Premer-mınıstr Álıhan Smaıylovtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda bıylǵy qańtar-sáýir aılaryndaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damýy men respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylý qorytyndylary qaraldy, dep habarlaıdy Egemen.kz Úkimettiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Premer-mınıstrdiń orynbasary – qarjy mınıstri Erulan Jamaýbaevtyń aıtýynsha, qańtar-sáýir aılarynda memlekettik bıýdjetke 6,1 trln teńge kiris túsken, jospar 104,6% oryndalǵan. Atap aıtqanda, respýblıkalyq bıýdjet 4 trln teńgege, jergilikti bıýdjetter 2 trln 123 mlrd teńgege tolyqty. Barlyq óńirler boıynsha kiris josparlary asyra oryndaldy. Osy kezeńde memlekettik bıýdjet shyǵystary 98,6%-ǵa, respýblıkalyq bıýdjet 99%-ǵa, jergilikti bıýdjetter 98,6%-ǵa oryndaldy.
Premer-mınıstr 4 aıdyń qorytyndysy boıynsha el ekonomıkasy jaqsy ósý qarqynyn kórsetip otyrǵanyn atap ótti.
«Jalpy ishki ónim kólemi ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 5%-ǵa ulǵaıdy. Ekonomıkanyń bazalyq salalarynda oń dınamıka saqtaldy. О́ńdeý ónerkásibi 5,1%-ǵa ósti», dedi Álıhan Smaıylov.
Sondaı-aq mashına jasaýda – 36%, onyń ishinde avtomobıl jasaýda – 41%, lokomotıvter men vagondar óndirisinde – 64%, jeńil ónerkásip salasy – 35%, toqyma óndirisinde – 55%, kıim-keshek – 8%, bylǵary óniminde – 2%, sondaı-aq qurylys salasynda 15%-dan astam ornyqty ósim qalyptasyp otyr.
Azyq-túlik jáne mıneraldy ónimder óndirisi 8%-ǵa, elektr energııasyn óndirý 6%-ǵa ulǵaıdy. Farmasevtıka men aýyl sharýashylyǵy 4%-ǵa, munaı óńdeý 3%-ǵa, taý-ken ónerkásibi 2%-ǵa ósti. Qyzmet kórsetý sektory 5%-ǵa ósti. Buǵan saýda, aqparat, baılanys jáne kólik salalary oń áser etti.
«Turaqty ınvestısııalyq belsendilik, onyń ishinde shıkizattyq emes sektorlarǵa ınvestısııa tartý serpindi ekonomıkalyq ósimniń basty faktory bolyp tabylady. Taý-ken óndirisin esepke almaǵanda, negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalardyń ósýi 18%-dan asty», dep atap ótti Premer-mınıstr.
Jalpy, 4 aıdyń qorytyndysy boıynsha Abaı, Jetisý, Ulytaý, Aqmola, Batys Qazaqstan, Qostanaı, Qyzylorda, Pavlodar, Soltústik Qazaqstan oblystary men Almaty qalasynda barlyq makrokórsetkishterdiń ósýi tirkelip otyr. Eń tómen kórsetkishter – Atyraý jáne Aqtóbe oblystarynda baıqalady.
«Qazirgi jaǵdaıda biz ekonomıkalyq ósimniń joǵary qarqynyn qamtamasyz etýimiz kerek. Bul – ońaı sharýa emes. Oǵan ekonomıkanyń salalarynda úılesimdi jumysty qamtamasyz ete otyryp, qol jetkizýge bolady. Aldymyzda turǵan mindetterdi oryndaý úshin árbir mınıstrlik pen óńirdiń qosatyn úlesi asa mańyzdy», dep atap ótti Álıhan Smaıylov.
Ol mınıstrlikter men óńir basshylary ekonomıkany odan ári ártaraptandyrý, jáne turaqty jumys oryndaryn qurý boıynsha jumysty jalǵastyrýy qajet ekenin atap ótti. Bul oraıda, ishki naryqty otandyq taýarlarmen tolyqtyrýǵa jáne shıkizattyq emes ónim shyǵarýǵa basymdyq berilýi tıis.
Onyń aıtýynsha, iskerlik belsendilikti arttyryp, ekonomıkany sapaly damytý úshin ishki jáne syrtqy ınvestısııalardy tartý jumysyn jandandyrý qajet. Sondaı-aq óńdeý ónerkásibi, aýyl sharýashylyǵy, kólik, logıstıka, IT, týrızm jáne basqa salalarda josparlanǵan ınvestısııalyq jobalar pýlyn iske asyrýǵa kúsh salý qajet.
«Biz negizgi kapıtalǵa 18,5 trln teńge mólsherinde ınvestısııa tartýymyz kerek», dedi Premer-mınıstr.
Sonymen qatar kásipkerlik pen básekelestikti damytý, sondaı-aq kóleńkeli ekonomıka deńgeıin tómendetý sharalaryn ári qaraı jalǵastyrý mańyzdy. Ásirese, shaǵyn jáne orta bızneste jumys oryndaryn qurýǵa basa nazar aýdarý kerek. Jańa óndiristerdiń paıda bolýyna jáne qoldanystaǵy óndiristerdi keńeıtýge baǵyttalǵan bastamalardy belsendi túrde qoldaǵan jón.
«Bıznesti ashýǵa jáne júrgizýge barynsha jaǵdaı jasap, kásipkerlerdiń problemalaryn jedel sheshý qajet. Bul mindet tıisti mınıstrlikter men ákimdikterdiń turaqty baqylaýynda bolýy tıis», dedi Álıhan Smaıylov.
Ekonomıkalyq saıasattaǵy basymdyqtardyń biri – memlekettiń ekonomıkadaǵy úlesin Jalpy ishki ónimniń 14,4%-yna deıin birtindep qysqartý. Bıyl 2025-shi jylǵa deıingi Jekeshelendirýdiń keshendi josparynyń 90%-ǵa oryndalýyn qamtamasyz etý kerek.
Premer-mınıstr munymen qatar baǵanyń ósýin tejeýge kúsh salý qajettigin atap ótti.
«Bizdiń maqsatymyz – bıyl ınflıasııany 2 esege tómendetý. Ol úshin úılesimdi jáne naqty shuǵyl sharalar qajet. Bıylǵy jyldyń sáýir aıynda ınflıasııa 16,8%-ǵa deıin baıaýlady. О́ńir ákimderi áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵasyn turaqtandyrý boıynsha sapaly jumysty jalǵastyrýy kerek», dedi Úkimet basshysy.
Ol sondaı-aq Inflıasııa deńgeıin baqylaý jáne tómendetý jónindegi ózektendirilgen sharalar josparyn oryndaý úshin barlyq tıisti sharalardy qabyldaý qajet ekenin aıtty.
Qorytyndylaı kele, Premer-mınıstr qarjylyq tártipti kúsheıtý jáne memlekettik bıýdjet shyǵystarynyń tıimdiligin arttyrý mańyzdy ekenine nazar aýdardy. Atap aıtqanda, «Bıznestiń jol kartasy – 2025» jáne «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamalary boıynsha iske asyrylatyn sharalardyń sapasyn jaqsartqan jón.