Atyraýda Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń kózi tiri maıdangeri joq. Biraq balalyq shaǵyn konslager tutqynynda ótkizgen Ekaterına Absatyrova turady. Ol Ekinshi dúnıejúzilik soǵys bastalǵan 1941 jyly otbasyndaǵy 12 adammen birge Fınlıandııadaǵy konslagerge túsken. Sol kezde 10 jasta bolǵan eken.
Konslager tutqynynda bolǵan Ekaterına Absatyrova 1931 jyly Mordovııada dúnıege kelgen. Onyń otbasy konslager tutqynynan 1944 jyly bostandyqqa shyqqan. «Sodan ekinshi dúnıejúzilik soǵys aıaqtalǵanǵa deıin ártúrli jumys istedim. Ashanada aspaz, áskerı gospıtalda sanıtar sekildi jumystardy atqardym», deıdi Ekaterına Absatyrova.
Soǵystan keıin atyraýlyq Vagaf Absatyrovpen otbasyn qurǵan. Al 1968 jyly otbasymen Atyraýǵa kóship kelgen. Jergilikti lokomotıv deposyna jumysqa ornalasyp, mashınısterdiń demalys úıinde kezekshilik atqarqan. Sol depodan zeınetke shyqqan.
– Syn saǵatta elin qorǵaǵan ardagerlerimizdi qurmetteý – bizdiń paryzymyz. Sol bir qıyn kúnder tarıh qoınaýyna endi. Alaıda maıdangerlerdiń erligi men tyl eńbekkerleriniń eren eńbegi eshqashan umytylmaıdy. Soǵysta jeńimpaz bolmaıdy. Biz sol kezdiń aýyrtpalyǵyn kórgen joqpyz. Qazir beıbit zamanda ǵumyr keship jatyrmyz. Jaqsylyqtarǵa tez úırenemiz. Soǵys jyldarynda halyqqa óte aýyr bolǵanyn bilemiz. Siz de qıyndyq kórdińiz. Biraq moıyǵan joqsyz, – dedi keıýananyń otbasyna arnaıy kelgen oblys ákimi Serik Shápkenov.
Oblystyq jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasynyń basshysy Azamat Mámbetovtiń aıtýynsha, Jeńistiń 78 jyldyǵyna oraı tyl eńbekkerlerine, soǵys zardabyn tartqandar men olardyń jubaılaryna jergilikti bıýdjetten bir jolǵy qarjylaı kómek kórsetilip otyr.
– Soǵys jyldarynda tyldaǵy qajyrly eńbegi men minsiz áskerı qyzmeti úshin burynǵy KSRO-nyń ordenderimen jáne medaldarymen nagradtalǵan 29 ardagerge 100 myń teńgeden bir jolǵy qarjylaı kómek berildi. Olarǵa aı saıyn 10 myń teńge járdemaqy tólenip otyr. Al 1941 jylǵy 22 maýsym men 1945 jylǵy 9 mamyr aralyǵynda keminde alty aı jumys istegen, KSRO-nyń ordenderimen jáne medaldarymen nagradtalmaǵan 1157 adamǵa 30 myń teńgeden birjolǵy aqshalaı kómek berilip keledi. Soǵys kezinde fashıster men odaqtastarynyń májbúrlep ustaý oryndaryndaǵy kámeletke tolmaǵan tutqyndar qatarynda bolǵan Ekaterına Absatyrovaǵa 1 mln teńge berildi, – deıdi Azamat Mámbetov.
Onyń málimetine súıensek, qaıtys bolǵan maıdangerler men soǵys múgedekterine teńestirilgen adamdardyń 25 jesiri bar. Olarǵa 30 myń teńge kóleminde birjolǵy aqshalaı kómek taǵaıyndalǵan. Al ózge memleketter aýmaǵyndaǵy urys qımyldaryna qatysqan 1130 adamǵa 150 myń teńgeniń kómegin berý uıǵarylǵan.
О́ńirde maıdangerler esimin este qaldyrýǵa basym baǵyt berilip otyr. Sonyń biri – kóshe ataýyn berý. Mádenıet, tilderdi damytý jáne arhıv isi basqarmasy onomastıka bóliminiń basshysy Jemis Dııashevanyń aıtýynsha, oblys ákimdigi janyndaǵy onomastıka jónindegi komıssııaǵa osyǵan baılanysty 170-ke jýyq usynys túsken.
«Komıssııa otyrysynda Jylyoı, Isataı aýdandarynyń eldi mekenderi men Atyraý qalasynyń mańyndaǵy Erkinqala, Qaıyrshaqty okrýgteriniń kóshelerge ataý berý týraly usynys qaraldy. Onyń ishinde Alash qaıratkerleri men batyrlardyń esimimen ataý jónindegi usynystar da bar. Al Ekinshi dúnıejúzilik soǵysqa qatysqan maıdangerlerdiń erligi, «Qyzyl Juldyz» ordenimen nagradtalǵany eskerildi. Onomastıka jónindegi komıssııanyń músheleri 29 kóshege maıdangerdiń esimin berý jónindegi usynysty maquldap, sheshim shyǵardy», deıdi Jemis Dııasheva.
Atyraý oblysy