Salynýy jaıly 15 jyl buryn aıtylyp, bıyl ǵana aıaqtalǵaly otyrǵan Almatydaǵy Úlken Almaty aınalma avtomobıl joly (BAKAD) 2023 jyldyń maýsym aıynda paıdalanýǵa berilmek. Bul týraly «BAKAD ınvestısııa jáne operasııalar» mekemesiniń basshysy Aıman Januzaqova habarlady. Aıtýynsha, jobanyń jalpy quny – 743 mln dollar. Onyń 78 paıyzy – zaım qarjysy bolsa, 22 paıyzy – jeke qarajat. Jobany úsh qarjy mekemesi – Eýropa qaıta qurý jáne damý banki, Eýrazııa damý banki jáne Islam damý banki qarjylandyrǵan. Al qurylysty túrkııalyq Alarko Holding jáne Makyol, koreıalyq SK ecoplant jáne Korea Expressway Corporation kompanııalarynan quralǵan konsorsıým júzege asyryp jatyr. Avtojol memleket menshigindegi múlik bolyp sanalady.
BAKAD joly aqyly bolady jáne túsken qarjy memleket shotyna aýdarylady. Al kompanııa óziniń bekitilgen tólemin 15 jyl, 10 aı boıy jarty jylda bir márte alyp otyrady.
«Bul soma – ınvestısııalyq jáne eksplýatasııalyq shyǵyndardyń ótemaqysy. Sondaı-aq Úkimetten óteletin bólikke ákimshilik shyǵyndary da kiredi. Tólem Free flow júıesi engizilgen arkalardan (BAKAD boıynda ondaı 12 arka bar – red.) ótken kezde alynady. Onda avtokólikti dınamıkalyq ólsheý júıesi ornatylǵan. Bastapqyda elimizdiń qazirgi tasjoldaryndaǵydaı shlagbaýmdar uıymdastyrý kózdelgen edi. Biraq sońynda basqarý arkalary jumys isteıtin, jyldamdyq shegi de ólshenetin erkin qozǵalysy bar júıeni ornatý týraly sheshim qabyldandy. Derekterdiń barlyǵy tıisti organǵa baǵyttalady», dedi Aıman Januzaqova.
Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrliginiń habarlaýynsha, tólemdi úsh otandyq bank arqyly jasaýǵa bolady – «Bank SentrKredıt», Kaspi jáne Halyk Bank. Aınalma joldaǵy tarıf boıynsha zań jobasy jarııalandy jáne qol qoıý kezeńinde tur. Qazirgi ýaqytta belgili bolyp otyrǵandaı jeńil kólikter úshin aldyn ala tólem – 241,5 teńge shamasynda.
Test rejimi ótip, ıntegrasııa tolyq aıaqtalǵan. Sondaı-aq BAKAD boıynda turatyn azamattardyń aı saıynǵy eseptik tólemi qalyptastyryldy. Sheteldik kólikten aqsha jınaý máselesi áli de pysyqtalyp jatyr.
Avtojol aýmaǵynda 2 metrologııalyq stansa jáne 221 kamera ornatylǵan. Alynǵan derekterdiń barlyǵy Yntymaq aýyly (Almaty oblysy) mańynda ornalasqan operasııalyq ortalyqqa joldanady. Aqparat trassa mańynda ornatylǵan tabloda kórinis tabady.
Jalpy, tólem somasy bekitilgen aılyq eseptik kórsetkishke jáne transport túrine baılanysty qalyptasady. Sonymen birge, BAKAD-qa irgeles jatqan aýdandardyń turǵyndary, atap aıtqanda, Ile, Qarasaı jáne Talǵar aýdandarynyń turǵyndary belgili bir artyqshylyqtarǵa ıe bolady. Olar aılyq abonenttik tólemdi paıdalana alady.
Avtojol boıyndaǵy ruqsat etilgen jyldamdyq – saǵatyna 120-140 shaqyrym. Adamdar men jan-janýarlardyń tasjol boıyna shyǵyp ketýin boldyrmaý úshin aınalma jol túgelge jýyq qorshalǵan. Avtojoldyń uzyndyǵy – 66 shaqyrym jáne Uzynaǵash, Bishkek, Shamalǵan, Komsomol, Taldyqorǵan, Qorǵas, Shelek jáne Talǵar baǵyttary boıynsha 7 transporttyq jolaıryǵy ornalasqan. Avtojoldyń biraz bóliginde 6 jolaqtyq qozǵalys qarastyrylǵan. 43 kópir qurylysy, onyń ishinde temir jol kópiri men jer ústi jaıaý júrginshiler ótkelderi salynǵan. Jol boıynda 125 beıne baqylaý kamerasy jáne memlekettik nómirlerdi tanýǵa daǵdylanǵan 96 kamera jumys isteıdi. Aqparat BAKAD operasııalyq ortalyǵyna beriledi. Mysaly, osy synyptaǵy jolda kólikterdiń toqtaýy men jaıaý júrginshiler qozǵalysyna tyıym salynady. Ondaı aqparat tirkelgen jaǵdaıda dereý quzyrly organdarǵa beriledi.
Mamandardyń esepteýi boıynsha, Úlken Almaty aınalma avtojoly megapolıs kóshelerindegi kólik keptelisin 60 paıyzǵa deıin jeńildetedi. Odan bólek:
Qazaqstan arqyly ótetin tranzıttik baǵyttardyń básekege qabilettiligi artyp, ótkizý qabileti jaqsarady. Joba Batys Eýropa – Batys Qytaı transkontınentaldyq magıstraliniń bóligi bolǵandyqtan óńirlik jáne halyqaralyq saýda aıasy keńeıedi. BAKAD tranzıttik aǵyndy Almaty aýmaǵynan shyǵarýǵa múmkindik beredi, nátıjesinde aýanyń lastaný deńgeıi azaıady. Budan ári qaraı memlekettik-jekeshelik áriptestik (MJÁ) boıynsha jumystardy óristetýge yntalandyrady. BAKAD – memlekettik kepildendirý aıasynda júzege asyp otyrǵan alǵashqy ınfraqurylymdyq MJÁ jobasy.Jalpy, BAKAD-tyń Ortalyq Azııadaǵy birinshi halyqaralyq memlekettik-jekemenshik joba, sondaı-aq munaı-gaz sektorynan tys elimizdegi eń iri ınvestısııalyq jobanyń biri.