Maqta klasteriniń kósheli joly

Túrkistan maqta ósiretin jal­ǵyz óńir bolǵandyqtan maqta klasterin damytýǵa kúsh salynýy – zańdylyq. Jergilikti at­qarýshy bılik organdary úshin bul baǵytty barynsha damytý, halyqaralyq naryqqa shyǵý mańyzdy. Premer-mınıstrdiń orynbasary – Saýda jáne ıntegrasııa mınıstri Serik Jumanǵarın aqpanda oblysqa sapary barysynda maqta zaýyttarynyń basshylarymen, sharýalarmen kezdesip, maqtany tereń qaıta óńdeýge memleket tarapynan qoldaý kórsetiletinin, bul baǵytta naqty qadamdar jasalatynyn aıtqan bolatyn. Mınıstrdiń sózin qýattaǵan sharýalar kezdesýde aıtylǵan naqty qadamdardyń alǵashqysynan habardar bolyp otyr. Iаǵnı Túrkistan oblysynda maqta klasterin qurý jobasy ázirlendi. Jobany talqylaý jáne sarapshylar, mamandar pikirin bilý maqsatynda ótken májiliste oblys ákimi Darhan Satybaldy atalǵan salany damytý, jańa jumys oryndaryn ashý asa mańyzdy ekenin jetkizdi. «Oblystyń ózindik tabysyn arttyrý úshin jańa jumys oryndaryn ashý kerek. Bul rette maqta klasterin damytýdyń mańyzy zor. Osy salada iri fabrıka, zaýyt asha­myn deıtin azamattarǵa qoldaý kórsetýge daıynbyz. Ekinshiden, maqta ósirýde sý únemdeý tehnologııasyn meılinshe jetildirý qajet. Jalpy maqta sharýashylyǵy úl­ken izdenister men zertteýlerdi talap etedi. Oblys ákimdigi tarapynan maqta klasterin damytýǵa jaǵdaı jasalady. Osy baǵytta úlken jos­parlarymyz bar», dedi oblys ákimi. Oblystyq aýyl sharýa­shylyǵy basqarmasy basshysynyń orynbasary E.Jánibekovtiń aıtýynsha, maqta sharýashylyǵyn ártaraptandyrý, maqta-toqyma kesheni kásiporyndaryn damytý jáne 2027 jylǵa deıin toqyma ónerkásibiniń básekege qabiletti ónimin alý maqsatynda shıtti maqta ósirýden bastap, joǵary sapaly ónim shyǵaratyn 75 ká­siporyn ashý, 9 klaster qurý kózdelip otyr. Sondaı-aq maqta talshyǵyn qaıta óńdeý kólemin 100 paıyzǵa jetkizý, 41 myńnan astam jumys ornyn ashý mejelengen. Mata, maı, kıim jáne maqtadan ózge de ónimder shyǵarý maqsaty da qoıylǵan.

Maqtanyń basym bóligi Maqta­aral jáne Jetisaı aýdandarynda ósiriledi. Bul oraıda Jetisaı aýdanynda ınvestorlar tartý jumystary júrgizilýde. «Osy maq­satta ótken joly kórshiles О́zbekstan Respýblıkasynda maqta klasterin damytý úshin ınves­torlarmen iskerlik kezdesýler ótkizilip, ekijaqty kelissózder júrgizýdiń alǵysharttary jasalýda. Bıyl azamattardyń jeke qarajattary esebinen J.Eralıev aýyldyq okrýginen quny 300 mln teńgege 10 myń tonnalyq «Turan maqta» JShS «Maqta shıkizatyn óńdeý zaýyty» jobasyn, Jańa­aýyl aýyldyq okrýgindegi quny 350 mln teńge bolatyn «To­qyma emes mata óndirisi» jobasyn, Maq­taly aýyldyq okrýginen quny 790 mln teńge bolatyn «Maq­taly Jer» JShS «Tuqymdyq shıt óndirisi zaýyty», 100 mln teń­gege baqsha ónimderin qaıta óńdeý sehy, Jetisaı qalasyndaǵy quny 200 mln teńgege aıaqkıim ón­dirisi jobasyn jyl sońyna deıin iske qosý josparlanýda», deıdi Jetisaı aýdany ákiminiń oryn­basary Serik Pirimbekov. Aýdandaǵy 76,2 myń gektar egistiń 45 myń gektaryna maqta egilgen. Al Maqtaaral aýdanynda byltyr 40,4 myńnan asa gektarǵa maqta daqyly egilip, 106 myń tonnadan astam ónim jınalǵan bolatyn. Bıyl maqta alqaby birshama qysqaryp, 35,7 myń gektarǵa egil­gen. Aýdanda ózbekstandyq «Clobal Textile» kompanııasynyń súıe­meldeýimen О́rkenıet eldi mekeninde sharýalar 15 gektar jerge eksperıment retinde maqtanyń «Namangan» tuqymyn ekken bolatyn. Bıyldyń ózinde atalǵan kompanııa Maqtaaral aýdanynda 10 myń gektarǵa jýyq jerge «Sultan» jáne «Namangan» tuqym sorttaryn jetkizýdi jáne kúzge qaraı atalǵan sorttardyń maqta talshyǵyn satyp alýdy josparlap otyr. Sondaı-aq aýdan ákimdiginiń málimetinshe, 2 myńnan astam adamdy turaqty jumys ornymen qamtıtyn 5 iri kásiporyndy iske qosý kózdelgen. Ol úshin 2023-2027 jyldarǵa arnalǵan «Global textile. Turkistan» jobasy daıyndalǵan. Quny 45 mıllıon dollar bolatyn joba aıasynda logıstıka haby, maqtany bastapqy óńdeý zaýyty, trıkotaj maqta, mata boıaý jáne tigin fabrıkalary iske qosylatyn bolady.

Aıta ketelik, jeri qunarly, aýa raıy qolaıly óńirde jyl basynan beri aýyl sharýashylyǵyndaǵy jalpy ónim kólemi 163,5 mlrd teńge bolyp, naqty kólem ındeksi 102,0%-ǵa oryndaldy. Aýyl sharýashylyǵynyń negizgi kapıtalyna 10,1 mlrd teńge ınvestısııa tartylǵan. Bıyl AО́K sala­synda jalpy quny 54,1 mlrd teńge bolatyn 60 jobany iske asyrý josparlanǵan. Qazirgi tań­da quny 4,9 mlrd teńge bolatyn 16 joba iske qosyldy. Atap aıtsaq, 200 basqa arnalǵan taýarly sút fermasy, 4 mal bordaqylaý alańy, 3 sút óńdeý sehy, 2,1 gektar aýmaqqa 2 fermerlik jylyjaı salyndy. Sonymen qatar 490 gektar jańbyrlatyp sýarý boıyn­sha – 3, balyq ósirý boıynsha 3 jo­ba júzege asyryldy. Budan bólek, quny 107,3 mln dollar bolatyn 271,5 myń tonna aýyl sharýashylyǵy ónimi shetelderge eksporttaldy.

Túrkistan oblysy