Mamyr aıynda О́zbekstannyń bas shahary – Tashkentte ótken álem chempıonatynda jeńis tuǵyryna kóterilgen bylǵary qolǵap sheberleri taıaýda Almatyǵa kelip, respýblıkalyq boks federasııasynyń prezıdenti Keńes Raqyshevtyń qolynan mol kólemde aqshalaı syılyq aldy. Sol kezde jýan judyryqty jigittermen tildesýdiń reti keldi. Búgin biz sol sańlaqtardyń biri Nurbek Oralbaımen bolǵan áńgimeni oqyrmandar nazaryna usynýdy jón kórdik.
– Nurbek, Tashkenttegi jeńisiń qutty bolsyn!
– Kóp rahmet, aǵa! Bul tabysymdy men talaı jyldar boıy jattyǵý zaly men sharshy alańda tókken terimniń óteýi dep bilemin. El senimi men bapkerlerdiń eren eńbegin aqtaı alǵanyma ózim de qatty qýanyp otyrmyn. Kezinde maǵan durys baǵyt berip, únemi qoldaý kórsetip júren ata-anam, týǵan-týystarym jáne barsha qazaq jankúıerine degen alǵysym sheksiz.
– Bizdiń bilýimizshe, ákeń kezinde erkin kúrespen shuǵyldanǵan eken. Al seniń balýandyq ónerdi emes, boksty tańdaýyńa ne sebep boldy?
– Boksqa baıdyń balalary kelmeıtini belgili ǵoı. Biz bolsaq, qarapaıym otbasynda tárbıelendik. Birde ákem syńarym Aıbek ekeýmizdi Astanadaǵy «Alataý» sport keshenine ertip apardy. Ondaǵy oıy – kúreske berý edi. Aldymyzdan kezdeısoq Asqar Erkebaev esimdi jattyqtyrýshy jolyqty. Ol kisi: «Men burynnan osyndaı egiz balalardy boksqa baýlyp, solardy chempıon etip tárbıelep shyǵarýdy maqsat tutyp júr edim», dep aqjarma kóńilin aqtardy. Ol kezde Asqar aǵa nebári 22 jasta. Aldyna bıik maqsat qoıǵan jas mamannyń aıtqany sóz qadirin túsinetin ákemniń kóńilinen shyqsa kerek, esh qarsylyq bildirmedi. Onyń ústine, úıirme tegin eken. Qarapaıym otbasy úshin bul da kádimgideı kómek. Osylaısha, boks zalynan bir-aq shyqtyq.
– Buǵan deıin jastar býyny arasyndaǵy jarystarda jasyndaı jarqyldaǵanyń belgili. О́z qatarlastarynyń arasynda qandaı tabysqa qol jetkizdiń?
– Aıbek ekeýmiz ómirde ǵana emes, úlken sportta da qatar kele jatyrmyz. 2018 jyly men jastar arasyndaǵy qurlyq birinshiliginde kúmis medal ıelenip, kóp keshikpeı álem chempıony atandym. Baýyrymda bári kerisinshe boldy. Ol qurlyqta qarsylas shydatpasa, dúnıejúzilik dodada kúmispen kúpteldi. Odan bólek, Aıbek 2018 jyly Argentınanyń astanasy – Býenos-Aıreste alaýy tutanǵan jasóspirimderdiń Dúnıejúzilik olımpıadasynda altyn tuǵyrǵa kóterildi.
– Eresekter dýyna qosylý esh qıyndyq týǵyzǵan joq pa?
– Bári sátimen boldy. 2019 jyly spartakıadada top jardym. 2020 jyly el chempıonatynyń fınalynda utylsam, 2021 jyly qaıta chempıon boldym. Aıbek sol jarystardyń barlyǵynda aldyna jan salmady. Sodan ekeýmiz byltyr Belgradta uıymdastyrylǵan álem chempıonatynda kúsh synasý qurmetine bólendik. Biraq tájirıbeniń azdyǵynan bizge júlde alý baqyty buıyrmady. Men shırek fınalda Serbııanyń týy astynda óner kórsetken reseılik Vladımır Mıronchıkovtan utylsam, Aıbek 1/8 fınalda О́zbekstannyń namysyn qorǵaǵan qazaq jigiti Madııar Saıdraqymovqa ese jiberdi. Biraq 2022 jylǵy Ammandaǵy Azııa chempıonatynyń fınalynda baýyrym dál sol Saıdraqymovty san soqtyryp, bas júldeni oljalady.
– Ammandaǵy sary qurlyqtyń basty dodasynda sen qola medaldi qanaǵat tuttyń. Bas júlde úshin talasýǵa ne kedergi boldy?
– Iordanııanyń astanasyndaǵy jarysty jap-jaqsy bastaǵanymmen, jartylaı fınalda Hýsseın Ishaıshpen kúsh synastym. Ol oǵan deıin 91 jáne +91 kılo salmaq dárejelerinde aıqasyp, Azııa chempıonatynda úsh ret qola medal ıelengen. Rıo men Tokıo Olımpıadalarynda shırek fınalǵa deıin jetken. Ammanda Hýsseın 80 kılo salmaqta synǵa tústi. Ekeýmiz teń dárejede aıqastyq. Biraq biraz oılana kele tóreshiler jergilikti bylǵary qolǵap sheberiniń qolyn kóterdi.
– Tashkenttegi álem chempıonaty qalaı ótti? Bastapqy básekelerde kimdermen qolǵap túıistirdiń?
– Bastapqy básekelerde Ázerbaıjan men Túrkııa boksshylaryn jeńdim. Odan keıin Iordanııanyń ókilimen qaıta jolym qıysty. Sol Hýsseın Ishaıshten men byltyr jeńilip qalǵan edim. Ketken esemdi qaıtarý úshin osy básekede barymdy saldym. Bul joly meniń basymdyq tanytqanyma tóreshilerdiń esh kúmáni bolmady.
– Jartylaı fınalda reseılik Imam Hataevpen kúsh synastyń. Tokıo Olımpıadasynda ol álem chempıony Bekzat Nurdáýletovti jeńip, qola medal ıelendi. Kásipqoılar arasyndaǵy barlyq jekpe-jegin aıqyn jeńispen aıaqtady. Osyndaı myqty boksshymen kúsh synasarda boıyńda qobaljý boldy ma?
– Mende qorqý, qaımyǵý, qobaljý degen múlde bolmaıdy. Aldyna bıik maqsat qoıǵan ár boksshynyń jolynda ataǵy alysqa jaıylǵan eren tulǵalar men dúleı kúsh ıeleriniń kezdesetini anyq. Olarmen judyryqtaspasań, bul sport túriniń sharyqtaý shyńyna kóterilý múmkin emes. Sony qaperime túıip, sharshy alańǵa julqynyp shyqtym. Qalaı da jeńýdi kózdedim. Bapkerlermen aqyldasa otyryp, durys taktıka qurdyq. Rıngte aǵalarymnyń aıtqanyn buljytpaı oryndap, qarsylasymdy qapy qaldyrdym.
– Sonymen, fınalǵa joldama aldyń...
– Sheshýshi tusta Qytaıda dúnıege kelgen qandasymyz Toqtarbek Tańatqanmen aıqastym. Oǵan qurǵan taktıkam múlde bólek boldy. Bul básekede tizgindi birden qolǵa alýǵa tyrystym, Allaǵa shúkir, josparym oıdaǵydaı júzege asyp, jeńiske jettim. Fınaldyq saıystan keıin ǵalamtordaǵy kóptegen kommentarılerdi oqyp otyrsam «Kim jeńse de, qýanar edik. Ekeýi de qazaqtyń uly ǵoı» dep jazyp jatqandar kóp. Árıne, bir jaǵynan ondaı ýájben kelisýge de bolady. Biraq qarsylasym jeńiske jetkende, Qytaıdyń ánurany shyrqalatyn edi. Sony da esten shyǵarmaǵan jón. Al men kúlli álemge qazaqtyń ánuranyn tyńdattym. Jeńis tuǵyryna kóterilgen sátte Toqtarbekke de dál osy áńgimeni aıttym. Ol: «Men de qatty qýanyp turmyn. О́ıtkeni ár qazaqtyń jeńisi – barshamyzǵa ortaq», dep til qatty.
– Álem chempıonatynda senderge qoldaý kórsetý úshin áke-shesheń de Tashkentke barǵan eken. Alaıda Aıbek alǵashqy aınalymda jeńilip qalǵan kezde kóńili qulazyǵan anań elge oralýǵa bekingen eken. Osy áńgimeni óz aýzyńnan estisek.
– Ata-anam Tashkentke 3 mamyr kúni bardy. Eki táýlikten soń ekeýmiz de tusaýkeser kezdesý ótkizdik. Men jeńiske jetkenimmen, Aıbek jeńilip qaldy. Byltyrǵy Azııa chempıonatynda onyń altyn alyp, men úshinshi oryndy qanaǵat tutqanymdy joǵaryda aıttym. Áke-sheshemniń maǵan qaraǵanda Aıbekke kóbirek senim artýynyń sebebi sol. Keshkisin jaldaǵan páterimizde bas qostyq. Barlyǵymyzdyń da kóńil-kúıimiz joq. Shaı iship otyrǵan kezde anam: «Biz endi bul jaqta ne isteımiz. Odan da elge qaıtaıyq» dep aıtyp qaldy. Qapelimde aýzyma sóz túspeı: «Men she, mama? Sonda maǵan senbeısizder me?», dedim. «Balam-aý, saǵan da senemiz ǵoı. Biraq sol jekpe-jekterińdi úıde otyryp-aq, teledıdardan kórgenimiz jón shyǵar», dep jaýap qaıyrdy. Árıne, ata-anamnyń eshqaıda ketpeıtini belgili ǵoı. Olar meni solaı qaıraýdy qup kórse kerek. Negizi sol áńgime durys boldy. Anamnyń biraýyz sózi maǵan úlken motıvasııa berdi. Tashkenttiń tórinde Qazaq eliniń, áke-sheshemniń jáne barsha jankúıerdiń senim údesinen shyǵýy úshin esh aıanbaı aıqasyp, aqyry álem chempıony ataǵyna qol jetkizdim.
– Áńgimeńe kóp rahmet, Nurbek. Keleshekte Aıbek ekeýlerińniń baǵyndyrǵan belesteriń budan da bıik bolsyn!
– Bizdi elep, qýanyshymyzǵa ortaqtasyp otyrǵandaryńyz úshin sizderge de myń alǵys!
Áńgimelesken
Ǵalym SÚLEIMEN,
«Egemen Qazaqstan»