Dáriger de, emhana da qajet

Bul salada atalǵan másele áli tolyq sheshimin tappaǵan. Degenmen oblys ákimi Serik Shápkenovtiń aıtýynsha, medısına nysandaryn qural-jabdyqpen qamtý kórsetkishi respýblıka deńgeıinen 9%-ǵa joǵary bolyp otyr. Túrli operasııany jasaıtyn bilikti dárigerler bar. О́tken jyly 846 dáriger shetelde, onyń ishinde 104 maman Izraıl men Germanııada biliktiligin arttyrǵan. Oǵan jergilikti bıýdjetten 550 mln teńge bólinipti. Biraq soǵan qaramastan, naýqastardyń deni syrqatyna baılanys­ty operasııa­ny basqa aımaqtarda jasatýǵa májbúr.

– Atyraýdaǵy dárigerlerdiń kásibı­ligine kúmán keltirgen emespin. Máselen, júrekke jasalatyn operasııany óńirdegi kardıohırýrgtar da jasaı alady. Emdeý mekemelerinde osy zamanǵy qural-jabdyq da jetkilikti. Aýdandardaǵy kezdesýlerde  jeke qabyldaý ótkizgende de turǵyndar densaýlyq saqtaý sala­syna qatysty máseleni qozǵaıdy. Buryn «aq halat­tylar – bizdiń ómirimizdi saqtap qalatyn eń meıirim­di jandar» dep aıtýshy edik. Naýqastar áli de basy aýyryp, baltyry syzdasa, aldymen dárigerdiń kómegine júginedi. Demek, dárigerler turǵyndardyń únine qulaq asyp, janashyrlyqpen jumys isteýi kerek. Turǵyndar medısınalyq kómekti der shaǵynda alǵany jón. Ásirese, jas mamandardy daıyndap, olarǵa jan-jaqty qoldaý kórsetýimiz kerek, – deıdi S.Shápkenov.

Oblystyq densaýlyq saqtaý basqar­ma­synyń basshysy Qaısar Abdalıevtiń málimetine júginsek, ótken jyly 8 068 atyraýlyq ózge óńirlerde em alǵan. Onyń ishinde 5 924 pasıent josparly túrde emdelipti. Jalpy emdelý shyǵyny – 5,1 mlrd teńge.

– Atyraý oblysynda 144 medısına­lyq qyzmettiń tek 30 túri ǵana kórse­tiledi. Byltyr bul qyzmetter boıynsha 506 operasııa jasalǵan. Alaıda 407 pasıent operasııany Astana, Almaty, Aqtóbe jáne ózge oblystarda jasatýdy qalady. Bıylǵy ekinshi jartyjyldyqta otolarıngologııa, ýrologııa, neırohırýrgııa, endoskopııa, onkologııa boıynsha 5 beıindi operasııa túrin engizý josparlanyp otyr, – dep habarlady Q.Abdalıev.

Qazir oblysty keshendi damytý jospary bar. Oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshy­synyń aıtýynsha «Aýyldyq densaýlyq saqtaý­dy jańǵyrtý» ulttyq joba aıasynda jańa tıptik jobadaǵy medısınalyq nysandar qurylysy salynyp jatyr. О́ńirde 2025 jylǵa deıin osyndaı 30-ǵa jýyq jańa nysandy paıdalanýǵa berý kózdelgen. Ásirese, aýyldyq eldi mekenderde alǵashqy medısınalyq-sanıtarııalyq kómek nysanyn salýǵa basymdyq beriledi. Bastapqyda 5 eldi mekende osyndaı nysan salynady. Bul nysandardyń jobalyq-smetalyq qujaty jasaqtalyp, saraptamadan ótken. Qazir atalǵan nysandardyń qurylysyn júrgizý qolǵa alyndy. Al Atyraý qalasyndaǵy «Bereke» shaǵyn aýdanynda dárigerlik ambýlatorııa, Jylyoı aýdanynyń ortalyǵy – Qulsary qalasynda aýdandyq aýrýhana salynyp jatyr. Inder aýdandyq aýrýhanasyna, Isataı aýdanynyń Tushyqudyq aýylyndaǵy dárigerlik ambýlatorııaǵa jóndeý jumystary júrgizildi. Eldi mekenderde 11 medısı­na­lyq pýnkt, 1 dárigerlik ambýlatorııa, 6 feldsherlik-akýsherlik pýnkt, sondaı-aq árqaısysy 250 kelýshige arnalǵan 2 emhana, 250 tósektik psıhıkalyq-densaýlyq ortalyǵy, radıologııalyq korpýsy bar onkologııalyq dıspanser men 3 qosalqy stansasymen qamtylatyn jedel medısınalyq járdem stansasyn salý josparlanǵan.

– Bıylǵy úsh aıda týý kórsetkishi 1,6%-ǵa artqany baıqaldy. Al ólim-jitim 36,4%-ǵa tómendedi. Máse­len, náres­­te ólimi – 21,5%-ǵa, týberkýlezden qaı­tys bolǵandar – 25%-ǵa, júrek-qan tamyr­­lary aýrýla­ry­nan ólim-jitim – 10,9%-ǵa, qaterli isikten kóz jum­ǵandar 8,8%-ǵa azaıdy, – deıdi basqarma basshysy.

Aýrýhanalarda emdelgender qatary kóbeıip otyr. Máselen, oblystyq bala­lar aýrýhanasynyń dırektory Nurǵa­byl Aıtmuhanbetovtiń aıtýynsha, jyl basynan beri 181 naýqas emdelgen. Bul – byltyrǵy kórsetkishten 9 paıyz­ǵa kóp.

Jaqynda densaýlyq saqtaý basqar­ma­synyń basshysy jedel járdem brıgadasymen birge eki shaqyrtýǵa bardy. Maqsat – jedel járdem stansasynyń qyzmetkerleriniń jumysyn zerdeleý. О́ıtkeni turǵyndar jıi shaǵym aıtady.

– Túngi saǵat 23.00-de jedel járdem qyzmetker­lerimen birge shaqyrtýǵa shyqtym. Alǵashqy qońyraý sozylmaly holesıstıtpen aýyratyn pasıentten tústi. Epıgastrıı pasıenttiń ómirine tikeleı qaýip tóndiretin, shuǵyl medısınalyq kómekti talap etetin birinshi kategorııaǵa jatatyndyqtan, mekenjaıǵa 7 mınýtta jettik. Alaıda úıdiń esigi qulyptaýly turdy. Shaqyrtý bergen pasıenttiń telefon qońyraýyna jaýap berýin jarty saǵatqa jýyq kúttik. Keıin bul pasıenttiń alkagoldi ishimdik ishkeni anyqtaldy. Pasıent aýrýhanaǵa barýdan bas tartty, – deıdi Q.Abdalıev.

Onyń aıtýynsha, ekinshi shaqyrý júktiliktiń erte merziminde qan ketýmen baılanysty bolǵan. Bul shaqyr­týǵa barǵanda júkti áıel es-tússiz jatqan. Birden alǵashqy kómek kórse­tilip, aýrýhanaǵa jetkizilgen. Alaıda naýqastyń dárigerge ýaqytyly tekseril­megeni belgili boldy.

– Jedel járdem qyzmetkerleri táýligine 500-ge jýyq shaqyrtýǵa barady. Olar úshin adam den­saý­lyǵyn saqtaýda ár mınýt mańyzdy ekenin aıtqym keledi. Keıde naýqastar tarapynan keleńsiz oqıǵa­lar kezdesedi. Jurtshylyq ókilderi jedel járdem qyzmetine kóńili tolmaıtynyn aıtady. Biraq 103 medısınalyq qyzmet túrine negizsiz júgine­tinderdiń qata­ry da kóp. Sol sebepten jedel jár­dem qyzmetkerleriniń jumysyna túsinis­tikpen qaraǵan jón bolar edi, – degen oıymen bólisti Q.Abdalıev.

Basqarma basshysy bastaǵan dá­riger­­ler toby Qurmanǵazy aýda­ny­nyń shal­ǵaı­daǵy eldi mekenderin ara­­lady. Top quramynda akýsher-gıneko­log, lor, dermatolog, nevropatolog, gastroenterolog, allergo­log, pe­dıatr sekildi beıindi dárigerler bar. Olar aldymen Úshtaǵan aýylynyń turǵyndaryn medısınalyq tek­serýden ótkizdi. Bul aýylda 800-den asa turǵyn turady. Dárigerlerdiń konsýltasııalyq kómegi­ne 30-ǵa jýyq turǵyn júgindi. Beıindi mamandar tıisti em-domdaryn júrgizip, keı naýqastarǵa qajetti taldaý jáne ózge anyqtamalaryn tapsyrýdy usyndy.

Dárigerler tobynyń jumysy budan soń Asan aýylynda jalǵasty. Munda 500-ge jýyq turǵyn turady. Turǵyndar beıindi mamandarǵa jolyǵyp, densaý­lyǵyn teksertti. Qosymsha týyndaǵan saýaldaryna jaýap aldy. Asanda 40-tan asa, al Súıindik aýylynda beıindi mamandardan dárigerlik keńes alýǵa 80-ge jýyq turǵyn júgingen.

– Turǵyndar talap-tilegin tyń­dadym. Olar endokrınolog, kóz dári­geriniń de aýylǵa kelip, medısı­na­lyq kómek kórsetkenin qalap otyr. Aldaǵy ýa­qyt­ta turǵyndar ótinishine sáıkes atal­ǵan beıindi mamandar kómek kórse­tedi. Batyrbek, Eginqudyq jáne Jal­ǵyzapan aýyldaryna arnaıy baryp, turǵyndardyń medısınalyq kómekti alý barysymen tanystym. Al Eginqudyq aýylynda eski mektep janyndaǵy jer telimine jyl sońyna deıin medısınalyq pýnktiń qurylysyn júrgizý josparlanyp otyr. Jalǵyzapan aýylynda turǵyndardyń tıisti em-dom sharalaryn alýy úshin mektep janynan medısınalyq pýnkt ashylǵan. Aldaǵy ýaqytta bul aýylda da medısınalyq pýnkt salý josparǵa engizildi, – dedi Q.Abdalıev.

Saladaǵy eń basty másele – maman­dar­dyń azdy­ǵy. Byltyr salaǵa 60-qa jýyq maman kelgen. Alaıda áli de kadr tapshylyǵy ózekti kúıinde qalyp otyr. Qazir medısına mekemelerinde 185 dári­ger jetispeıdi. Ásirese, anestızıolog-reanımatolog, jalpy praktıka dá­ri­geri, akýsher-gınekolog, pýlmono­log jáne ınfeksıonıst dárigerler qajet-aq.

– Osyǵan baılanysty oblys ákimi Serik Shápkenovtiń qoldaýymen óńirge jumys isteýge keletin jas mamandarǵa áleýmettik kómek kórsetiledi. Atap aıt­saq, qalada ornalasqan medısına mekemelerine jumysqa ornalasqan mamanǵa – 3 mln, aýdanǵa barǵan dári­gerlerge 5 mln teńge qarajat, qyzmet­tik baspana nemese Otbasy bank arqyly nesıelik turǵyn úı beriledi. Bul – kadr tapshylyǵyn tómendetý maqsatynda qolǵa alynǵan áleýmettik qoldaý. Joǵary medısına oqý oryndaryn bitiretin mamandarǵa osyndaı qoldaý kórsetiletinin túsindirý úshin Atyraý oblysyndaǵy aýrýhanalar men emhanalardyń bas dárigerlerimen birge Astana medısına ýnıversıtetinde ıntern jáne rezıdenttermen kezdesý ótkizdik, – deıdi ol.

Árıne, bul – joǵary bilimdi maman tartýdyń tıimdi tásili. Elorda ýnıversıtetindegi kezdesýden keıin 20-dan asa jas maman Atyraý oblysyndaǵy medısına mekemelerine jumysqa kelýge qyzyǵýshylyq tanytyp otyr.

Atyraý oblysy