“EKSPO – Shanhaı-2010” Dúnıejúzilik kórmesin qyzyqtaýshylardyń kóńilin arbap, kóz qumaryn qandyrǵan Qazaqstan jetistikteri kórme mazmunyn baıytýda.
Jaı kórme emes. Jahan júregi lúpildep shydamsyzdana kútken keremet kórme. Mine, Shanhaıdyń shyraıyn ashqanyna da aıdan sál asypty. Aǵylǵan jurt nópiri. Qıyr-qııannan da qımasyn ańsap kelgendeı týrısterdiń jol shyǵynyna edáýir jeńildikter jasalypty. Qaıtkende de Shanhaıǵa jan balasyn meılinshe kóp jumyldyrý dittelgen. Kórmeni jarty jyl ishinde 100 mıllıonnan astam adam tamashalamaq. Qazaqstan da molynan dámeli, 8 mıllıondaı adamǵa qyzmet etpek.
Uqsastyq pa álde uly isterdiń ózeginde ulaǵat dáni sátimen uryqtanyp jatatyndaı ma, sirá! Urymtaly solaı bolǵan, bálkim. Esildiń sol jaǵalaýyndaǵy Astanadaı ajarly bop, Hýanpý ózeniniń sol ıininde Qazaqstannyń ulttyq pavılony kórkeıip, kósilip jaıǵasqan. Esil men Hýanpý tolqyndary kezektese qaqpaqyldap týlatqan Qazaqstan týy, munda da asqaq jelbireıdi. Janardy sýyrǵanda, “О́z elim-aý, óreli!” dep tolǵanyp, júrekti shym etkizer... Al syrt kóz tamsanyp, tańyrqap jatqanda “Basqa qonǵan baq qusy jer talǵamaı usha bersinshi” – degen aq tilek keýdeni ysytady.
Jaqsyny kórmekke yqylas kúsheıgen. Bastapqy bir aı ishinde, alǵashynda kúnine 2 myńdaı adam, orta sheninde 3-4 myńdaı kisi kelip, al maýsym týǵaly beri bul san 4,5 myń adamǵa kóbeıgen. Osy qarqyn saqtalsa, kórme aıaqtalatyn 31 qazanda 8 mıllıondaı qyzyqtaýshynyń esebi tirkelmek eken. Bul – Qazaq eli úshin zor abyroı.
Birqatar Qazaqstan delegasııasy arnaıy saparmen kelip, ulttyq pavılondy ózderiniń qytaılyq áriptesterimen birlesip tamashalady. Mysaly, tóraǵa Á.Shaıahmetov bastaǵan QR Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń, E.Nyǵmatýlınniń jetekshiligimen Parlament Senatynyń, R.Sársenbaeva bastaǵan Qazaqstan áıelderi delegasııalarynyń ulttyq ekspozısııalar jónindegi pikiri óte joǵary. Sondaı-aq Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna múshe memleketterden 28 ókil, Reseı Memlekettik dýmasy kommýnıster fraksııasynyń jetekshisi G.Zıýganovtyń arnaıy toby Qazaqstannyń ulttyq pavılonynda bolyp, táýelsiz memleketimizdiń búgingi jetistigimen jáne bolashaq kókjıegimen tanysty. Qazaq eliniń qala salý, onyń adam ıgiligine yńǵaıly da sapaly qyzmet etý múmkindikterin joǵary baǵalady.
– Qurylysshy bolǵandyqtan, Qazaqstannyń qurylys ındýstrııasynyń áý-jaıyn baıqamaq edim, – deıdi Ýan Shı Mı. – Ábden tánti etti. Zamanaýı tehnologııalar men jabdyqtardyń keıbiri ózime tańsyq. Ondaı múmkindiktersiz kúshti memlekettiń jańa astanasyn jaınatyp salý túske kirmeıtin is qoı. Kórmeniń ǵıbraty mol. Oılantady. Mamandyǵyńdy jetildirýge septesedi.
Shanhaılyq turǵyn Lıtıa Shmo Mınzıanyń zor áserge bólengeni jymıǵan júzinen seziletindeı. Ony Astana men Almaty qalalarynyń iri megapolıske aınalý satylary qyzyqtyrady eken. Árıne, Shanhaıdyń damý joly eren. Álemniń úshinshi shahary bolyp esepteletindikten, onyń ıyǵyna túsken júk zil-batpan. “Tamasha qala – tamasha ómir” qaǵıdattary bul qalaǵa sonshalyqty tán. Astanaǵa da sondaı qutty qadam tileımiz, dedi ol júrekjardy sózinde.
QR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, Qazaqstannyń halyq ártisi, “Qazaq áýenderi” AQ “Qazaqkonsert” óner ujymynyń dırektory Altynbek Qorazbaevtyń kórme aımaqtaryn aralaǵandaǵy áseri de sheksiz eken.
– Men munda qala ómirin jaqsartýǵa, ınfraqurylymdy damytýǵa, onyń ishinde ınnovasııany paıdalaný, ekologııany saqtaý sekildi máselelerge qatysty jobalarǵa den qoıdym, – dedi óner ıesi. – Bul saladaǵy úrdisti isterimiz sapalanbaq eken. Almatynyń ekologııasy alańdatatyndyqtan da shyǵar, ózge memleketterdiń pavılondaryna bas suqtym. Sondaǵy túıgenim – bári adamnyń pıǵyly men yqylasyna kelip tireledi eken.
Erteń, 5 maýsymda “EKSPO – Shanhaı-2010” Dúnıejúzilik kórmesinde Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kúni atalyp ótedi. Demek, táýelsiz Qazaqstanǵa jalpaq jurttyń nazary aıryqsha aýatyn bolady. О́reli eliń bolsa, halqynyń órkeni óser! Láıim, jasampazdyqqa jazsyn!
Qaısar ÁLIM – Shanhaıdan.