Jumyspen qamtý – basty baǵyt

Árbir ekinshi turǵyn shaǵyn jáne orta bızneste eńbek etedi

Aımaq basshysynyń aıtýynsha, óńir ekonomıkasynyń damýy turaqty. Bıylǵy tórt aı­daǵy áleýmettik-ekono­mıka­lyq kórsetkishteri oń dınamıkany kórsetken. О́nerkásip ónimderiniń kólemi – 1,1 trln teńge shamasynda.

– О́nerkásiptiń farmasevtıka, mashına jasaý, jeńil ónerkásip, qaǵaz ónimder óndi­ri­sindegi ósim 20 paıyzdan 60 paıyzǵa artty. Negizgi kapı­talǵa 176 mlrd teńge ın­ves­tısııa quıyldy. О́sim – 25 paıyz. Bıyl 793 mlrd teńge ın­­ves­tısııa kútiledi. Sonyń ná­­tı­jesinde óńirde 2 myń­nan asa turaqty jumys orny qury­lady. Ál­bette, tur­ǵyn­dardyń jumyspen qam­tylýy – basym baǵyttyń biri. Sol arqyly olardyń ta­bysyn arttyrý – maqsat. Bul – birinshi kezekte jańa ınves­tısııalyq jobalar. Búginniń ózinde shaǵyn jáne orta bıznes­tiń ósimi 20 paıyzdan asty. Aı­maqtyń ekonomıkalyq qabiletti tur­ǵynynyń teń jartysyna jýy­ǵy osy shaǵyn jáne or­ta bıznes­te eńbek etedi. Bul degenimiz – oblystyń árbir ekinshi tur­ǵyny. Qazirgi ýaqytta kásip­kerlerdiń 2,5 myńnan asa jobasy memlekettik qoldaýdy ıelendi. Jyl sońyna deıin portfeldi 5,5 myń jobaǵa deıin ulǵaıtyp, qoldaý jasaý josparda, – dedi E.Bólekpaev.

Sonymen qatar oblys ákimi aımaqta óndiristiń tyń kózderin ashýǵa den qoıylǵanyn aıtady. Onyń iske asýyna óńirlik «Kásipker» baǵdarlamasy da yqpal etpek eken. Al bir kez­degi «Qarapaıym ekonomıka» baǵdarlamasy boıynsha jeńil ónerkásipte 4 joba tabysty iske asqan. Olardyń ónimin búgin­de densaýlyq saqtaý, bilim berý salasy sekildi uıymdar tutynady.

Qoǵamnyń áljýaz tobyna 200 grant bólingen. Jas kásipkerlerge 600 grant pen 324 jeńildetilgen nesıe beriledi. Nesıeniń mólsherlemesi – 2,5 paıyz. Buǵan qosa múgedektigi bar adamdardy jumysqa ornalastyrý jobalary da jolǵa qoıylǵan. Sonyń nátıjesinde 700 adamnyń jumysqa turýyna múmkindik jasalady.

– Qaraǵandy – iri saýda-logıstıka haby. Munda elektrondy kommersııa sektory udaıy ósip keledi. Saýda salasynda ósim 29 paıyzǵa jetti. Avtókólikte qyzmet kórsetýdiń kólemi 18,4 paıyzǵa kóbeıdi. 2021 jyl sońynda Qaraǵandyda elektrondy bılet júıesi is­ke qosyldy. Osy jyldyń aqpa­nynan Qaraǵandynyń seriktes qalalarmen baılanystyratyn kólikter bul júıege kirdi. Bul bılet júıesinde ashyqtyqty qalyptastyrdy. Qalaaralyq jolaqy eki esege arzandady. Sol arqyly Qaraǵandy ag­lo­merasııasynyń 30 myń turǵynyna kún saıyn oblys ortalyǵyna qatynaýǵa qol­daý jasaldy dep oılaımyn. Oǵan qosa 1 mamyrdan bas­tap Qaraǵandyda 7 jastan 18 jasqa deıingi balalarǵa tegin jol júrýdi qamtamasyz ettik. Jaqyn arada elektrondy bılet máselesi Balqash pen Temirtaýda sheshimin tabady. Avtobýs parkin jańartýda da josparymyz bar. 165 jańa avtobýs satyp alamyz. Onyń 33-i seriktes qala marshrýttarynda júredi. Barlyq avtobýs – otandyq óndirýshi Saran qalasyndaǵy QazTehna zaýy­tiniki, – dedi E.Bólekpaev.

2027 jyly óńir ózin ónimmen 80 paıyz qamtıdy

Oblys aldaǵy ýaqytta ózin qajetti ónimmen qamtýdyń úlesin 80 paıyzǵa deıin jet­kizýdi meje etip alǵan. Al aýyl sharýashylyǵy salasynda aımaqta 24 myń adam eńbek etedi eken. Aýyldy damytý maqsatynda «Aýyl amanaty» jobasy arqyly 653 shaǵyn nesıe beriledi.

– «Aýyl amanaty» jobasymen aýyl turǵyndaryna 3,4 mlrd teńge somasynda 653 shaǵyn nesıe beremiz. Kóp­balaly otbasylarǵa, ataýly áleý­mettik kómek alýshylarǵa jáne NEET jastaryna erekshe nazar aýdaramyz. Qazirdiń ózinde 353 ótinish qabyldandy, – deıdi oblys ákimi. Osylaısha, aýyldarda 2,5 myń jańa ju­mys ornyn ashý josparlanyp otyr. Búginde óńirde mal sha­rýashylyǵy óniminiń kólemi 65 mlrd teńgege jetipti. Mal basy da ósip keledi. Dándi-daqyldar sebetin alqaptar ulǵaıǵan. Kóktemde agrarshylar 1,2 mln gektarǵa dán sińirdi. Bul kór­setkish byltyrǵydan 22 myń gektarǵa artyq desedi.

Sondaı-aq 52 ınvestı­sııa­lyq jobany qamtyǵan pýl jasaq­talǵan. Onyń quny – 1,2 mlrd teńge. Bul 12 myń turaqty jumystyń paıda bolýyna yq­pal etedi. 11 joba bıyl qo­sy­lady. Onyń biri – Saran qala­syndaǵy turmystyq tehnıka shyǵaratyn zaýyt. Joba arqyly 1 myń adam nápaqasyn aıyrady.

Monoqalalardyń tynysy ashylmaq. Qazirgi ýaqytta Sa­ran ındýstıaldyq aımaǵynda Memleket basshysy tapsyrmasymen jańa óndirister úshin ınfraqurylymdar júrgi­zilip jatyr. Nátıjesinde, ın­dýs­trıaldyq aımaqta 3 myńnan asa jumys orny qurylady. Bul ádis ózge de monoqalalarǵa olardyń ereksheligin eskere otyryp, qoldanylady. Máselen, Balqashta 240 mlrd teńgeni quraıtyn 66 is-shara qarastyrylǵan keshendi jos­par ázirlengen. Ondaǵy maq­sat – Balqashta tolyqqandy týrıstik klaster qurý. Qazirgi tańda joba kelisim deńgeıinde.

Infraqurylym jańarady

Erekshe qajettilikteri bar balalarǵa bilim berýdiń qol­jetimdiligi de – basty nazarda. Aımaqta aýtızmi bar balalarǵa arnalǵan alǵashqy ortalyq ju­mys isteıdi. Shahtınsk qa­lasynda PMPK, Qaraǵandyda ınklıýzııany qoldaıtyn úsh kabınet ashyldy. Jalpy, 2025 jylǵa deıin Qaraǵandy oblysynda 22 jańa mektep salynady. 22 mekteptiń 18-i «Jaıly mektep» ulttyq jobasy aıasynda jáne tórteýi oblystyq bıýdjet esebinen boı kótermek. Bıyl 13 bilim berý nysany kúrdeli jóndeýden ótedi. So­ny­­men qatar Qaraǵandyda bıyl úshin­shi Oqýshylar saraıynyń qury­lysy bastaldy.

Búgingi tańda mektepterde 1-4 synyp oqýshylary, al balabaqshalarda áleýmettik osal sanatyndaǵy balalar tegin ystyq tamaq ishedi. Lızıngtik qarjylandyrý esebinen mektep avtoparki eki ese ulǵaıdy.

Aımaqta 88 shaqyrym jy­lýmen jabdyqtaý jelisi, 1 937 shaqyrym elektr jelisi aýys­­tyrylady. Negizi, turaqty jy­lýmen úzdiksiz qamtý – bas­ty mindettiń biri. Osy oraıda Temirtaýda 29 shaqyrym jylý qubyry aýysady. JEO-2-de jab­dyqtardy jóndeý já­ne qa­la­ǵa qajetti jetinshi qazan­dyq­tyń qurylysy júrip jatyr.

– О́tken jyl Temirtaý tur­ǵyndary úshin qıyn boldy. Qala boıynsha 29 shaqyrym jylý jelisin jóndeý josparlanyp otyr. «ArselorMıttal Temirtaý» kompanııasyna tıesili JEO-2 jumysyna sha­ǵym túsedi. Qazir stansada qazan­dyqtar jóndelip jatyr. Jańa jetinshi qazandyq salynyp jatyr, – dedi E.Bólekpaev.

Qaraǵandyda jańa turǵyn úıdiń kóbeıýine baılanys­ty jylý tapshylyǵy bar. Tap­shylyqty joıý úshin oblys ortalyǵynda úshinshi jylý ortalyǵynyń qurylysy qar­qyndy júrýde. Sapaly aýyz sý máselesi de ke­zeń-kezeńimen iske asyry­lyp jatyr. 2025 jylǵa qaraı oblys turǵyndary ortalyq­tandyrylǵan sýǵa 100 paıyz qol jetkizedi degen jos­par bar.

Ákimniń aıtýynsha, Qaraǵan­dy oblysynda 1 374 shaqyrym avtojol jóndeledi. Onyń 640 shaqyrymy – respýblıkalyq, 317 shaqyrymy – oblystyq mańyzda. 417 shaqyrymy – jer­gi­likti jeliler. Sonymen nor­­matıvtik jaǵdaıdaǵy jol­dar­dyń úlesi 92 paıyzdy quraıdy.

«Ortalyq-Ońtústik» aý­qym­­dy jobasyn qosa alǵanda, jol ınfraqurylymyn jaqsar­tý jumystary jalǵasyp jatyr. Bıyl «Qaraǵandy – Balqash» respýblıkalyq tasjolynyń tórt jolaǵy ashylady. «Qara­ǵandy – Qarqaraly» jolynyń bes ýchaskesine ortasha jóndeý jumystary jalǵasyp, Qara­ǵandy – Jezqazǵan avtojolyn rekonstrýksııalaý bastalady eken.

Qaraǵandy oblysy