyń taǵy bir sharasy – jastarǵa jyldyq 2,5% mólsherlememen óteýsiz memlekettik grant pen shaǵyn nesıe berý. Bul maqsattarǵa 41 mlrd teńgeden astam qarjy qarastyrylǵan, bul 14,8 myń kásipkerlik nysanyna qoldaý kórsetýge múmkindik beredi, olardyń kóbi óz bıznes-ıdeıasyn júzege asyrýǵa alǵash ret múmkindik alady.
Sonymen qatar otyrysta «Atameken» UKP basqarma tóraǵasynyń orynbasary Tımýr Naqypbekov sóz sóıledi. О́ńirlerde qabyldanyp jatqan sharalar týraly Pavlodar oblysynyń ákimi Asaıyn Baıhanov, Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Aıdarbek Saparov, Qostanaı oblysynyń ákimi Qumar Aqsaqalov jáne Aqmola oblysynyń ákimi Ermek Marjyqpaev baıandady.
Premer-mınıstr Úkimettiń aldynda 2025 jylǵa qaraı ekonomıkadaǵy shaǵyn jáne orta bıznestiń úlesin 40%-ǵa deıin jetkizý mindeti turǵanyn atap ótti.
«Bul ekonomıka damýyn turaqty etýge jáne halyqtyń tabysyn arttyrýǵa eleýli úles qosady. Búgingi tańda ósý qarqyny respýblıka boıynsha 16% bolsa, keıbir aımaqtarda kórsetkish – tek 1-3% deńgeıinde. Bul máselege basa nazar aýdarý kerek. Jalpy kóptegen damyǵan memlekette ekonomıkaǵa negizgi úles qosýshy shaǵyn jáne orta bıznes bolyp keledi. Biz osyǵan umtylyp, bul oraıda tıisti sharalardy qabyldaýymyz kerek», dedi Álıhan Smaıylov.
Atap aıtqanda, azamattardyń óz isin ashý jáne damytý jónindegi bastamalaryn belsendi túrde qoldaý qajet. Bul rette barlyq aýdan men qala ákimderi jyl saıyn árbir 10 myń turǵynǵa 100 jańa jumys ornyn ashý týraly nysanaly ındıkatorlarǵa qol jetkizýi kerek.
«Ol úshin bıznes ashý jáne ony júrgizýge tıimdi jaǵdaı jasap, kásipkerlerdiń problemalaryn jedel sheshý asa mańyzdy. Máselen, jol, elektr energııasy, sý, jylýmen jabdyqtaý sııaqty bızneske qajet ınfraqurylym máselelerin ýaqytyly sheshý kerek. Bıznesti keńeıtý jumys oryndarynyń sanyn odan ári arttyrýǵa múmkindik beredi», dedi Premer-mınıstr.
Taǵy bir strategııalyq mindet – ekonomıka qajettilikterin óteý úshin kadrlar daıarlaý. Osyǵan baılanysty jalpy ekonomıkanyń, atap aıtqanda bıznestiń naqty qajettiligine baǵyttalǵan bilim berý júıesin jetildirý qajet.
Qorytyndylaı kele, Úkimet basshysy «artta qalǵan» óńirlerdiń ákimderine ShOB-ta jumyspen qamtylǵandardyń sanyn arttyrý jónindegi jumysty jandandyrýdy, sondaı-aq salalyq mınıstrliktermen jáne «Atameken» UKP-men ózara is-qımyldy kúsheıtýdi tapsyrdy. Oǵan qosa «Bıznestiń jol kartasy – 2025» jáne «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamalaryn iske asyrý tıimdiligin arttyrý, sondaı-aq bıznesti «kóleńkeden» shyǵarý jóninde pármendi sharalar qabyldaý talap etiledi.
«Shaǵyn bızneske salyq júktemesin azaıtý jáne qyzmetkerlerge eńbekaqy tóleý qorynan salyq tóleýdi jeńildetý úshin bıylǵy 1 qańtardan bastap biryńǵaı tólem jáne bólshek salyq rejımderi engizildi. Bul salyq rejımderi de shaǵyn jáne orta bıznes nysandarynda jumyspen qamtylǵandar sanyn arttyrýǵa yqpal etetin bolady», dep túıindedi Álıhan Smaıylov.