Taıaýda Almaty qalasyndaǵy «Atakent» iskerlik yntymaqtastyq ortalyǵynda Almaty qalasy ákimdiginiń qoldaýymen jáne «Damý» kásipkerlikti damytý qory» AQ uıymdastyrýymen otandyq taýar óndirýshilerdiń «Ulttyq ónim» jetinshi jyl saıynǵy kórmesi ashyldy. Kórmege Premer-mınıstrdiń orynbasary – Qarjy mınıstri Erulan Jamaýbaev, Almaty qalasynyń ákimi Erbolat Dosaev, «Báıterek» ulttyq basqarýshy holdıngi» aksıonerlik qoǵamynyń basqarma tóraǵasy Qanat Sharlapaev, «Damý» kásipkerlikti damytý qory» aksıonerlik qoǵamynyń basqarma tóraıymy Gaýhar Bóribaeva, Parlament depýtattary men shaǵyn jáne orta bıznes salasyndaǵy 300-den asa ókil qatysty.
Onda otandyq taýarlar men qyzmetter, azyq-túlik ónimderi, kıim-keshek pen aıaq kıim, jıhaz, qurylys materıaldary, mashına jasaýǵa arnalǵan qural-jabdyqtar jáne hımııa ónerkásibi ónimderin shyǵaratyn kásiporyndar óz ónim jelisin usyndy.
Qarjy mınıstri Erulan Jamaýbaev elimizdiń ekonomıkasyndaǵy shaǵyn jáne orta bıznestiń úlesin 2030 jylǵa qaraı 40%-ǵa ulǵaıtýdy strategııalyq maqsatqa negizdep, soǵan saı Úkimet bıznes salasynyń kásipkerlerine qajetti jaǵdaılardy qarastyryp, qabyldanǵan Ulttyq joba aıasynda paıyzdyq mólsherlemeni sýbsıdııalaýdy, nesıeler jónindegi kepildikter men jeńildik qaryzdardy jáne basqa da qoldaý sharalary usynylatyndyǵyn atady. Búgingi kúni shaǵyn qalalar men aýyldyq eldi mekenderde óz kásibin ashqysy keletinder úshin 5% kóleminde jeńildetilgen shaǵyn nesıe berý engizilgen. Nesıeleýdiń eń joǵary somasy 7-den 3 mlrd teńgege deıin tómendetilýi, bul shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerine arnalǵan memlekettik qoldaý sharalarynyń keńirek qamtylýyn qarastyrýda. Búgingi kúni «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamasyn júzege asyrýda qyzmettiń birqatar basym túrleri boıynsha paıyzdyq mólsherlemeni sýbsıdııalaý merzimi 5 jyldan 7 jylǵa deıin ulǵaıtyldy. О́ńdeý ónerkásibin damytýdy keńeıtý maqsatynda qoldaý kórsetilip, qyzmet túrleriniń tizbesi 151-den 267-ge deıin ósken. «Bıznestiń jol kartasyn» qarjylandyrý jylyna 224 mlrd teńgege deıin jetip, shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý aıasynda bıyl «Damý» kásipkerlikti damytý qory» AQ arqyly 20 myńnan astam jobany sýbsıdııalaý jáne 18 myńnan astam jobaǵa kepildik berý josparda ekendigin aıtty.
Atalǵan qordyń aqsha quraldary arqyly elimizdiń barlyq óńirlerine jalpy somasy 11,0 trln teńgeni quraıtyn 187,5 myńnan astam kásipkerler jobasyna qoldaý kórsetilgen. Qazirgi tańda jappaı kásipkerlikti damytý jáne qoldaýda qosymsha sharalar qabyldanyp, jańa retteý saıasaty engizilip jatyr.
Bıylǵy jyldan bastap mindetti talaptar tizilimi jarııalandy. Zańnamada bıznes úshin kórsetilgen 10 myń artyq talap kúshin joıyp, tekserýler sany aıtarlyqtaı azaıatyn boldy. Osy jyldyń sońyna deıin táýekelderdi basqarý júıesin avtomattandyrý tolyǵymen aıaqtalyp, bıznes qoǵamdastyqtarmen birlese jańa Salyq kodeksiniń jobalary jóninde jumystar júrgizilýde.
Sonymen qatar mınıstr «Parlamentke bıznesti jaqsartýǵa baǵyttalǵan zańnamalyq túО́zetýlerdiń 9-toptamasy engizildi. Úkimet pen bıznes arasynda júıeli de syndarly dıalog ornatylyp, Memleket basshysynyń tapsyrmasyna oraı qurylǵan «Otandyq kásipkerler keńesi» bıznes pen dıalog alańy óziniń tıimdiligin kórsetýde. О́tken jyldyń sáýir aıynan bastap elimizdiń shaǵyn jáne orta kásipkerlikti damytýdyń 2030 jylǵa deıingi tujyrymdamasyn iske asyrýda strategııalyq maqsatqa saı, 2025 jylǵa qaraı IJО́-degi ShOB úlesin 35%-ǵa, 2030 jylǵa qaraı 40%-ǵa deıin arttyryp, azamattardyń ózin-ózi kásipker retinde tanystyrýyna jan-jaqty múmkindikter qarastyrylyp otyr. Osy rette kásip ashý jáne damytý jóninde keshendi sharalar júrgizilýde. Ulttyq joba paıyzdyq mólsherlemeni sýbsıdııalaıdy, nesıelerge kepildik beredi, basqa baǵdarlamalar jeńildetilgen nesıeler men ózge de qoldaý sharalaryn usynady. Bul saladaǵy memlekettik saıasattyń júrgizýshisi – bıznes úshin senimdi seriktes retinde «Damý» kásipkerlikti damytý qory» AQ osy jyldar ishinde jalpy ishki ónimdegi kásipkerliktiń úlesi artqandyǵyn», atap ótti E.Jamaýbaev.
Almaty qalasynyń ákimi Erbolat Dosaev bul aýqymdy sharanyń ońtústik astanada ótýi asa mańyzdy ekenin aıtty. Negizinen Almaty – bıznes pen kapıtaldyń tanymal ortalyǵy bolyp sanalady. Búgingi tańda shaǵyn jáne orta bıznes kásipkerligi qala ekonomıkasynyń 57,5 paıyzyn qurap, halyqty jumyspen qamtýdyń 87 paıyzyn qamtamasyz etip otyr. Byltyr shaǵyn jáne orta bıznes ókilderi usynǵan óniminiń kólemi 31,1%-ǵa artyp, 15,7 trln teńgeni qurady. Atalǵan sýbektilerdiń kásipkerlik bastamasy arqasynda búginde qala el ekonomıkasynyń besten bir bóligin (2022 jyly – 18,5%), memlekettik bıýdjeti kirisiniń tórtten birin qamtyǵan. Jyl basynan beri megapolıste iskerlik belsendilik aıtarlyqtaı artyp, birinshi toqsanda Almaty iskerlik belsendilik ındeksi (57,9%) boıynsha elimizdiń ózge óńirleri arasynda alǵashqy orynda ekendigin jetkizdi.
О́z kezeginde «Báıterek» UBH» AQ basqarma tóraǵasy Qanat Sharlapaevtyń aıtýynsha, bul kórme otandyq óndirýshilerdiń ónimderin kórsetetin biregeı alańǵa aınalýda. «Kórmege qatysýshy kásipkerler jaqsy nátıjege qol jetkizip, óz ónimderin syrtqy naryqqa shyǵaryp, el ekonomıkasynyń odan ári damýyna jol ashatyn bolady. Qazirgi tańda memlekettiń qoldaýymen elimizdiń árbir azamaty óz isin ashýǵa tolyq múmkindikteri bar. Olaı bolsa, otandyq ónimdi qoldap, elimizdiń damýyna birge úles qosaıyq», dedi Q.Sharlapaev.
«Damý» kásipkerlikti damytý qory» AQ basqarma tóraıymy Gaýhar Bóribaeva otandyq taýar óndirýshilerdiń «Ulttyq ónim» jyl saıynǵy kórmesi 2015 jyldan beri Astanada ótip, byltyr kórmege 350-ge jýyq kásipker qatysqandyǵyn jáne 20 myńǵa jýyq adam otandyq taýarlarmen tanysqandyǵyn aıtty. Memlekettik baǵdarlamalardy iske asyrýdyń búkil kezeńinde qor elimizdiń barlyq óńirlerindegi kásipkerlerge jalpy somasy 10,9 trln teńge nesıelik 187,5 myńnan astam jobasyn qoldaǵan. О́tken jyly 1,5 trln teńgeden astam nesıege 50,5 myńǵa jýyq joba ekonomıkanyń túrli salalarynda júzege asyrylyp jatyr. Bul jobalardyń qyzmeti ımportty almastyrýǵa, jańa jumys oryndaryn qurýǵa, sondaı-aq eldiń eksporttyq áleýetin arttyrýǵa yqpal etedi. Máselen, qoldaý tapqan jobalardyń qatarynda farfordan jasalǵan buıymdar shyǵaratyn «Zerde-Keramıka Aqtóbe» JShS bar, kásiporyn ishki naryqty qamtamasyz etip, ónimderin Reseı, Tájikstan, О́zbekstan jáne Qyrǵyzstanǵa eksporttasa, «Prıma Qus» JShS broıler etin óndirý jáne óńdeý boıynsha jabyq sıkldi iri qus kesheni, «Eira med» qan ydystaryn óndirýshi, «PK Avrora» JShS-y jýǵysh zattardy óndirýge jáne basqa da kóptegen salada baǵytО́talǵan.
Kórmege taýarlary qoıylǵan kásipkerler jańa áleýetti tutynýshylardy tabýǵa, qalyptasqan baılanystardy nyǵaıtýǵa, óz ónimderi men qyzmetterin tanymal etýge jáne ár salanyń ókilderimen tyǵyz qarym-qatynas ornatýǵa múmkindik aldy. Bul basqosýda kásipkerlerge arnalǵan elimizdiń tanymal sarapshylary adam resýrstary, utymdy óndiris salalarynda iskerlik kelissózder júrgizýde sheberlik sabaqtar men trenıngter ótkizdi. Al kelýshiler otandyq óndirýshilerdiń taýarlarymen tanysyp, dızaınerlerdiń sán kórsetilimin tamashalady. Sonymen qatar «Halyq tańdaýy» degýstasııa baıqaýy ótip, qatysýshy kompanııalar usynǵan baǵaly syılyqtar utysy da oınatyldy.
Sonymen atalǵan is-shara shaǵyn jáne orta bıznesti odan ári damytýǵa jańa serpin berip, ózimizde óndirilgen ónimder tek ishki naryqta ǵana emes, syrtqy saýda naryǵynda da suranysty arttyryp, tanymal etýge múmkindikteri jeterlik dep oılaımyz.