Keshe Astanada eldiń kómir ónerkásibiniń IV forýmy ótti. Aýqymdy is-sharaǵa osy saladaǵy kásiporyndar ókilderi men sheteldik mamandar qatysyp, oılaryn ortaǵa saldy.
Qazir kómirdi jetkizýdiń jańa eksporttyq baǵyttaryn izdestirý, qatty otyndy baıytý jáne qaıta óńdeý boıynsha zamanaýı tehnologııalardy engizip, kómir hımııasy men ony taza jáne tıimdi paıdalanýdyń basqa da joldaryn damytý ózekti bolyp otyr. Sondaı-aq óndiriste qaýipsizdikti qamtamasyz etip, kómirteksizdendirý saıasaty aıasynda qara altyndy óndirý perspektıvalaryn aıqyndap, óndiristiń tıimdiligin arttyrý jaıy ótkir máselege aınaldy.
Salanyń osy jáne basqa da ózekti máseleleri Astana Mining & Metallurgy XIII Halyqaralyq taý-ken metallýrgııa kongresi sheńberinde uıymdastyrǵan forým alańynda talqylandy.
«Jańa energetıkalyq paradıgma jaǵdaıynda kómir salasyn damytý múmkindikteri» taqyrybynda forýmdy Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrliginiń qoldaýymen Taý-ken óndirýshi jáne taý-ken metallýrgııa kásiporyndarynyń respýblıkalyq qaýymdastyǵy (TMKQ) uıymdastyrýǵa atsalysty.
Atap aıtqanda, bıyl forým alańynda salany damytýdyń tujyrymdamalyq máseleleri talqylandy. Uıymdastyrýshynyń naqty maqsatyna zer salsaq, kómir óndirisin órkendetý úshin qazirgi jaǵdaıda damytý vektoryn aıqyndap, tájirıbe almasý jáne áleýetti áriptestermen iskerlik baılanystardy keńeıtý úshin memlekettik organdardyń, kómir óndirýshi kásiporyndardyń, ulttyq kompanııalardyń, otandyq jáne halyqaralyq sarapshylardyń basshylaryn tórtinshi ret jınap otyr.
Qazaqstannyń kómir ónerkásibi – ekonomıkanyń iri salalarynyń biri. Ol elimizdegi elektr energııasynyń 70 paıyzdan astamyn óndiretin kásiporyndardy otynmen qamtamasyz etedi. Koks-hımııa óndirisiniń tolyq júktemesi osy salanyń moınynda. Sondaı-aq kommýnaldyq-turmystyq sektor men halyqtyń otynǵa degen qajettiligin tolyǵymen qanaǵattandyryp otyr.
О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha elimizde 117 mln tonnadan astam kómir óndirildi. Bul ótken jylǵy óndirý deńgeıinen bir jarym paıyzǵa artyq. Byltyrǵy kómir eksporty 32,5 mln tonnany qurady. Kommýnaldyq-turmystyq qajettilikterge jáne halyq úshin 11,03 mln tonna, energetıkalyq keshenderge 64,4 mln tonna jáne ónerkásiptik kásiporyndarǵa 5,97 mln tonna kómir jóneltilgen.
«О́zderińizge belgili, kómir salasyndaǵy 30-ǵa jýyq kásiporyn halyq pen turmystyq qajettilikterge, energetıka jáne ónerkásip salalaryna kómir óndirýmen aınalysady. Sala 30 myńǵa jýyq adamdy jumyspen qamtamasyz etip otyr», dedi forýmda Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý vıse-mınıstri Iran Sharhanuly.
Mınıstrdiń orynbasary salany zaman talabyna saı damytý joldary týraly óz oıyn aıta kelip: «Búgingi tańda Úkimet 8 jobany júzege asyrýdy jáne óndiris kólemin ulǵaıtýdy kózdeıtin Otyn-energetıka keshenin damytýdyń 2029 jylǵa deıingi tujyrymdamasyn bekitti», dedi.
«Kómir tabıǵı jaǵdaılarǵa táýeldiligi az, eń arzan energııa resýrsy bolyp qala beredi. Kómir óndirý quny balamaly jáne jańǵyrmaly energııa kózderinen edáýir tómen. Bul halyq úshin elektr energııasynyń qoljetimdiligine, sondaı-aq otandyq óndiristiń básekege qabilettiligine yqpal etedi», dedi «Respýblıkalyq taý-ken metallýrgııalyq kásiporyndar qaýymdastyǵy» AJO atqarýshy dırektory Nıkolaı Radostoves.
Elimizde barlanǵan kómir qory shamamen 34 mıllıard tonnany quraıdy eken. Osy kórsetkish boıynsha Qazaqstan álemdegi kóshbasshy elderdiń ondyǵyna kiredi. О́nerkásip ondaǵan myń jumys ornyn qamtamasyz etedi. Eń bastysy, elge eksporttyq kiris ákelip otyrǵan salanyń biri sanalady.
Forýmda negizgi salalyq is-shara jáne kómir ónerkásibiniń ózekti máseleleri keńinen talqylandy. Bul is-shara salany básekege qabiletti jáne ınvestısııalyq tartymdy etýge múmkindik beretin jáne ony damytý strategııasyn ázirleýge arnalǵan alańǵa aınala bildi.
2019, 2021 jáne 2022 jyldary kómir forýmyn ótkizýdiń oń tájirıbesi el ekonomıkasy úshin salany damytý boıynsha mamandardyń, jurtshylyq pen memlekettik organdardyń pikirlerin shoǵyrlandyrý úshin is-sharanyń mańyzy óte joǵary ekenin rastady.