UBT – 2023 Bastaldy!

Áýelde UBT qorytyndy synaq ári joǵary oqý ornyna túsý emtıhany retinde tapsyrylatyn. 2017 jyldan bastap ony tek joǵary oqý ornyna túsý úshin tapsyratyn boldy. Ári oǵan qatysý ıa qatyspaý oqýshynyń óz erkinde. Keıin synaq kompıýterlik formatqa kóshirildi. Bul onyń qoǵam aldyndaǵy ashyqtyǵyn qamtamasyz etti. Kez kelgen adam silteme arqyly kirip, testileý ortalyqtaryndaǵy (res­pýblıka boıynsha barlyǵy 40 ortalyq) naýqannyń qalaı ótip jatqanyn baqylaı alatyn kúnge jetti. Byltyrdan bastap «bir kompıýter, eki kamera, bir synaq tapsyrýshy» qaǵıdasy da qoldanylyp keledi. Bul qadam beınejazbalar arqyly buzýshylyqtardy anyqtaýǵa múmkindik beredi.

«2023 jylǵy talapkerler UBT-ny bes ret tapsyrý quqyǵyna ıe. Synaqtar qańtar, naýryz, ma­myr-maýsym jáne tamyz aılaryn­da ótedi. Buryn synaq bir kúnde ótetin, tıisinshe dúrbeleń de kóp edi. Qazir munyń bári sap tyıylǵan. Qańtardaǵy UBT tek osy jyldyń túlekteri men shartty túrde qabyl­danǵan stýdentterge, ıaǵnı ótken testileýde shekti upaı jınamasa da, ýnıversıtetterdiń birinshi kýrsyna qabyldanǵandarǵa arnaldy. Sondaı-aq pedagogıkalyq mamandyqtarǵa aýysqysy keletin stýdentter de qańtardaǵy synaqqa qatysqanyn atap óteıik. Al naýryzdaǵy, negizgi jáne tamyzdaǵy UBT-ny nıet bildirgenderdiń barlyǵy, tipti buǵan deıingi jyldardyń túlekteri de tapsyra alady. Qańtar, naýryz jáne tamyz aılaryndaǵy synaqtar aqyly negizde ekenin umytpaıyq. Aqyly UBT sertıfıkattary oqýshy 140 upaı jınasa da, joǵary oqý ornynda tek aqyly negizde oqýǵa jaramdy. 16 mamyrdan 5 shildege deıin ótetin negizgi UBT-nyń sertıfıkattarymen ǵana grantqa túsýge bolady, – deıdi Ulttyq testileý ortalyǵynyń basshysy Rýslan Emelbaev.

Onyń aıtýynsha, osy oqý jy­lynyń basynda erejelerge engizilgen ózgeristerge sáıkes budan bylaı negizgi UBT-ǵa eki múmkindik beriledi. Bul balalardaǵy psıhologııalyq kúızelisti jeńildetý úshin jasalyp otyr. Eń úzdik nátıjemen grant konkýrsyna qatysa alady.

«Synaq tapsyrýǵa onlaın tir­keledi. Talapker tapsyratyn kúndi, ýaqytty jáne tapsyrý ornyn tań­daıdy. Aımaqqa nemese mek­tepke tirkelýdiń qajeti joq. Sy­naq­tar kúnine eki ret – túske deıin jáne tústen keıin júrgiziledi. Tapsyrýshylar sanatyna qatysty birer sóz. Eger kolledj túlegi óz mamandyǵy boıynsha oqýyn grantta jalǵastyrǵysy kelse, onda ol UBT-nyń 60 suraqtan turatyn qysqartylǵan túrin tapsyrady. UBT-ny aqyly túrde tapsyrýdyń qajeti joq. О́ıtkeni joǵary oqý ornyna kolledj dıplomymen qabyldanady. Eger stýdent jańa mamandyqty ıgerýdi jón kórse, onda tolyqqandy UBT tapsyrýy kerek. Shetelge ketetinderge UBT tapsyrýdyń qajeti joq», dep naqtylady ortalyq basshysy.

R.Emelbaev test tapsyrma­lary­nyń sapasyn arttyrý úshin kóp jumys júrgizilgenin aıtty. Ásirese sońǵy eki jylda kóp ózgeris oryn aldy. Mysaly, byltyr kontekstik suraqtar engizildi. Talapker tarıhı mátinmen, kartamen, statıstıkalyq málimettermen jumys isteıdi, ony zerttep, bes suraqqa jaýap beredi. Bul bilim berýdiń jańartylǵan mazmunyna sáıkes keledi. Sondaı-aq jyl saıyn Ulttyq testileý ortalyǵynyń saıtynda «Qazaqstan tarıhy» men «Dúnıejúzi tarıhy» boıynsha 100 tarıhı data, «Informatıka» páninen termınder tizimi, «Qazaq ádebıeti» jáne «Orys ádebıeti» boıynsha ádebı shyǵarmalar tizimi jarııalandy.  Talapkerler synaqqa sol datalar boıynsha daıyndalýy kerek. Test suraqtary tek osy datalardan ǵana alynady.

Osy oraıda UBT suraqtary «mem­lekettik qupııa» mártebesine ıe ekenin atap ótken jón. Olardy zań­syz taratqandar qylmystyq jaýap­­­ker­shilikke tartylady. Son­dyq­­tan olar arnaıy ýákiletti organ baqylaıtyn rejimdik nysanda saqtalady.

«Bıylǵy UBT-da jańashyldyq kóp. Jaýap nusqalaryn besten tórt­ke deıin qysqarttyq. Sondaı-aq beıindik pánderde eki upaıdan turatyn 10 suraq bar. Ondaǵy se­giz nusqanyń úsheýi durys bolýy múmkin. Halyqaralyq tájirıbege súıene otyryp, olardy altyǵa deıin qysqarttyq. 2017 jyldan bastap UBT upaılary baǵaǵa aýystyrylmaıtynyn bilesizder. Byltyr taqyryptyq taldaý túrinde aýqymdy derektermen úlken jumys júrgizdik. Buryn ár talapker tek sandary bar taldaý kartasyn alsa, endi jeke kabınetten taqyryptyq taldaýdy da kóre alady. Onda qandaı taqyryptar boıyn­sha suraqtar kezdesti ári olar qaı kezeń­di qamtıdy, qaı jerden qate jiberildi jáne qandaı taqyrypqa jaqsy daıyndalý kerektigi kórsetiledi. Ulttyq testileý ortalyǵynyń saıtynda suraqtar ázirlenetin oqý quraldarynyń barlyq tizimi kórsetilgen. Barlyq pán boıynsha tehnıkalyq sıpattamalar qamtylǵan. Ortalyqtyń resmı resýrsynda tegin onlaın-testerdi iske qostyq. Eki aıda bir ret bazany jańartamyz», deıdi R.Emelbaev.

Ulttyq testileý ortalyǵynyń derekterine súıensek qańtardaǵy UBT-ny 123 myń adam tapsyrdy. Al byltyr 103 myń adam qatysqan edi. Naýryzdaǵy UBT-ny 111 myń adam tapsyrǵan. Qańtardaǵy UBT-nyń ortasha upaıy – 76, al shekti upaıdy (50) talapkerlerdiń 83 paıy­zy jınaǵan. Naýryz aıyndaǵy UBT-da ortasha upaı 70-ti qurady. Túlekterdiń 78 paıyzy shekti mejeni baǵyndyrdy.

«Tehnıkalyq mamandyqtarǵa (olar­dyń jalpy sany – 31) grant kóp bólinedi jáne reıtıngti «matematıka-fızıka» kombınasııasy bastap tur. Bul pánderdi talapkerlerdiń shamamen 30 paıyzy tańdaıdy. Odan keıingi orynda – bıologııa men hımııa (18-20 paıyz). Biraq qańtar jáne naý­ryz aılaryndaǵy UBT-da «matematıka-fızıka» kombınasııasyn tapsyrýshylar sany 19 paıyzǵa deıin qysqardy. Talapkerlerdiń 10 paıyzy jańa kombınasııany – «matematıka-ınformatıkany» tańdaǵan. Jańa kombınasııany engizý – bıylǵy UBT-nyń negizgi jańalyǵy. Bul reforma kópten beri aıtylyp júrdi ári oryn­dy qadam bolǵan sekildi. Endi IT sa­lasyna kóldeneń adamdar kele almaıdy», deıdi Ulttyq testileý orta­lyǵynyń basshysy.

UBT-nyń jańa formatyna sáıkes 140 baldan shekti mejeni – 50 upaıdy jınaı almaǵan oqýshy joǵary oqý ornynda aqyly negizde de oqı almaıdy. Jalpyǵa ortaq shekti upaı – 50, ulttyq joǵary oqý oryndaryna aqyly oqýǵa eń tómengi ótý upaıy – 65, medısınalyq mamandyqtarǵa – 70, pedagogıka men quqyq mamandyq­taryna oqýǵa múmkindik beretin eń joǵary shekti upaı – 75. Dese de akademııalyq erkindik sheńberinde joǵary oqý oryndary aqyly negizde oqýǵa ózderiniń shekti upaıyn bel­gileı alady.