Tirshilik nárinen taryqqan aýyl turǵyndary sýǵa zaryǵyp, shý shyǵardy. Ábilhaıyr aýyly halqynyń sapaly aýyz sýǵa zárý bop júrgenine otyz jyldan asyp barady. Sheshilmegen eski máseleni eldiń jańarǵan sheneýnikteri birjaqty etse deıdi aýyl halqy ashynyp. Aıtýdan aýzy talǵan aǵaıynnyń bazynasyna bılik basyndaǵylar nazar aýdara ma?
Aýyz sý máselesin sheshý boıynsha aýqymdy jumystar atqarylyp jatyr dep keýde keretin tusymyz kóp. Alaıda jylda jaramdy sýǵa jarymaǵan aýyl halqy janaıqaıyn baspasóz arqyly jergilikti bılikke jetkizip jatady. Tipti keıbir aýyldyń turǵyndary «Máselemiz Prezıdenttiń nazaryna ilikpese, ońynan sheshile qoımaıtyn shyǵar» dep sharasyzdyq keıip te tanytady. Rasynda ótkir problemany ońynan sheshetin jumystar molynan atqarylyp jatsa, aýyl halqy nege jyl saıyn shý shyǵara beredi? Álde bul másele aýdan ákimderiniń álsizdiginen týyndap otyr ma? Kim bilsin? Prezıdent aıtqandaı ákimder aýyldardy jaıaý aralaǵanda biraz másele baıaǵyda sheshimin tabar ma edi deımiz amalsyz.
Ábilhaıyr aýylyndaǵy aǵaıynnyń jalǵyz qudyqqa telmirgenine ondaǵan jyldyń júzi boldy. Alystan bajaılaǵan adam aýyl halqynyń arsalańdap arba súıretip kele jatqanyn ańǵarady. Jaqsylap zer salǵan kisi jergilikti turǵyndar qyrdan asyp, qyrqadan túskendeı kórinetinin baıqaıdy. Jastyń da, jasamystyń da kórgen kúni – osy. Bóshkesi men flıagasyn kótergen jurt kezekke turady. Osylaısha, júıkesi juqarǵan turǵyndar jalǵyz qudyqty qaýǵalap jan baǵyp otyr. Olar úshin aýyz sýdyń azabynan qutylý ertegige aınalyp ketken sekildi.
Turǵyndar búginde syrt adamdarǵa aýylynyń atyn aıtýǵa yńǵaısyzdanatyn jaǵdaıǵa deıin jetken. «Aqıqatyn aıtsaq, syrttaǵy aǵaıyndarǵa aýylymyzdy ataýyn aıtýǵa uıalamyz. Biz qonys aýdarǵan ýaqytta munda 52 otbasy turatyn. Al qazir jaǵdaı basqasha», deıdi eldi meken turǵyny Sydyqa Nádirova jaǵdaıdy túsindirip.
Turar Rysqulov aýdanyna qarasty birqatar aýyl turǵyny buǵan deıin de aýyz sý máselesin kótergen edi. Jarlysý men Sógeti, Mamaı aýyldaryndaǵy ótkir másele ótken jyly gazetimizde jarııalanǵan. Endi, mine, ábilhaıyrlyq aǵaıyn da jaramdy sýǵa qol jetkizsek degen jalań armannyń qushaǵynda otyr.
«Aýylymyzdyń halqy eldi mekennen irgesin alystatyp kóship jatyr. Onyń sebebi de túsinikti ǵoı. Munda aýyz sý máselesiniń ázir sheshiletin túri joq. Jergilikti atqarýshy bılik otyz jyl boıy aýylymyzǵa taza sý jetkize almaı qoıdy. Qysqasha aıtsaq, bul máseleniń ońynan sheshilýi biz úshin qol jetpes armanǵa aınalyp barady», deıdi aýyl turǵyny Nurjan Eralıev.
Turǵyndardyń sózine sensek, eldi mekende búginde bar bolǵany 20 otbasy qalǵan eken. Aýyz sýdyń zardabyn tartyp jatqan halyq tereńdigi 200 metrden shyǵatyn artezıan qudyǵyn paıdalanyp, amaldap kún keship jatyr. Al shilińgir shildede jurt tamshy sý tappaı qınalatyn kezder de bolady eken.
Jergilikti atqarýshy bılikten ábden kóńili qalǵan aýyldaǵy aǵaıyn qol qýsyryp otyrmaı, aýladan qudyq qazyp ta kórgen. Qara jerdi tereńdetip qazyp, jetpis metrge jetkizse de tushy sýdy tappaı silikpesi shyqqan. Tehnıkalyq sý shyǵatyn bolǵandyqtan baspa qudyqqa baılanǵan úmittiń jibi de short úzilgen. Kóktaıǵaq pen nóser jańbyrda ábden álek bolatyn halyq «jyly orynda otyrǵan shendiler sol kezde aýylymyzǵa kelip, shelek kóterip, arba súıresin», dep otyr.
Ábilhaıyr aýylyndaǵy áleýmet kótergen máseleni sheshýge jergilikti atqarýshy bılik qanshalyqty qaýqarly? Turar Rysqulov aýdany ákimdegilerdiń aıtýynsha, problemany sheshý úshin jobalyq-smetalyq qujattama jasalyp, bıýdjettik ótinim tapsyrylǵan. Endi 56 mln teńge qarjy qarastyrylsa, aýyl halqynyń janaıqaıy sheshimin tabatyn kórinedi. Aýdanda halyq sany 200 adamnan az 6 eldi meken bar eken. Sol aýyldardaǵy aýyz sý problemasyn sheshýge osy jyly jergilikti bılik nıet bildirip otyr.
Ábilhaıyr halqy aýyz sý máselesiniń jedel sheshilgenin qalaıdy. Jergilikti jurt aýylda áý basta 52 otbasy bolǵanyn aıtyp qaldy. Al qazir joǵaryda tilge tıek etkenimizdeı, eldi mekende bar bolǵany 20 otbasy turyp jatyr. Tátti sýdyń ashy shýy shuǵyl sheshimin tappasa, endi birer jylda Ábilhaıyrdaǵy otbasynyń taǵy bir jartysy qalaǵa qonys aýdaratyn shyǵar...
Otyz jylda aýdandy ártúrli ákim basqarǵanymen, olar Ábilhaıyrdyń máselesine birtúrli qaraǵan sekildi. Búginde aýdan tizginin jergilikti azamat Ernar Esirkepov ustap otyr. Otyz jyl boıy ertegige sengen turǵyndardyń armanyn jergilikti ákim aqıqatqa aınaldyra ala ma? Ernar Esirkepov aýyz sýdyń azabyn tartqan halyqtyń máselesin shuǵyl sheship, alǵysyn arqalar kún týar ma eken? Kim bilsin... Bıýdjettik ótinim qanaǵattandyrylsa, kenezesi kepken ábilhaıyrlyqtardyń da kópten kútken aýyz sýy aýlalaryna kelip, asyl armandary oryndalatyn shyǵar... Eńsesi túsken jurt endi otyz jyl kútpeıtini anyq.
Jambyl oblysy,
Turar Rysqulov aýdany