Bıyl Qyzylorda qalasynda áleýmettik jáne ınjenerlik ınfraqurylymdy jaqsartýǵa Ulttyq qordan, respýblıkalyq jáne oblystyq bıýdjetterden 54 mlrd teńge bólinip, birqatar joba bastaldy. Qazir shaharda Neke saraıy, О́ner ortalyǵy, Qan ortalyǵy sekildi iri nysandar salynyp jatyr. «Qazgermunaı» BK» JShS zamanaýı úlgidegi Oqýshylar saraıynyń jobasyn qolǵa aldy. Oblys ortalyǵynda sáýletti, eńseli nysandar salýǵa jeke ınvestorlar da qomaqty úles qosyp otyr.
Infraqurylymdyq áleýetti damytýda Bolat О́temuratov qorynyń qoldaýymen aqpan aıynda quny 15 mlrd teńge bolatyn Qorqyt ata áýejaıy termınalynyń qurylysy bastaldy. Jalpy aýmaǵy 7,5 myń sharshy metr bolatyn nysannyń bas merdigeri – «Elite Insaat» kompanııasy men «Ava Construction» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi. Qala ákimi Asylbek Shámenovtiń aıtýynsha, oblystyń ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq áleýetin kóterýge sep bolady degen nysan sońǵy úlgidegi quraldarmen jabdyqtalady.
– Saǵatyna 250 jolaýshyny qabyldaı alatyn termınaldyń qasbeti áınekpen, temir paneldermen qaptalady. Kelesi aıdyń ortasynda temir qańqany tolyq qurastyryp bitemiz. Barlyq qural-jabdyqty Eýropa elderinen ákelip ornatamyz, – deıdi tapsyrys berýshi kompanııa ókili Onýr Tedjmer.
Bıyl qalada kóshe qurylysy men jóndeýge basa mán berilip otyr. Oblys ortalyǵyn kúre jolmen baılanystyratyn Beıbarys sultan dańǵylyn abattandyrýǵa respýblıkalyq bıýdjetten 1 mlrd 741 mln teńge bólinipti. Qazir «TehosnastkaRemservıs» JShS mamandary «ProfEkspert ı K» JShS jobasy boıynsha oblys ákimdigi aldyndaǵy bir shaqyrymdyq aýmaqqa sýburqaqtar salyp, jurt serýendeıtin alańdar jasaýǵa kirisip ketti. Bıyl naýryz aıynda bastalǵan jumys qarasha aıynda tııanaqtalyp, qoldanysqa berilýge tıis. Keleshekte munda jaryq shamdar ornatylyp, oıyn, sport alańdary paıda bolady.
Jumys bastalǵanda osy mańaıdan alynǵan tal-daraqtyń jaǵdaıyna alańdaǵandar kóp bolǵan edi. Qalalyq turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy, jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary bóliminiń basshysy Jeńisbek Faızýllaevtyń aıtýynsha, taldar sol kúıinde mektepter aýlalaryna aparyp otyrǵyzylypty. Oblys ákimdigi ǵımaratynyń alynǵan temir sharbaqtary birqatar bilim uıymdary nysandaryn qorshaýǵa jumsalyp, paıdaǵa asqan.
Dańǵyldyń «Qyzylorda – Qumkól» kúre jolyna deıingi 4,2 shaqyrymyn jańǵyrtýǵa respýblıkalyq, oblystyq bıýdjetterden 2 mlrd 349 mln teńge bólinip, osy saladaǵy tájirıbeli mekeme «ÝAD» JShS qazan aıyna deıin tar joldy keńeıtedi. Qaladaǵy jylý júıesin jóndeýge bıyl respýblıkalyq bıýdjetten 8,2 mlrd teńge bólinse, sonyń aýqymdy bóligi osy dańǵyldaǵy jylý qubyryn jerastyna túsirýge jumsalady eken. Osy jyly qalada jol qurylysy men jóndeýge 12 mlrd teńge qaralyp otyr.
– Bul rette biz qalanyń shet aımaqtary turǵyndarynyń tilegin eskerip otyrmyz. Uzyn sany 244 kósheni qamtıtyn joba aıasynda «Shanhaı» bóliginde 26 kóshe asfalttalyp, 39 kóshege tas tóseledi. Jańadan qalyptasyp kele jatqan Báıterek shaǵyn aýdanynda 12 shaqyrymdyq 7 kóshe salyndy. Joba sheńberinde oblys ortalyǵyndaǵy 21 aýla abattandyrylady, – deıdi qala ákimi A.Shámenov.
Qazir shahar halqynyń sany qalaǵa qarasty aýyldyq okrýg turǵyndaryn qosqanda 350 myńnan asady. Irgedegi eldi mekendegilerdiń kóbi qalada jumys isteıtindikten tańerteń jáne keshke Batys shaǵyn aýdanyndaǵy kópir men Qorqyt ata kóshesi boıyndaǵy temirjol astyndaǵy ótkel mańynda kádimgideı keptelis paıda bolatyny baıqalyp júr. Osyny boldyrmaýdyń amaly qolǵa alynypty. Poıyzdyń ótkenin kútýge taǵaty jetpeı «áp-sátte arǵy betke shyǵa salam» degen talaılar ajal qushqan «Shuǵyla» shaǵyn aýdany tusynan jaıaýlar úshin temirjoldy asyp ótetin ótkel túsedi. Eski ótkel tusynda 6 mlrd teńgege jerasty joly salynbaq.
Qaladaǵy Abaı dańǵylynyń boıyndaǵy úılerdiń qasbeti bıyl da árlenip jatyr. Kásipkerler muryndyq bolǵan bastama aıasynda buǵan osy jyly syrlaǵanyń Syrdyń jeli men aptabyna shydas bermeı, alty aıdan keıin ajary kete bastaıtyn boıaý emes, arnaýly temir qaptama qoldanylmaq. Ár kompanııanyń shyǵyny shamamen 15-30 mln teńgedeı bolady. Tipti 94 mln teńgege úlken bir turǵyn úıdi qaptap jatqan kásipker de bar.
– Buryn bir úıdi boıaýǵa 5-6 mln teńge jumsaıtynbyz. Biraq jylǵa jetpeı óńi ketip qalatyn. Al temirmen qaptalǵan úı 20-30 jylǵa deıin syr bermek emes. Negizgi jumysty bitirgesin úı aınalasyn jaryqtandyrýǵa kirisemiz, – deıdi «Orıon LTD» JShS dırektorynyń orynbasary Ashat Jańabergenov.
Qala ákimi Asylbek О́mirbekulynyń aıtýynsha, qazir bul aýmaqta «Altaı metall», «Metall profıl» jáne «Orıon LTD» seriktestikteri jumys istep jatyr. Jalpy, jyl saıyn kásipkerler oblys ortalyǵyn sáýlettendirýge 10-12 mlrd teńge kóleminde qarjy jumsaıdy.
Qazir Qyzylorda tazalyǵy jaǵynan elimizdegi biraz oblys ortalyqtarynyń aldynda turǵany anyq. Bul – eń aldymen talapqa saı jumys istep otyrǵan «Qyzylorda tazalyǵy» mekemesi jumysshylarynyń eńbegi. Osy jyly shahardyń shyraıyn ketirmeı ustap otyrǵan mekemege 759 mln teńge bólinip, oǵan 20 arnaýly tehnıka alyndy. Byltyr da 11 kólik alǵan mekemeniń múmkindigi osylaısha arta tústi. Qoǵamdyq kólikterde tegin júretin mekeme jumysshylarynyń jaǵdaıy – árdaıym bılik ókilderiniń nazarynda. Olarǵa eńbek demalysyna shyqqanda demalys oryndaryna tegin joldama beriledi.
Qyzylorda